RESMİ METİN

Diğer indirimler


MADDE 10- (1) Kurumlar vergisi matrahının tespitinde; kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından sırasıyla aşağıdaki indirimler yapılır: a) (Mülga: 15/7/2016-6728/58 md.) b) 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 17/6/1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının sözü edilen kanunlar uyarınca tespit edilen amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için % 50’si. c) Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara ve kamu yararına çalışan dernekler ile bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlara makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımların toplamının o yıla ait kurum kazancının % 5’ine kadar olan kısmı.19 ç) (c) bendinde sayılan kamu kurum ve kuruluşlarına bağışlanan okul, sağlık tesisi, 100 yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde 50 yatak) kapasitesinden az olmamak kaydıyla öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi ve bakım ve rehabilitasyon merkezi ile mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılacak ibadethaneler ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin ve Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve izcilik kamplarının inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı.2021 d) Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler ve köyler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler ile bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan

2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 173 üncü maddesiyle, bu bentte yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir. 20 31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle bu bentte yer alan “rehabilitasyon merkezi” ibaresi “rehabilitasyon merkezi ile mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılacak ibadethaneler ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin” şeklinde değiştirilmiştir. 21 20/2/2014 tarihli ve 6525 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle bu bentte yer alan “Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve izcilik kamplarının” ibaresi eklenmiştir. 19

veya Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen ya da desteklenmesi uygun görülen;22

  1. Kültür ve sanat faaliyetlerine ilişkin ticarî olmayan ulusal veya uluslararası organizasyonların gerçekleştirilmesine,
  2. Ülkemizin uygarlık birikiminin kültürü, sanatı, tarihi, edebiyatı, mimarîsi ve somut olmayan kültürel mirası ile ilgili veya ülke tanıtımına yönelik kitap, katalog, broşür, film, kaset, CD ve DVD gibi manyetik, elektronik ve bilişim teknolojisi yoluyla üretilenler de dahil olmak üzere görsel, işitsel veya basılı materyallerin hazırlanması, bunlarla ilgili derleme ve araştırmaların yayınlanması, yurt içinde ve yurt dışında dağıtımı ve tanıtımının sağlanmasına,
  3. Yazma ve nadir eserlerin korunması ve elektronik ortama aktarılması ile bu eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılmasına,
  4. 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınmaz kültür varlıklarının bakımı, onarımı, yaşatılması, rölöve, restorasyon, restitüsyon projeleri yapılması ve nakil işlerine,
  5. Kurtarma kazıları, bilimsel kazı çalışmaları ve yüzey araştırmalarına,
  6. Yurt dışındaki taşınmaz Türk kültür varlıklarının yerinde korunması veya ülkemize ait kültür varlıklarının Türkiye’ye getirilmesi çalışmalarına,
  7. Kültür envanterinin oluşturulması çalışmalarına,
  8. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınır kültür varlıkları ile güzel sanatlar, çağdaş ve geleneksel el sanatları alanlarındaki ürün ve eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılması ve güvenliklerinin sağlanmasına,
  9. Somut olmayan kültürel miras, güzel sanatlar, sinema, çağdaş ve geleneksel el sanatları alanlarındaki üretim ve faaliyetler ile bu alanlarda araştırma, eğitim veya uygulama merkezleri, atölye, stüdyo ve film platosu kurulması, bakım ve onarımı, her türlü araç ve teçhizatının tedariki ile film yapımına,
  10. Kütüphane, müze, sanat galerisi ve kültür merkezi ile sinema, tiyatro, opera, bale ve konser gibi kültür ve sanat faaliyetlerinin sergilendiği tesislerin yapımı, onarımı veya modernizasyon çalışmalarına, ilişkin harcamalar ile makbuz karşılığı yapılan bağış ve yardımların % 100’ü. Cumhurbaşkanı, bölgeler ve faaliyet türleri itibarıyla bu oranı, yarısına kadar indirmeye veya kanunî seviyesine kadar getirmeye yetkilidir.23 e) (Değişik: 10/9/2014-6552/92 md.) Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdî bağışların tamamı. f) (Ek: 16/6/2009-5904/5 md.) İktisadi işletmeleri hariç, Darülacezeye, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış veya yardımların tamamı.2425

