Karayolları Trafik Kanunu Madde 72

1. Dikkati Dağıtan Sürüş (Distracted Driving) ve Teknolojik Yasakların Rasyonalitesi

Karayolları Trafik Kanunu’nun 72. maddesi, araç içindeki teknolojik ve eğlence donanımlarının (multimedya ekranları, televizyonlar, ses sistemleri, telsiz/telsiz benzeri haberleşme cihazları) sürüş güvenliğini ve kamusal huzuru bozmayacak şekilde kullanılmasını emreder. Gelişen otomotiv teknolojisiyle birlikte araç ön konsollarına yerleştirilen devasa ekranlar, sürücülerin dikkatini yoldan uzaklaştırarak "Dikkati Dağıtan Sürüş (Distracted Driving)" kazalarına yol açan en büyük etken haline gelmiştir.

Hukuki açıdan bu madde, sürücünün **"aktif görsel dikkatini karayolunda tutma ödevi"**nin teknik sınırlarını çizer. Sürücünün sürüş esnasında doğrudan görüş ve müdahale alanında (ön konsol, direksiyon çevresi) video, film veya televizyon yayını gösteren ekranların açık bulunması kesin olarak yasaklanmıştır.

2. 7574 Sayılı Kanun (12 Şubat 2026) Reformu ile Getirilen Yeni Ağır Ceza Rejimi

12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile Madde 72'nin para cezaları ve idari tedbirleri dramatik biçimde artırılarak teknolojik suistimallere karşı güçlü bir barikat kurulmuştur:

• Çevreye Rahatsızlık Verme Cezası (3.000 TL): Şehir içinde, yerleşim yerlerinde araç pencerelerini açarak veya yüksek güçlü amfi/bass sistemleri kurarak çevreye rahatsızlık verecek şekilde yüksek sesle müzik dinleyen sürücülere 3.000 Türk Lirası idari para cezası uygulanır. Bu eylem, Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 737 anlamında taşkınlık ve komşuluk hukuku ihlali olarak da değerlendirilir.
• Görüş Alanındaki Ekran/TV Bulundurma Cezası (21.000 TL ve 30 Gün Men): Sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde (ön panelde video oynatan tablet, torpido üzeri TV vb.) yasak görüntü cihazı bulunduran veya kullanan sürücülere 21.000 Türk Lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca araç 30 gün süreyle trafikten menedilir ve ilgili yasaklı cihaz araçtan tamamen sökülmeden (demonte edilmeden) aracın men kararı kaldırılmaz. Fabrikasyon navigasyon ekranlarında seyir halindeyken video oynatılmasını engelleyen yazılımsal kilitlerin (Video in Motion - VIM engeli) devre dışı bırakılması da bu kapsamda ağır yaptırıma tabidir.

3. Kaza Kusur Tayini ve Tazminat Hukukundaki Etkileri

• Asli Kusur Tayini: Sürücünün ön konsoldaki ekrandan dizi, maç veya video izlerken dikkatinin dağılması sonucu öndeki araca çarpması veya yayayı ezmesi durumunda; bu durum adi ihmal sınırını aşarak kasıt derecesinde ağır kusur olarak nitelendirilir. Trafik bilirkişileri, KTK m. 72'deki açık yasağa rağmen önünde video açık şekilde seyreden sürücüyü kazada Asli ve Tam Kusurlu (%100) kabul etmektedir.
• Kasko Sözleşmelerinde Teminat Reddi: Kasko Genel Şartları uyarınca, ağır kusur veya kasıtla oluşan hasarlar teminat dışı bırakılabilir. Mahkemeler, sürüş esnasında video izleyen sürücünün kendi aracında oluşan hasarların kasko tarafından ödenmemesi yönündeki sigorta şirketi kararlarını hukuka uygun bulmaktadır.
• ZMMS Rücu Hakkı: Trafik sigortacısı, üçüncü kişilere ödediği tazminatı, kazanın münhasıran sürücünün seyir halindeyken görüntü cihazı izlemesinden (yani yasanın ağır ve bilinçli ihlalinden) kaynaklandığını ispat ederek sigortalısına rücu edebilir.

4. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: Sürücü (M), otomobilinin ön konsolundaki orijinal multimedya ekranının "seyir halinde video oynatma yasağı" yazılım kilidini sanayide kırdırmış ve yolda giderken konsola sabitlediği tabletten canlı maç yayını izlemeye başlamıştır. Otobanda 100 km/s hızla seyrederken gözü maça dalan (M), önünde arızalanıp sağ şeritte dörtlü flaşörlerini yakarak bekleyen (K) idaresindeki otomobili zamanında fark edememiş ve arkadan çarpmıştır. Çarpışma sonucu (K)'nin aracındaki bir yolcu ağır yaralanmış ve kalıcı maluliyete uğramıştır. Çekilen araç içi kamera kayıtlarında (M)'nin kazadan önceki 10 saniye boyunca sürekli ekrana baktığı tespit edilmiştir.

Hukuki Analiz:

1. İdari Yaptırımlar: Sürücü (M)'ye KTK m. 72/2 uyarınca 21.000 TL idari para cezası kesilecek, araç 30 gün süreyle trafikten men edilecek ve video oynatma özelliğini aktif kılan aparat/yazılım söktürülecektir.
2. Kusur Durumu: Sürücü (M), KTK m. 72'deki açık yasaklı görüntü cihazı kuralını bilerek ihlal etmiş ve sürüş esnasında görsel dikkatini tamamen yoldan ayırmıştır. Bu eylem kasıt derecesinde ağır kusurdur. Arızalı aracını şeritte bırakan (K)'ye de reflektör koymadığı için tali kusur verilse dahi, (M)'nin dikkatsizliği kazanın birincil sebebidir. Bilirkişi (M)'yi Asli Kusurlu (%75 - %80) sayacaktır.
3. Tazminat ve Rücu: Ağır yaralanan yolcu, maddi ve manevi tazminat davasını (M)'ye ve ZMMS sigortacısına açabilir. Sigorta şirketi ödemeyi yaptıktan sonra, (M)'nin yasadışı video izleme eylemi nedeniyle ağır ihmal rücu hakkını kullanarak ödediği tutarı (M)'den talep edebilir. (M)'nin kendi aracındaki hasar ise kasko poliçesi kapsamı dışında kalacaktır.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; araç içi görüntü cihazı bulundurma yasaklarının dikkati dağıtan sürüş (distracted driving) teorisi çerçevesindeki önemini, 12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile getirilen yeni 21.000 TL'lik ağır ceza ve 30 günlük men yaptırımı rejimini, yüksek sesle çevreye rahatsızlık vermenin TMK m. 737 kapsamındaki komşuluk hukuku yansımalarını ve sürüş alanındaki multimedya ihlallerinin sigorta rücu uyuşmazlıklarındaki etkisini Av. Fethi Güzel'in tazminat hukuku, sözleşmeler hukuku ve sigorta rücu uyuşmazlıklarındaki üstün yetkinliğiyle analiz etmektedir.