← Önceki Madde [65]
[67] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri ile ilgili kurallar:56

Madde 66 – Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücülerine aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Ayrı bisiklet yolu veya bisiklet şeridi varsa, bisiklet ve elektrikli skuterlerin taşıt yolunda, Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosikletlerin yayaların kullanmasına ayrılmış yerlerde, Bunlardan ikiden fazlasının taşıt yolunun bir şeridinde yan yana, sürülmesi yasaktır. b) Bisiklet sürenlerin en az bir elleri, elektrikli skuter ve motorlu bisiklet sürenlerin manevra için işaret verme hali dışında iki elleri ve motosiklet sürenlerin devamlı iki eller ile taşıtlarını sürmeleri ve yönetmelikte belirtilen güvenlik şartlarına uymaları zorunludur. c) Bisiklet, motorlu bisiklet ve sepetsiz motosiklet sürücülerinin, sürücü arkasında yeterli bir oturma yeri olmadıkça başka kişileri bindirmeleri ve yönetmelikte belirtilen sınırdan fazla yük taşımaları yasaktır. d) Elektrikli skuter ile sırtta taşınabilen kişisel eşya harici yük ve yolcu taşınması yasaktır. e) Elektrikli skuter otoyol, şehirler arası karayolları ve azami hız sınırı 50 km/s üzerinde olan karayollarında kullanılamaz. f) (Ek:12/2/2026-7574/20 md.) Motorlu bisiklet ve motosiklet cinsi araçların, izin alınarak yapılan gösteriler dışında tek tekerlek üzerinde, sele üzerine yatarak, sele üzerinde ayağa kalkarak, kendi etrafında döndürülerek, tekerleği kaydırılarak, sürüş güvenliğini olumsuz yönde etkileyecek benzeri akrobatik hareketler yapılarak sürülmesi yasaktır. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/20 md.) Birinci fıkranın (a), (b), (c), (d) ve (e) bentleri ile beşinhci fıkra hükümlerine uymayan sürücülere 5.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Birinci fıkranın (f) bendi hükümlerine uymayan sürücülere 46.000 Türk lirası idari para cezası uygulanarak sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süre ile trafikten menedilir. Bu şekilde geri alınan sürücü belgeleri, geri alma süresi sonunda sürücünün psikoteknik değerlendirmeden geçirilerek sürücü belgesi almasına mâni hâli olmadığının anlaşılması ve bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartıyla iade edilir. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/20 md.) Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru beş yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların sürücü belgeleri iptal edilir. Sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; sürücü belgesinin iptal edildiği tarihten itibaren iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı zorunludur. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/20 md.) Sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. (Değişik fıkra:12/2/2026-7574/20 md.) Sürücü arkasında ayrı oturma yeri olan bisiklet, motorlu bisiklet ve sepetsiz motosikletlerle tescil kayıtlarında belirtilen kişiden fazlası taşınamaz. Bütün sorumluluk ve giderler araç sürücüsüne ait olmak üzere fazla yolcular en yakın yerleşim biriminde indirilir. (Değişik fıkra:12/2/2026-7574/20 md.) Paylaşımlı elektrikli skuter işletmeciliği yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından yetki belgesi alması zorunludur. Yetki belgesi almadan faaliyette bulunanlara 86.900 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Ek fıkra: 24/12/2020-7261/26 md.) Elektrikli skuter ve kullanımına ilişkin diğer hususlar İçişleri Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Mikromobilite ve İki Tekerlekli Araçların Hukuki Rejimi

Karayolları Trafik Kanunu’nun 66. maddesi; bisiklet, elektrikli skuter (e-skuter), motorlu bisiklet (moped) ve motosiklet gibi iki tekerlekli ve mikromobilite araçlarının karayollarındaki sürüş disiplinini ve özel yasaklarını düzenler. Kentsel ulaşımdaki pratiklikleri nedeniyle sayıları hızla artan bu araçlar, kaportasız ve korunmasız yapıları itibarıyla trafikte en kırılgan süjelerdir.