2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 173 üncü maddesiyle, bu bentte yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”, “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir. 23 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 173 üncü maddesiyle, bu bentte yer alan “Başbakanlıkça veya Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde, (ğ) bendinin üçüncü paragrafında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde, (h) bendinde yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir. 22

g) (Ek: 31/5/2012-6322/36 md.) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 325/A maddesine göre girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarların beyan edilen gelirin %10’unu aşmayan kısmı. ğ) (Ek: 31/5/2012-6322/36 md.) Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi ve ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenen mesleki eğitim alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’i.262728 Bu indirimden yararlanılabilmesi için fatura veya benzeri belgenin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi şarttır. Bu bentte yer alan oranı, hizmet alanları ve kazanç tutarları itibarıyla sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya ve Türkiye’ye transfer edilecek kazanç tutarını sıfıra kadar indirmeye veya kanuni seviyesine kadar artırmaya Cumhurbaşkanı, bu bendin uygulanmasına ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemeye ilgili bakanlıkların görüşünü almak suretiyle Maliye Bakanlığı yetkilidir.26 27 h) (Ek: 6/2/2014-6518/83 md.) 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanuna göre kurulan korumalı işyerlerinde istihdam edilen ve iş gücü piyasasına kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engelli çalışanlar için diğer kişi ve kurumlarca karşılanan tutar dâhil yapılan ücret ödemelerinin yıllık brüt tutarının % 100’ü oranında korumalı işyeri indirimi (İndirim, her bir engelli çalışan için azami beş yıl süre ile uygulanır ve yıllık olarak indirilecek tutar, her bir engelli çalışan için asgari ücretin yıllık brüt tutarının % 150’sini aşamaz.). Bu bentte yer alan oranı, engellilik derecelerine göre % 150’ye kadar artırmaya veya tekrar kanuni oranına indirmeye Cumhurbaşkanı; bendin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşünü alarak Maliye Bakanlığı yetkilidir. 31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle bu bentte yer alan “Türkiye Kızılay Derneğine” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine” ibaresi eklenmiştir. 25 22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle bu bende “İktisadi işletmeleri hariç,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Darülacezeye,” ibaresi eklenmiştir. 26 15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 58 inci maddesi ile bu maddenin birinci paragrafında yer alan “çağrı merkezi ve veri saklama hizmeti” ibaresi “çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi ve ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenen mesleki eğitim” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddenin üçüncü paragrafına “hizmet alanları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve kazanç tutarları” ibaresi eklenmiştir. 27 27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi ile bu bendin birinci paragrafında yer alan “kazancın %50’si.” ibaresi “kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’i.” şeklinde ve üçüncü paragrafında yer alan “%100’e kadar artırmaya” ibaresi “%100’e kadar artırmaya ve Türkiye’ye transfer edilecek kazanç tutarını sıfıra kadar indirmeye veya kanuni seviyesine kadar artırmaya” şeklinde değiştirilmiştir. 28 Bu bendin uygulanması ile ilgili olarak 30/4/2026 tarihli ve 33239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 11257 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına bakınız. 24

