← Önceki Madde [66]
[68] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Araç manevralarını düzenleyen kurallar

Madde 67 – Manevralarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Sürücülerin, park yapmış taşıtlar arasından çıkarken, duraklarken veya park yaparken taşıt yolunun sağına veya soluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunların hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmaları yasaktır. b) Yönetmelikte belirtilen şartlar dışında geriye dönmek veya geriye gitmek yasaktır. İzin verilen hallerde bu manevraları yapacak sürücüler, karayolunu kullananlar için tehlike veya engel yaratmamak zorundadır. c) Dönüşlerde veya şerit değiştirmelerde sürücülerin niyetlerini dönüş işaret ışıkları veya kol işareti ile açıkça ve yeterli şekilde belirtmesi, işaretlerin manevra süresince devam etmesi ve biter bitmez sona erdirilmesi zorunludur. d) (Ek: 18/10/2018-7148/22 md.) Herhangi bir zorunluluk olmaksızın, karayollarında dönüş kuralları dışında bilerek ve isteyerek aracın el freninin çekilmesi suretiyle veya başka yöntemlerle aracın ani olarak yönünün değiştirilmesi veya kendi etrafında döndürülmesi yasaktır. (Değişik: 18/10/2018-7148/22 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri hükümlerine uymayan sürücülere 235 Türk lirası idari para cezası verilir. Aynı fıkranın (d) bendi hükümlerine uymayan sürücülere 140.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınır. Ayrıca, araç altmış gün süre ile trafikten menedilir. Bu şekilde sürücü belgesi geri alınanlar psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçirilerek sürücü belgesi almasına mâni hâli olmadığı anlaşılanlara bu Kanun kapsamında verilen trafik idari para cezalarının tahsil edilmiş olması şartıyla geri alma süresi sonunda belgeleri iade edilir. (Ek: 18/10/2018-7148/22 md.) Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru beş yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların sürücü belgeleri iptal edilir. Sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için; sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için sürücü belgesinin iptal edildiği tarihten itibaren iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı zorunludur. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/21 md.) Sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından gerçekleştirilir.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Manevra Kurallarının Hukuki Esasları ve Trafik Düzeni

Karayolları Trafik Kanunu’nun 67. maddesi, araçların hareket yönlerini, şeritlerini veya durağan hallerini değiştirdikleri "Manevralar" esnasında uymaları gereken güvenlik ve işaretleme disiplinini tanzim eder. Trafikteki en yüksek çarpışma riskleri, durağan halden hareket haline geçişte (parktan çıkış), şerit değiştirmede, geriye gitmede ve yön değiştirmede ortaya çıkar.

Bu nedenle kanun koyucu, sürücünün manevra yapma özgürlüğünü, karayolunu kullanan diğer tüm süjelerin güvenliğini tehlikeye atmama ve niyetini net bir biçimde (sinyalle) beyan etme ödeviyle sınırlandırmıştır.

2. Geriye Gitme Yasağı ve Haksız Fiil Kusur Rejimi

Maddenin (b) bendi, karayollarında geriye gitme ve geriye dönme (U dönüşü) manevralarını sıkı şartlara bağlamaktadır:

  • Geri Gitmenin Yasak Olduğu Alanlar: Tek yönlü yollarda (duraklama veya park etme manevrası dışında), otoyollarda, bölünmüş yollarda ve yoğun trafikte geriye gitmek kesinlikle yasaktır.
  • Asli Kusur Karinesi (KTK m. 84/l): Geriye gitme manevrasını kurallara aykırı veya kontrolsüz şekilde yaparak arkasındaki araca veya yayaya çarpan sürücü, KTK m. 84/l uyarınca "manevraları düzenleyen genel şartlara uymama" sebebiyle kazada doğrudan Asli Kusurlu kabul edilir. Geriye giden sürücü, görüş alanının kısıtlı olması nedeniyle arkasını kontrol etmek için gerekirse dışarıdan bir gözcü yardımı (aktif gözetim) almakla yükümlüdür.

3. Drift Yapma Yasağı (67/1-d) ve Ağır Yaptırım Rejimi

7148 Sayılı Kanun ile KTK m. 67'ye eklenen ve kamuoyunda "Drift Yasağı" olarak bilinen (d) bendi, karayollarını kişisel eğlence ve şov alanına çeviren sorumsuz sürücülere karşı getirilmiş son derece ağır ve caydırıcı bir yaptırım mekanizmasıdır:

  • Yasaklanan Eylem: Herhangi bir zorunluluk (tehlikeden kaçma manevrası vb.) olmaksızın, el frenini çekerek veya motor gücünü kullanarak aracın ani olarak yönünün değiştirilmesi veya kendi etrafında döndürülmesi (drift, spin atma eylemleri) mutlak surette yasaktır.
  • Astronomik Yaptırımlar: Drift yaptığı tespit edilen sürücülere 140.000 Türk Lirası idari para cezası uygulanır. Sürücü belgesi 60 gün süreyle geri alınır ve araç 60 gün süreyle trafikten men edilir.
  • Psikiyatrik Muayene Şartı: Sürücü belgesinin iade edilebilmesi için 60 günlük sürenin dolması ve para cezasının ödenmesi yanında, sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçerek "sürücülüğe engel ruhsal bir rahatsızlığı veya antisosyal kişilik bozukluğu bulunmadığını" kanıtlaması zorunludur.
  • 5 Yılda İkinci İhlalde İptal: 5 yıl içinde bu ihlali ikinci defa gerçekleştirenlerin ehliyeti süresiz olarak iptal edilir.

4. Drift Eyleminin Ceza Hukuku (TCK m. 179/2) ve Sigorta Boyutu

  • Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu: Karayolunda drift yapmak, salt idari bir kabahat olmayıp, Türk Ceza Kanunu’nun 179/2. maddesinde düzenlenen "Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma" suçunu doğrudan vücuda getirir. Yargıtay, drift eylemini karayolundaki can ve mal güvenliği açısından "somut tehlike suçu" olarak nitelendirmekte ve sürücüler hakkında hapis cezası kararlarını onamaktadır.
  • Kasko Teminat Dışı ve ZMMS Rücu Dinamikleri: Drift yapmak, sigorta hukuku kapsamında "Kasıtlı Hasar / Ağır İhmal" niteliğindedir. Drift yaparken kaza yapan sürücünün kendi aracında oluşan hasarlar, kasko sigortasınca teminat dışı bırakılır ve ödeme reddedilir. ZMMS (Trafik Sigortası) kapsamında üçüncü kişilere (örn: çarptığı yayaya veya araçlara) ödenen maddi ve bedeni zararların tamamı ise sigorta şirketi tarafından sigortalı araç sahibine ve sürücüsüne tam olarak rücu edilir.

5. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: Sürücü (D), otomobiliyle şehir içi işlek bir kavşakta el frenini aniden çekerek ve motor gücünü artırarak aracın arka kısmını savurmuş ve kavşak ortasında kendi etrafında dönerek "drift" yapmıştır. Bu esnada kontrolü kaybeden (D), kavşak kenarında yeşil ışığın yanmasını bekleyen yayaların üzerine savrulmuş, kaldırımdaki yaya (Y)'ye çarparak ağır yaralanmasına neden olmuştur. Sürücü (D), "aracın kontrolünü kasten kaybetmediğini, lastiklerin kaydığını, haksız fiil niyetinin olmadığını" iddia etmiştir.

Hukuki Analiz:

  1. İdari ve Sicil Yaptırımları: Sürücü (D)'ye KTK m. 67/d uyarınca 140.000 TL idari para cezası kesilecek, ehliyetine 60 gün süreyle el konulacak ve aracı 60 gün trafikten men edilecektir. (D) psikiyatri ve psiko-teknik onay almadan ehliyetini geri alamayacaktır.
  2. Cezai Sorumluluk: Sürücü (D) hakkında yaralanmalı kaza nedeniyle TCK m. 89 (Taksirle Yaralama) suçunun yanında, drift eylemi nedeniyle TCK m. 179/2 (Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma) suçlarından birleşen ceza davaları açılacaktır. (D)'nin el frenini çekerek drift yapması bilinçli bir eylem olduğundan, yaralanmaya ilişkin ceza TCK m. 22/3 uyarınca Bilinçli Taksir kapsamında artırılarak verilecektir.
  3. Tazminat ve Sigorta Rücusu: Yaralanan yaya (Y), maddi (tedavi, iş göremezlik) ve manevi tazminat davasını (D)'ye ve ZMMS sigorta şirketine açabilir. (D)'nin sigortası zarar görene ödeme yapar; ancak drift eylemi "kasıt derecesinde ağır kusur ve yasadışı tehlike yaratma" niteliğinde olduğundan, ödenen tüm tazminat tutarı (D)'ye rücu edilecektir. (D)'nin kendi aracındaki hasarlar ise kasko poliçesi kapsamı dışında kalacaktır.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; manevra disiplinini ve geriye gitme yasaklarının asli kusur matrisindeki yerini, el freni çekilerek yapılan drift eylemlerine yönelik 140.000 TL'lik rekor idari yaptırım ve ehliyet el koyma/iptal rejimlerini, drift eyleminin TCK m. 179/2 suç kapsamını ve sigorta rücu uyuşmazlıklarındaki mutlak teminat dışı sonuçlarını Av. Fethi Güzel'in trafik kazaları, ceza sorumluluğu ve tazminat hukuku alanındaki kapsamlı uzmanlığıyla ele almaktadır.

← Önceki Madde [66]
[68] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.