← Önceki Madde [77]
[79] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Sürücülerin ve yolcuların koruyucu sistemleri kullanma zorunluluğu

Madde 78 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:12/2/2026-7574/26 md.) Araçların sürülmesi sırasında sürücü ve yolcuların güvenliğine ilişkin olarak; a) Emniyet kemerinin, b) Koruma başlığı ve koruma gözlüğünün, c) Çocuk bağlama sisteminin, d) Yönetmelikte belirlenen diğer koruyucu sistemlerin, usulüne uygun olarak kullanılması zorunludur. Koruyucu sistemleri usulüne uygun olarak kullanmayanlar da koruyucu sistem kullanmamış sayılırlar. Koruyucu sistemlerinin nitelikleri ve nicelikleri ile hangi araçlarda ve hangi tarihten itibaren hangi şartlarda bulundurulacağı ve kullanılacağı yönetmelikte belirtilir. Yönetmelikte cins ve sınıfları belirtilen araçlarda seyahat eden yolcuların, araç hareket etmeden önce ve seyahat sırasında emniyet kemerlerini bağlamaları konusunda uyarılmaları zorunludur. Birinci fıkranın (a) bendi hükmünü ihlal eden sürücülere/yolculara 2.500 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Sürücüler tarafından son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde bu kuralın dört veya daha fazla ihlal edilmesi halinde sürücü belgeleri her seferinde otuz gün süreyle geri alınır. Sürücü belgesi geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. Birinci fıkranın (b) bendi hükmünü ihlal eden sürücülere/yolculara 2.500 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde bu kuralın ikinci defa ihlal edilmesi halinde 5.000 Türk lirası, üçüncü ve daha fazla ihlal edilmesi halinde her seferinde 10.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Birinci fıkranın (d) bendi ile ikinci fıkra hükümlerini ihlal edenlere 1.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Birinci fıkra kapsamında işlem yapılan araçlarda bulunan sürücü ve yolcular gerekli koruyucu sistemleri takmadan/kullanmadan aracın karayolunda seyrine izin verilmez. Sürücüler, 15 yaşını doldurmamış çocukların birinci fıkrada belirtilen koruyucu sistemleri kullanmalarını sağlamak zorundadırlar. 15 yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistemleri kullanmadan veya usulüne uygun olarak kullanılmasını sağlamadan seyahatinedeki araç sürücüsüne 5.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Koruyucu Sistemlerin Trafik Güvenliğindeki Pasif Güvenlik Rolü ve Hukuki Temeli

Karayolları Trafik Kanunu’nun 78. maddesi; araçların karıştığı kazalarda ölüm ve ağır yaralanma oranlarını düşüren en temel pasif güvenlik donanımları olan emniyet kemerleri, motosiklet kask/gözlükleri ve çocuk bağlama sistemleri (çocuk koltukları) kullanımını düzenler. Trafik kazalarının oluşumu her zaman engellenemeyebilir; ancak kazanın sonuçlarının (fiziki darbelerin vücuda etkisi) hafifletilmesi, bu koruyucu sistemlerin usulüne uygun kullanılmasıyla doğrudan ilişkilidir.

Hukuki açıdan bu düzenleme, sürücülerin ve yolcuların **"kendi can güvenliklerini korumak için asgari özeni gösterme yasal yükümlülüğü"**dür. Kuralın ihlali, sadece idari para cezalarıyla değil, tazminat hukukunda zararın paylaşılması ve hakkaniyet indirimleriyle de son derece sarsıcı sonuçlar doğurur.

2. 7574 Sayılı Kanun (12 Şubat 2026) ile Getirilen Devrim Niteliğindeki Yaptırım Modeli

12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile Madde 78 bütünüyle revize edilmiş, cezalar ağırlaştırılarak emniyet kemeri ve kask takmayan sürücülere yönelik ehliyet el koyma müeyyideleri eklenmiştir:

  • Emniyet Kemeri Cezasında Ehliyet El Koyma (78/a): Emniyet kemeri takmayan sürücü veya yolculara 2.500 Türk Lirası idari para cezası kesilir. En önemli yenilik olarak; sürücünün 1 yıl içinde bu kuralı 4 veya daha fazla kez ihlal etmesi halinde ehliyeti her seferinde 30 gün süreyle geri alınır. Emniyet kemeri takmamanın ehliyet kaybına yol açması, sürücü disiplini açısından tarihi bir adımdır.
  • Motosiklet Kaskı Kademeli Cezası (78/b): Kask ve koruyucu gözlük takmayan motosiklet sürücü ve yolcularına birinci ihlalde 2.500 Türk Lirası ceza kesilir. 1 yıl içinde 2. ihlalde ceza 5.000 Türk Lirası'na, 3. ve üzeri ihlallerde ise 10.000 Türk Lirası'na çıkar.
  • Çocuk Koltuğu ve Sürücü Sorumluluğu (78/1-c): Sürücüler, 15 yaşından küçük çocukların araç içinde çocuk koltuğu veya emniyet kemeriyle seyahat etmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırı davranan sürücülere 5.000 Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu ceza, çocukların trafikteki yaşam hakkını veli/sürücü savsaklamasına karşı koruyan kurumsal bir normdur.
  • Yolcuları Uyarma Zorunluluğu: Toplu taşıma ve seyahat otobüsü firmaları, yolcularını emniyet kemerini takmaları konusunda uyarmak zorundadır. Aksi halde firmaya 1.000 TL ceza kesilir.