ı) (Ek: 27/3/2015-6637/8 md.)29 Finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri hariç olmak üzere sermaye şirketlerinin ilgili hesap dönemi içinde, ticaret siciline tescil edilmiş olan ödenmiş veya çıkarılmış sermaye tutarlarındaki nakdi sermaye artışları veya yeni kurulan sermaye şirketlerinde ödenmiş sermayenin nakit olarak karşılanan kısmı üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan “Bankalarca açılan TL cinsinden ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı” dikkate alınarak, ilgili hesap döneminin sonuna kadar hesaplanan tutarın %50’si. (Ek ikinci paragraf:14/10/2021-7338/59 md.) Nakdi sermaye artışlarının, yurt dışından getirilen nakitle karşılanan kısmı için bu oran %75 olarak uygulanır. (Değişik üçüncü paragraf: 1/7/2022-7417/49 md.) Bu indirimden, sermaye artırımına ilişkin kararın veya ilk kuruluş aşamasında ana sözleşmenin tescil edildiği hesap dönemi ile bu dönemi izleyen dört hesap dönemi için ayrı ayrı yararlanılır. Bu dönemlerde sermaye azaltımı yapılması hâlinde azaltılan sermaye tutarı indirim hesaplamasında dikkate alınmaz. Bu bent hükümlerine göre hesaplanacak indirim tutarı, nakdi sermayenin ödendiği ay kesri tam ay sayılmak suretiyle hesap döneminin kalan ay süresi kadar hesaplanır. Matrahın yetersiz olması nedeniyle ilgili dönemde indirim konusu yapılamayan tutarlar, sonraki hesap dönemlerine devreder. Bu bendin uygulanmasında sermaye şirketlerine nakit dışındaki varlık devirlerinden kaynaklananlar dâhil olmak üzere, sermaye şirketlerinin birleşme, devir ve bölünme işlemlerine taraf olmalarından veya bilançoda yer alan öz sermaye kalemlerinin sermayeye eklenmesinden kaynaklanan ya da ortaklar veya bu Kanunun 12 nci maddesi kapsamında ortaklarla ilişkili olan kişilerce kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle gerçekleştirilen sermaye artırımları, indirim hesaplamasında dikkate alınmaz. Bu bentte yer alan oranı, şirketlerin aktif büyüklükleri, ortaklarının hukuki niteliği, çalışan personel sayıları ve yıllık net satış hasılatlarına göre veya sermayenin kullanıldığı yatırımdan elde edilen gelirlerin kurumun esas faaliyeti kapsamında olmayan faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşmasına göre ya da sermayenin kullanıldığı yatırımların teşvik belgeli olup olmadığına veyahut makine ve teçhizat veya arsa ve arazi yatırımları için sermayenin kullanıldığı alanlar itibarıyla ya da bölgeler, sektörler ve iş kolları itibarıyla ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya; halka açık sermaye şirketleri için halka açıklık oranına göre %150’ye kadar farklı uygulatmayla Cumhurbaşkanı yetkilidir.30 i) (Ek: 16/11/2022-7421/20 md.) 22/6/2022 tarihli ve 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu hükümlerine göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumların, münhasıran bu faaliyet kapsamında yurt dışından satın alınan malları Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satmalarından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık etmelerinden sağladıkları kazancın %50’si,

Bu bendin uygulanması ile ilgili 30/6/2015 tarihli ve 29402 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 26/6/2015 tarihli ve 2015/7910 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Karara bakınız. 30 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 173 üncü maddesiyle, bu paragrafta yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir. 29

Bu indirimden yararlanılabilmesi için kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması, aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcısı ve alıcısının Türkiye’de olmaması şarttır. Cumhurbaşkanı, bu bentte yer alan oranı, sıfıra kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkilidir. (2) Bağış ve yardımların nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu oluşturan mal veya hakkın maliyet bedeli veya kayıtlı değeri, bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre takdir komisyonlarınca tespit edilecek değeri esas alınır. (3) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûlleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun (KVK) 10. maddesi, safi kurum kazancının tespit edilmesinin ardından, kurumlar vergisi matrahına ulaşırken mükelleflere tanınan "Diğer İndirimler" rejimini düzenlemektedir. Bu madde vergi hukukumuzdaki en önemli matrah azaltıcı ve teşvik edici hükümlerden biridir.

Maddenin sistematik yapısındaki en kritik unsur, burada sayılan indirimlerin "beyanname üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla" uygulanabilmesidir. Bu şart, KVK Madde 10 indirimlerinin, KVK Madde 8 kapsamındaki "indirilecek giderler" veya GVK Madde 40'taki giderlerden kökten farklı bir hukuki niteliğe sahip olduğunu gösterir. Giderler, kurumun kâr veya zarar etmesinden bağımsız olarak ticari kârın tespitinde dikkate alınır ve dönem zararını artırabilir. Ancak Madde 10 indirimleri, yalnızca kurum kazancının (kârın) varlığı halinde beyannamede indirim konusu yapılabilir; kârın yetersiz olması durumunda (kanunda devir hakkı tanınan istisnalar hariç) sonraki yıllara devredilemez ve tamamen yanar.