Yasa koyucu, bu araçların hem kendi güvenliklerini hem de yayaların can güvenliğini korumak amacıyla son derece katı sınırlamalar getirmiştir. Bu kuralların ihlali durumunda, kazaya karışan diğer taraf motorlu bir taşıt olsa dahi, iki tekerlekli araç sürücüsüne ağır asli kusur payları yüklenebilmektedir.

2. E-Skuter Sürüş Sınırları ve Yaya Kaldırımı Yasağı

24 Aralık 2020 tarihli ve 7261 sayılı Kanun ile KTK'ya giren e-skuter kuralları, şehir içindeki yaya-skuter çatışmalarını engellemeyi amaçlar:

  • Kaldırımda Sürüş Yasağı: E-skuterlerin ve bisikletlerin yaya kaldırımlarında sürülmesi kesinlikle yasaktır. Kaldırımda e-skuter sürerek bir yayaya çarpan ve yaralanmasına neden olan sürücü, KTK m. 66 ihlali nedeniyle asli ve tam kusurlu (%100) kabul edilir.
  • Otoyol ve Hızlı Yol Yasağı (66/1-e): E-skuterlerin otoyollara, şehirlerarası yollara ve azami hız sınırı 50 km/s'nin üzerinde olan yollara (örn: metropollerdeki E-5, TEM katılım kolları veya hızlı arterler) girmesi yasaktır. Bu yollara girerek kaza yapan e-skuter sürücüsü, kazada Asli Kusurlu addedilir; zira yasak alanda bulunarak kendi hayatını ve sürüş güvenliğini tehlikeye atmıştır.
  • Yolcu Taşıma Yasağı: E-skuterlere birden fazla kişinin binmesi (çift kişi binilmesi) ve sırtta taşınan çanta dışında yük yüklenmesi yasaktır. Bu bende uymayanlara 5.000 TL idari para cezası uygulanır.

3. 7574 Sayılı Kanun (12 Şubat 2026) Motosiklet Akrobasi Reformu ve Ehliyet İptali

12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile Madde 66'ya eklenen (f) bendi, trafikte ciddi bir terör estiren motosiklet akrobasi hareketlerine yönelik cumhuriyet tarihinin en ağır trafik cezalarını ve yaptırım modelini kurmuştur:

  • Yasaklanan Eylemler (66/1-f): İzinli gösteriler dışında; tek tekerlek üzerinde gitmek (wheelie), sele üzerine yatmak veya ayağa kalkmak, kendi etrafında döndürmek (drift/burnout), tekerleği kasten kaydırmak ve benzeri tüm akrobatik şov hareketleri kesinlikle yasaklanmıştır.
  • Ağır Ceza ve 60 Gün El Koyma: Bu bende aykırı hareket eden sürücülere 46.000 Türk Lirası idari para cezası verilir. Sürücü belgesi 60 gün süreyle geri alınır ve motosiklet 60 gün süreyle trafikten men edilir. Ehliyetin geri verilmesi için cezanın tamamının ödenmesi ve sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden başarıyla geçmesi zorunludur.
  • 5 Yılda İkinci İhlalde Ehliyet İPTALİ: Son ihlalden geriye doğru 5 yıl içinde bu akrobatik hareketleri ikinci defa gerçekleştirdiği tespit edilenlerin ehliyeti süresiz olarak İPTAL edilir. Bu kişilerin sıfırdan ehliyet alabilmeleri için psiko-teknik testlerden geçmeleri, 60 günlük süreyi beklemeleri ve sürücü kursuna en baştan yazılarak tüm teorik/pratik sınavları yeniden geçmeleri şarttır.

