Karayolları Trafik Kanunu Madde 70

1. Karayolunda Yasadışı Yarış Eyleminin Hukuki Tanımı ve Mutlak Tehlike Profili

Karayolları Trafik Kanunu’nun 70. maddesi; kamuya açık karayollarında valilik veya İçişleri Bakanlığı’nın izni dışında her türlü spor, hız, dayanıklılık yarış ve koşularının yapılmasını mutlak olarak yasaklar. İzinli yarışlarda karayolu trafiğe tamamen kapatılarak, her türlü güvenlik bariyeri ve acil sağlık ekibi konuşlandırılarak riskler minimize edilirken; kamuya açık yollarda (özellikle otoyollarda ve şehir içi bulvarlarda) yasadışı olarak yapılan hız yarışları (drag/roll yarışları), karayolunu kullanan üçüncü kişilerin can ve mal güvenliğini doğrudan ve kasten ortadan kaldıran en ağır trafik suçlarından biridir.

2. 7574 Sayılı Kanun (12 Şubat 2026) Reformunun Tarihi Yaptırım Modeli

12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile Madde 70 baştan aşağı revize edilerek, yasadışı yarış yapan sürücülere yönelik cumhuriyet tarihinin en radikal ehliyet geri alma yaptırımı getirilmiştir:

• Organizasyon Cezası (16.000 TL): İzinsiz yarış düzenleyen ilgililere 16.000 TL idari para cezası verilir ve yarış kolluk kuvvetlerince derhal durdurulur.
• Yarış Yapan Sürücüye 2 Yıl El Koyma ve Ağır Para Cezası: Karayolunda hız yarışı yaptığı tespit edilen motorlu araç sürücülerine 46.000 Türk Lirası idari para cezası uygulanır. Sürücünün ehliyeti 2 yıl (24 ay) süreyle geri alınır ve yarışa katılan araç 60 gün süreyle trafikten men edilir.
• Ehliyet İade Şartı: 2 yıllık geri alma süresi sonunda ehliyetin geri verilmesi için sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçerek sürücülüğe uygunluğunu onaylatması ve tüm birikmiş trafik para cezalarını sıfırlaması zorunludur.
• Tekerrürde Ehliyet İPTALİ: 5 yıl içinde bu madde kapsamında ehliyeti ikinci defa geri alınan sürücülerin ehliyeti süresiz olarak İPTAL edilir. En az 2 yıl geçtikten sonra sıfırdan sürücü kursuna yazılarak tüm sınavları yeniden geçmeleri gerekir.

3. Yarış Eyleminin Ceza Hukuku Boyutu: Bilinçli Taksirden Olası Kasta Geçiş

Yasadışı yarış eylemi, ceza hukuku teorisinde son derece sarsıcı sonuçlar doğurmaktadır:

• Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu (TCK m. 179/2): Hız yarışı yapmak, doğrudan TCK m. 179/2 anlamında karayolu güvenliğini kasten tehlikeye sokma suçunu oluşturur.
• Olası Kastla Öldürme (TCK m. 21/2): Kamu yollarında hız yarışı yaparken bir yayaya çarparak ölümüne veya başka bir araçtaki yolcuların vefatına neden olan sürücülerin eylemleri, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin istikrarlı kararlarında "Olası Kastla Öldürme" kapsamında değerlendirilmektedir. Yargıtay; halka açık bir caddede hız yarışı yapan sürücülerin, birilerinin ölebileceğini kesin olarak öngördüklerini ancak yarış kazanma hırsıyla bu neticeyi kabullendiklerini ("olursa olsun" mantığı) belirterek, sanıkların bilinçli taksirle değil, olası kastla insan öldürme suçundan (en az 20-25 yıl hapis cezası istemiyle) yargılanmalarına karar vermektedir.