Bu madde son yıllarda 7417 (2022), 7491 (2023) ve 2026 yılındaki 7578 sayılı Kanunlar gibi çok önemli yasal reformlarla köklü değişikliklere uğramış ve teşvik yapısı sıkı kurallara bağlanmıştır.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

  • Sponsorluk Harcamaları (m. 10/1-b): Sponsorluk harcamalarında yasa koyucu amatör spor dalları (%100 indirim) ile profesyonel spor dalları (%50 indirim) arasında net bir ayrım yapmıştır. Hukuki Nüans (Gider ve İndirim Farkı): Uygulamada en sık yapılan hata sponsorluk ile reklam harcamalarının karıştırılmasıdır. Reklam harcamaları KVK m. 8 uyarınca doğrudan "gider" yazılır ve sınırsızdır (şirket zarar etse dahi gider kaydedilir). Sponsorluk ise gider değil, beyanname üzerinden yapılan bir "indirimdir". Bir harcamanın sponsorluk kabul edilebilmesi için Gençlik ve Spor Bakanlığı mevzuatına uygun bir sponsorluk sözleşmesi bulunması ve harcamanın doğrudan nakdi/ayni olarak kulübe yapılması gerekir.

  • Sınırlı ve Sınırsız Bağış ve Yardımlar (m. 10/1-c, ç, e, f ve m. 10/2): Yasa koyucu sosyal ve kültürel saiklerle yapılan bağışları üç farklı kategoride vergilendirme dışı bırakmıştır:

    1. Kurum Kazancının %5'i ile Sınırlı Olanlar (m. 10/1-c): Belediye, kamu yararına çalışan dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yapılan genel bağışlar, "o yıla ait kurum kazancının %5'ini" aşamaz. Buradaki "kurum kazancı" formülü doktrinde ve yargıda netleşmiştir: Ticari Bilanço Kârı - Geçmiş Yıl Zararları + KKEG (Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler).
    2. Sınırsız Bağışlar (Okul, Yurt, Sağlık Tesisi vb. - m. 10/1-ç): Devletin asli görev alanına giren eğitim, sağlık, gençlik kampı ve ibadethane inşasına veya bu mevcut tesislerin idamesine yönelik makbuz karşılığı yapılan bağışların tamamı (%100'ü) kurum kazancından düşülebilir. Burada %5 sınırı yoktur.
    3. Kuruluş Odaklı Sınırsızlar (Darülaceze, Kızılay, Yeşilay - m. 10/1-f): Bu kurumlara yapılan nakdi bağışların tamamı sınırsız olarak indirilebilir. 7578 sayılı Kanun (2026) ile bu sınırsız nakdi indirim kapsamına Darülaceze de eklenerek tarihi bir vakıf kültürü korunmuştur. Ancak iktisadi işletmelere yapılan bağışlar kapsam dışıdır. Ayni bağışlar ise yine %5'lik genel sınıra tabidir.
    4. Ayni Bağışların Değerlemesi (m. 10/2): Ayni bağışlarda esas alınacak değer maliyet bedeli veya kayıtlı değerdir. Değer yoksa VUK takdir komisyonu kararı gerekir. KDVK m. 17/2-b uyarınca bu bağışlar KDV'den istisnadır ve KDV hesaplanmaz.
  • Yurt Dışına Sunulan Hizmetlerde Kazanç İndirimi (%80 Barajı ve Transfer Şartı - m. 10/1-ğ): Türkiye'den yurt dışındaki dar mükelleflere sunulan mimarlık, mühendislik, yazılım, veri analizi, ürün testi, sertifikasyon, çağrı merkezi, eğitim ve sağlık gibi hizmetlerden elde edilen kazançlar teşvik edilmektedir. 7491 Sayılı Kanun (2023) Devrimi: Eski uygulamada kazancın %50'si vergisizdi ve Türkiye'ye getirilme şartı aranmıyordu. Yeni hükümle birlikte indirim oranı %80'e çıkarılmış, ancak kazancın kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar (Nisan sonu) fiilen Türkiye'ye transfer edilmesi (getirilmesi) zorunlu hale getirilmiştir. Faturanın yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi şarttır. Transfer edilmeyen kazançlar için indirim tamamen reddedilir ve vergi ziyaı doğar.