3. Tazminat Hukukunda Müterafık Kusur (TBK m. 52) ve Yargıtay’ın İndirim İlkesi

KTK m. 78 ihlallerinin en önemli hukuki yansıması, haksız fiil tazminat davalarında (TBK m. 49) ortaya çıkar. Yargıtay’ın istikrarlı ve birleşik daire kararlarına göre:

  • Zararın Artmasına Neden Olma: Emniyet kemeri takmayan bir yolcu, kusurlu bir aracın çarpması sonucu camdan fırlayarak vefat etmiş veya ağır yaralanmışsa; kazanın oluşumunda yolcunun hiçbir kusuru yoktur (kusur çarpan araçtadır). Ancak yolcunun emniyet kemeri takmamış olması, "zararın doğmasına veya artmasına kendi kusuruyla sebebiyet verme" (TBK m. 52 - Müterafık Kusur) sayılır.
  • Tazminat İndirim Oranı: Adli Tıp veya uzman bilirkişiden alınacak raporda "yaralanmanın veya ölümün emniyet kemeri takılsaydı önlenebileceği veya hafifletilebileceği" saptanırsa; mahkemece hükmedilecek maddi ve manevi tazminat tutarından %20 ila %30 oranında hakkaniyet indirimi (müterafık kusur indirimi) uygulanır. Aynı indirim kuralı, kask takmayan motosiklet sürücülerinin kafa travması yaralanmalarında da aynen caridir.

4. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: Sürücü (S), otomobiliyle kırmızı ışık ihlali yaparak kavşaktan geçmekte olan sürücü (K) idaresindeki araca çarpmıştır. Kazada (K)'nin aracında yolcu olarak bulunan ve emniyet kemeri takılı olmayan (Y), çarpışmanın şiddetiyle ön camdan yola fırlayarak ağır kafa travması geçirmiş ve kalıcı olarak felç kalmıştır. Trafik raporunda kazanın oluşumunda kırmızı ışık ihlali yapan (S) %100 kusurlu bulunmuştur. Yaralanan yolcu (Y), (S)'ye ve (S)'nin ZMMS sigorta şirketine karşı maddi (bakıcı, tedavi, maluliyet) ve manevi tazminat davası açmıştır. Davalı sigorta şirketi, yolcunun emniyet kemeri takmadığı gerekçesiyle tazminattan indirim yapılmasını talep etmiştir.

Hukuki Analiz:

  1. Kazadaki Kusur Dağılımı: Kazanın meydana gelmesinde kırmızı ışık ihlali yapan sürücü (S) %100 Kusurludur. Yolcu (Y)'nin kazanın oluşmasında hiçbir kusuru yoktur.
  2. Müterafık Kusur Değerlendirmesi (TBK m. 52): Yolcu (Y), KTK m. 78/a uyarınca emniyet kemerini takmak zorundadır. Kemer taksaydı araç içinde sabit kalacak ve camdan fırlayıp bu derece ağır bir kafa travmasına (felç durumuna) maruz kalmayacaktı. Dolayısıyla (Y)'nin emniyet kemeri takmaması, zararın artmasında doğrudan TBK m. 52 anlamında müterafık kusur teşkil eder.
  3. Tazminat Tutarı ve Mahkeme Kararı: Mahkemece (Y)'nin maluliyetine göre hesaplanan maddi tazminat tutarından ve hükmedilecek manevi tazminattan, emniyet kemeri takmadığı gerekçesiyle %20 oranında müterafık kusur indirimi yapılacaktır. Sürücü (S)'nin ZMMS sigorta şirketi de bu indirimli tutarı ödemekle mükelleftir.
  4. İdari Ceza: Kemer takmayan sürücü ve yolcuya 7574 Sayılı Kanun gereğince 2.500'er TL idari para cezası kesilecektir.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; sürücü ve yolcuların koruyucu sistemler kullanma zorunluluğunun yasal ve pasif güvenlik sınırlarını, 12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile getirilen emniyet kemeri ihlali halinde 30 gün ehliyet el koyma müeyyidesini, motosiklet kaskı kademeli ceza rejimini ve emniyet kemeri/kask takmamanın TBK m. 52 kapsamındaki müterafık kusur ve tazminat indirimi boyutlarını Av. Fethi Güzel'in tazminat hukuku, bedensel zararlar ve sigorta rücu uyuşmazlıklarındaki üstün uzmanlığıyla ele almaktadır.

← Önceki Madde [77]
[79] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.