4. Kask (Koruyucu Tertibat) Zorunluluğu ve Müterafık Kusur (TBK m. 52)

KTK'nın ilgili yönetmeliği uyarınca motosiklet, moped ve elektrikli bisiklet sürücülerinin koruyucu başlık (kask) ve gözlük takması zorunludur. Yargıtay’ın tazminat hukukundaki yerleşik içtihatlarına göre:

  • Kask takmayan bir motosiklet sürücüsü, üçüncü bir kişinin kusurlu eylemiyle kaza yapmış ve kafa travması geçirerek yaralanmış veya vefat etmişse; kask takmamış olması eylemi Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 52 kapsamında "zarar görenin müterafık (ortak) kusuru" olarak kabul edilir.
  • Mahkemece belirlenen tazminat tutarından, kask takılmaması nedeniyle oluşan hasarın ağırlığına göre %20 ila %30 oranında hakkaniyet indirimi yapılır. Bu kural, sürücüleri kask takmaya zorlayan son derece güçlü bir tazminat hukuku yaptırımıdır.

5. Paylaşımlı E-Skuter İşletmeciliği Lisanslama Rejimi

12 Şubat 2026 reformu ile paylaşımlı e-skuter şirketlerinin (örn: Binbin, Martı vb.) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan yetki belgesi alma zorunluluğu sıkılaştırılmıştır. Yetki belgesiz korsan skuter kiralama faaliyeti yürüten firmalara 86.900 Türk Lirası idari para cezası kesilir. Bu düzenleme, kentsel mikromobilitenin devlet denetimi ve vergilendirme kapsamında tutulmasını sağlar.

6. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: Motosiklet sürücüsü (M), şehir içindeki bölünmüş ana caddede ilerlerken arkadaşlarına hava atmak amacıyla motosikletini tek tekerlek üzerinde kaldırmış (wheelie yapmış) ve bu şekilde yaklaşık 100 metre hızla ilerlemiştir. Bu esnada, önünde normal hızıyla seyreden ve şerit değiştirmek amacıyla sağ sinyalini vererek şeride yanaşan otomobil sürücüsü (O)'nun aracını fark edememiş, tek tekerlek üzerinde dengesini kaybettiği için otomobilin sağ arkasına çarparak yola fırlamıştır. Kazada kaskı takılı olmayan (M) başından ağır yaralanmıştır. Trafik polisi olay anı mobese kayıtlarını tespit etmiştir.

Hukuki Analiz:

  1. Motosiklet Sürücüsü (M)'nin Sorumluluğu: Sürücü (M), KTK m. 66/1-f (akrobatik hareket yapma yasağı) bendini açıkça ihlal etmiştir. (M)'ye 46.000 TL ceza kesilecek, ehliyetine 60 gün süreyle el konulacak ve motosikleti 60 gün trafikten men edilecektir. 5 yıl içinde bu ihlali ikinci kez yapmışsa ehliyeti tamamen iptal edilecektir.
  2. Kusur Dağılımı ve Tazminat: Kazanın oluşumunda, motosikletin tek tekerlek üzerinde sürülerek sürüş güvenliğinin tamamen sıfırlanması en asli etkendir. Otomobil sürücüsü (O) kurallara uygun şerit değiştirdiğinden kusursuzdur. Dolayısıyla kazadaki tüm hasar ve zararlardan motosiklet sürücüsü (M) tek başına sorumludur.
  3. Müterafık Kusur İndirimi (TBK m. 52): Eğer otomobil sürücüsü (O) %25 oranında kusurlu bulunsaydı dahi; (M)'nin kask takmamış olması nedeniyle kafa travması geçirmesi olgusu karşısında, mahkemece (M)'nin talep edeceği maddi ve manevi tazminatından TBK m. 52 uyarınca %30 oranında müterafık kusur indirimi yapılacaktı.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; mikromobilite araçlarının karayolundaki yasal alan sınırlarını, 12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile getirilen motosiklet akrobasi (tek tekerlek vb.) yasaklarına yönelik 46.000 TL'lik para cezası ve ehliyet geri alma/iptal rejimlerini, paylaşımlı e-skuter yetki belgesi mali disiplinini ve kask takmamanın TBK m. 52 kapsamındaki müterafık kusur yansımalarını Av. Fethi Güzel'in trafik kazaları, bedensel zararların tazmini ve sigorta rücu uyuşmazlıklarındaki üstün uzmanlığıyla ele almaktadır.

← Önceki Madde [65]
[67] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.