  • Girişim Sermayesi Fonu İndirimi (m. 10/1-g): VUK m. 325/A kapsamında, girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya fonlarına aktarılmak üzere ayrılan fonlar kurum kazancının %10'unu (ve şirketin özsermayesinin %20'sini) aşmamak kaydıyla indirilir. Bu tutar pasifte geçici bir hesapta tutulur. 3 yıl içinde yatırım yapılmazsa veya fon hesaptan çekilirse, zamanında alınmayan vergiler cezalı olarak geri alınır.

  • Nakdi Sermaye Artışı Faiz İndirimi (KVK m. 10/1-ı - Finansal Denge Kalkanı): Şirketlerin borçlanma yerine özkaynakla (nakit sermaye) fonlanmasını teşvik eden bu müessese, en karmaşık ve en yüksek mali değere sahip indirim mekanizmasıdır.

    • Hesaplama Formülü: Nakit Artırılan Sermaye x TCMB Ticari Krediler Oranı x Süre (Ay/12) x %50 (yurt dışı nakitte %75).
    • 7417 Sayılı Kanun (2022) Reformu: Önceden süresiz uygulanan bu hak, tescilin yapıldığı hesap dönemi ve bunu izleyen 4 hesap dönemiyle (toplam 5 yıl) sınırlandırılmıştır.
    • Anti-Abuse Bariyerleri: Bilançodaki özsermaye kalemlerinin (geçmiş yıl kârları, yedek akçeler vb.) sermayeye eklenmesi, şirket birleşmesi, devir veya bölünme işlemleriyle fiktif sermaye artışları bu indirimden yararlanamaz. Ayrıca ortakların ilişkili kişilerden borç alarak şirkete nakit sermaye koyması durumunda örtülü ilişkiler mercek altına alınarak indirim reddedilir.
    • Devir Hakkı: Matrah yetersizliği nedeniyle indirilemeyen nakdi sermaye faiz tutarı, sonraki dönemlere endeksleme yapılmaksızın devreder. Bu yönüyle KVK m. 10'daki tek devreden indirimdir.
  • İstanbul Finans Merkezi Kazanç İndirimi (m. 10/1-i): İFM katılımcı belgesine sahip kurumların yurt dışı transit ticaret faaliyetlerinden elde ettiği kazancın %50'si beyanname verme süresine kadar Türkiye'ye transfer edilmek şartıyla indirilebilir.

3. Sistematik İlişkiler

Bu madde; KVK m. 8 (indirilecek giderler), KVK m. 11 (kabul edilmeyen indirimler), VUK m. 325/A (girişim sermayesi fonu), KDVK m. 17 (KDV istisnaları) ve GVK m. 89 (gelir vergisinde benzer indirimler) ile doğrudan ortak bir sistematik bütünlük oluşturur.

4. Uygulama: İndirim Sıralamasının Hukuki Bağlayıcılığı

Yasa koyucu birinci fıkrada "sırasıyla aşağıdaki indirimler yapılır" ibaresini kullanmıştır. Bu ibare idari ve kazai olarak emredicidir. Beyannamede indirimler (b) bendinden başlanarak sırasıyla uygulanmalıdır. Matrah sıfırlandığı anda sonraki bentlerdeki indirim hakları (sermaye faiz indirimi hariç) o yıl için tamamen kaybedilir.