4. Haksız Fiil ve Sigorta Hukuku Yansımaları: Mutlak Rücu ve Teminat Dışılık

• Asli Kusur Derecesi: Yasadışı yarış yaparken kazaya sebebiyet veren sürücü, kazada Asli ve Tam Kusurlu (%100) sayılır. Yarışan diğer sürücüler de müteselsil fail sıfatıyla kazanın sonuçlarından sorumlu tutulabilir (TBK m. 61-62).
• Kasko ve ZMMS Teminat Reddi: Yarış yapmak, kasko ve trafik sigortası genel şartlarında açıkça "Poliçe Teminatı Dışında Kalan Haller" arasında sayılmıştır. Yarış esnasında hasar gören aracın kasko ödemesi mutlak olarak reddedilir. ZMMS sigortacısı ise, kazada ölen veya yaralanan üçüncü şahıslara ödemek zorunda kaldığı destekten yoksun kalma ve tedavi tazminatlarının tamamını, yasadışı yarış yapılması nedeniyle yasal rücu haklarını kullanarak sigortalı araç sahibine ve sürücüsüne faiziyle birlikte rücu eder.

5. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: Sürücü (A) ve sürücü (B), hafta sonu gece yarısı çevre yolunda araçlarıyla roll yarışı (hız yarışı) yapmaya karar vermişlerdir. 180 km/s hızla yan yana yarışırken, önlerine çıkan ve normal hızıyla seyreden sürücü (C) idaresindeki aile otomobilini sıkıştırmışlar; (A)'nın otomobili makas atmak isterken (C)'nin aracına arkadan çarpmış, (C)'nin aracı takla atarak bariyerlere çarpmıştır. Kazada otomobil içindeki anne ve 5 yaşındaki çocuk hayatını kaybetmiştir. (A) ve (B), "kazanın taksirli bir kaza olduğunu, kasten bir eylemleri olmadığını" savunmuşlardır.

Hukuki Analiz:

1. İdari ve Lisans Yaptırımları: Yarış yapan (A) ve (B)'ye 7574 Sayılı Kanun kapsamında ayrı ayrı 46.000 TL ceza verilecek, ehliyetleri 2 yıl süreyle geri alınacak ve araçları 60 gün süreyle trafikten men edilecektir.
2. Ceza Hukuku (Olası Kast): Yarış eylemi kamuya açık yolda yapılmış ve ölümle sonuçlanmıştır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları doğrultusunda, (A) ve (B) hakkında taksirle ölüme neden olma (TCK m. 85) değil, TCK m. 21/2 ve m. 81/1 kapsamında 2 kez "Olası Kastla Öldürme" suçundan dava açılacaktır. Her iki sürücü de en az 40'ar yıl hapis cezası istemiyle tutuklu yargılanacaktır; zira yarışmak suretiyle ölüm neticesini öngörmüş ve kabullenmişlerdir.
3. Tazminat ve Rücu Dinamikleri: Ölen anne ve çocuğun yakınları, maddi ve manevi tazminat taleplerini yarışan her iki sürücüye ve araç sahiplerine müteselsilen yöneltebilirler. (A)'nın ZMMS sigortacısı, yasadışı yarış nedeniyle teminat dışı kalan bu hasarı üçüncü şahıslara ödedikten sonra, ödediği tüm tazminat tutarlarını (A)'ya rücu edecektir.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; kamuya açık yollarda yapılan hız yarışlarının yarattığı mutlak tehlikeyi, 12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile getirilen yarış sürücülerine yönelik 2 yıllık ehliyet geri alma yaptırımı ve ehliyet iptal rejimini, yasadışı yarışlarda meydana gelen ölüm olaylarının ceza hukukundaki "Olası Kastla Öldürme" (TCK m. 21/2) nitelemesini ve sigorta rücu uyuşmazlıklarındaki tam teminat dışı sonuçlarını Av. Fethi Güzel'in trafik kazaları, ağır ceza yargılamaları ve sigorta hukuku uyuşmazlıklarındaki üstün yetkinliğiyle analiz etmektedir.