5. Pratik Örnek Olaylar

Örnek 1 (Yurt Dışı Yazılım İndiriminde Transfer İhlali): Mekatronik A.Ş., Almanya'daki bir otomotiv şirketi için Türkiye'de geliştirdiği bir yazılımdan 2025 hesap döneminde 10.000.000 TL net kazanç elde etmiştir. Şirket KVK m. 10/1-ğ kapsamında %80 oranında (8.000.000 TL) indirim uygulamak istemektedir. Ancak, tahsil ettiği bu bedeli yurt dışındaki mevduat hesabında tutmuş ve beyannamenin verileceği 30 Nisan 2026 tarihine kadar Türkiye'deki banka hesaplarına transfer etmemiştir. Vergi dairesi, 7491 sayılı Kanunla getirilen "beyanname tarihine kadar transfer" şartının ihlal edilmesi nedeniyle 8.000.000 TL'lik indirimi iptal etmiş, vergi aslı ve %100 vergi ziyaı cezası kesmiştir.

Örnek 2 (İlişkili Kişiden Borçla Sermaye Artırımı Oyunu): K Tekstil A.Ş., nakdi sermayesini 20.000.000 TL nakit olarak artırmış ve ticaret siciline tescil ettirmiştir. Şirket KVK m. 10/1-ı uyarınca faiz indirimi hesaplamıştır. Ancak yapılan vergi incelemesinde, şirkete konulan 20.000.000 TL nakdin, şirketin ana ortağının baldızına ait başka bir şirketten "borç alınarak" temin edildiği tespit edilmiştir. KVK m. 10/1-ı son paragrafındaki ilişkili kişilerden borç alınarak gerçekleştirilen sermaye artırımlarının indirim dışı bırakılacağı hükmü uyarınca, bu nakdi sermaye artışı indirimi reddedilmiştir.

6. Pratik Uygulama Notları

  • Bağışların Belgelendirilmesi: Bağışların matrahtan düşülebilmesi için makbuz karşılığı yapılması ve bağış yapılan kurumun vergi muafiyeti/kamu yararı statüsünün güncel olması (Cumhurbaşkanlığı Kararı sorgulanarak) teyit edilmelidir.
  • Nakdi Sermaye Faiz İndiriminde Süre Takibi: 2022'de getirilen 5 yıllık süre sınırlaması nedeniyle, tescil yılı dahil 5 yıl dolduktan sonra bu hesaplamaya devam edilmemesi gerekir. Geçmişte süresiz hak kazananların haklarının geçici maddelerle nasıl korunduğu geçici maddeler ışığında izlenmelidir.

7. Eleştirel Değerlendirme

  • Yurt Dışı Hizmet Kazancında Transfer Şartının Katılığı: 7491 sayılı Kanun ile getirilen yurt dışı hizmet kazancı indirimindeki "tamamının Türkiye'ye getirilme şartı", ülkeye döviz kazandırılması açısından mantıklı olsa da, küresel operasyon yürüten yazılım ve teknoloji şirketlerinin yurt dışındaki lisans ödemeleri, sunucu giderleri veya global pazarlama masrafları için parayı yurt dışında tutma zorunluluklarını göz ardı etmektedir. Kazancın tamamının getirilmesi yerine, yurt dışı operasyonel giderler düşüldükten sonra kalan "net döviz fazlasının" getirilmesi şartının aranması, teknoloji ihracatçıları üzerindeki finansal baskıyı azaltacak ve yasanın asıl amacı olan beyin göçünü önleme ve teknoloji üretimini destekleme hedefine daha iyi hizmet edecektir.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; KVK'nın 10. maddesindeki diğer indirimler rejimini, 7491 sayılı Kanunla yurt dışı hizmet kazançlarında getirilen %80 oranını ve Türkiye'ye transfer barajını, nakdi sermaye artışlarında 7417 sayılı Kanunla sınırlandırılan 5 yıllık süreyi ve anti-abuse mekanizmalarını, bağış ve yardımlardaki 7578 sayılı Kanun (2026) Darülaceze güncellemelerini Av. Fethi Güzel'in vergi hukuku ve kurumsal finansal planlama alanındaki akademik hassasiyetiyle analiz etmektedir.

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.