Karayolları Trafik Kanunu Madde 65/A

1. Kış Lastiği ve Kar Zinciri Zorunluluğunun Teknik ve Hukuki Rasyonalitesi

Karayolları Trafik Kanunu’nun 65/A maddesi, kış şartlarında karayolu güvenliğini sağlamayı hedefleyen son derece hayati bir düzenlemedir. Düşük sıcaklıklarda (özellikle +7 derecenin altında) yaz lastikleri kimyasal yapıları gereği sertleşir ve yol tutuş yeteneklerini, dolayısıyla fren performanslarını dramatik şekilde kaybeder. Kış lastikleri ise özel silika karışımları ve derin vakumlu kılcal desenleri sayesinde soğuk, ıslak, karlı veya buzlu zeminlerde optimum frenleme ve manevra kabiliyeti sağlar.

Hukuki açıdan bu düzenleme, sürücü ve işletenlerin "Karayolunun Fiziki Şartlarına Göre Gerekli Teknik Donanımı Sağlama Ödevi" kapsamında değerlendirilir. Her yıl 1 Aralık - 1 Nisan tarihleri arasında (valiliklerin iklimsel duruma göre uzatma yetkisi saklı kalmak kaydıyla) ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan araçların kış lastiği takması zorunludur.

2. 7574 Sayılı Kanun (12 Şubat 2026) Reformu ile Gelen Yenilikler

12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile Madde 65/A başlığıyla birlikte yeniden düzenlenerek, denetim yetkileri genişletilmiş ve özellikle otoyolları tıkayan kış ihlallerine yönelik ağır yaptırımlar getirilmiştir:

• Kış Lastiği Cezasında Artış: Kış lastiği takmayan araç işletenlerine kesilecek idari para cezası 6.000 Türk Lirası'na çıkarılmıştır. Araç, sadece lastiklerini değiştirebileceği en yakın yerleşim birimine kadar gitme izniyle sınırlandırılır.
• Kar Zinciri Bulundurmama/Kullanmama Cezası: Karlı ve buzlu havalarda ağır vasıtaların (kamyon, otobüs, çekici) kar zinciri bulundurmaması veya kullanmaması durumunda sürücüye 6.000 Türk Lirası ceza uygulanır.
• Trafik Akışına Engel Olma Ağırlaştırılmış Cezası (24.000 TL): Kış aylarında otoyollardaki tıkanmaların en büyük sebebi, zincir takmayan tır ve kamyonların kayarak yolları kapatmasıdır. 2026 reformu ile karlı ve buzlu havalarda kar zinciri kullanmaması nedeniyle trafik akışına engel olan (yolu tıkayan) ağır vasıta sürücülerine 24.000 Türk Lirası tutarında fahiş bir ceza uygulanması öngörülmüştür. Bu ceza, otoyolları kilitleyen sorumsuz sürücülere yönelik kamusal bir savunma mekanizmasıdır.

3. Kusur Tayini ve Tazminat Sorumluluğundaki Yansımaları

Kış mevsiminde kar veya buz kaplı yollarda meydana gelen kayma ve arkadan çarpma kazalarında kış lastiği veya zincir eksikliği kusur dağılımını doğrudan etkiler:

• Asli Kusur Karinesi: Kış lastiği takması yasal olarak zorunlu olduğu halde takmayan ve bu nedenle karlı zeminde duramayıp önündeki araca çarpan veya kayarak karşı şeride geçen araç sürücüsü, KTK m. 65/A ihlali nedeniyle asli kusurlu kabul edilir. Sürücünün "hava çok kötüydü, yerler buzdu" şeklindeki mücbir sebep savunması geçersiz kılınır; zira kanunun emrettiği teknik donanımı takmayan kişi, sonucun meydana gelmesinde kendi kusuruyla hareket etmiştir.
• Yol Kapatan Ağır Vasıtanın Sorumluluğu: Zincirsiz olması nedeniyle kayıp otoyolu kapatan ve bu kilitlenme nedeniyle arkasında zincirleme kazalara yol açan tır veya otobüs işleteni, kazaya fiilen karışmamış olsa bile kazayı tetikleyen tehlikeyi yarattığı için asli kusurlu (%50 - %75) tutulacaktır.

4. Sigorta Hukuku ve Rücu Dinamikleri

Kış lastiği veya kar zinciri eksikliği, sigorta rücu uyuşmazlıklarında önemli bir teknik parametredir:

• Nedensellik Bağı: Kasko ve ZMMS sigortalarında, kış şartlarında meydana gelen kazanın "münhasıran kış lastiği veya zincir bulunmamasından kaynaklandığı" bilirkişi ve teknik raporlarla kanıtlanırsa; sigorta şirketi zarar görene ödeme yaptıktan sonra kendi sigortalısına rücu edebilir. Kasko poliçelerinde ise hasar ödemesi tamamen reddedilebilir. Zira sürücü, kanunun zorunlu kıldığı emniyet tedbirini almayarak ağır ihmal göstermiştir.

5. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: 15 Ocak günü, yoğun kar yağışı altında Bolu Dağı geçişinde seyreden lojistik firmasına ait bir çekici (tır), yasal kış lastiği takviminde olmasına rağmen aşınmış yaz lastikleriyle yola çıkmış ve yanına kar zinciri almamıştır. Yokuş yukarı tırmanırken kaymaya başlayan tır, yolu enlemesine kapatarak durmuştur. Tırın yolu kapatması nedeniyle arkadaki trafik aniden durmuş, o sırada arkadan gelen kar küreme aracı ve diğer binek araçlar zincirleme olarak birbirine çarpmıştır. Kazada 1 kişi ağır yaralanmış ve otoyol 4 saat boyunca trafiğe kapanmıştır.

Hukuki Analiz:

1. İdari Yaptırımlar: Tır işletenine kış lastiği bulundurmamaktan 6.000 TL, kar zinciri kullanmayarak trafik akışını kilitlediği için de sürücüye 24.000 TL idari para cezası kesilecektir.
2. Kusur Dağılımı: Tır sürücüsü ve işleteni, kış lastiği ve zincir zorunluluğuna uymayarak otoyolu kapatmış ve zincirleme kazalara davetiye çıkarmıştır. Kaza, tırın yarattığı yasa dışı yol blokesi nedeniyle meydana geldiğinden, tır işleteni zincirleme kazada Asli Kusurlu (%75 oranında) kabul edilecektir. Diğer araçların kayarak duramaması, tırın yarattığı birincil tehlike karşısında tali kusur seviyesinde kalacaktır.
3. Maddi ve Bedeni Tazminatlar: Yaralanan şahısların ve hasar gören araç sahiplerinin maddi zararları, tır işleteninin ZMMS sigortasından karşılanacaktır. Tırın ZMMS sigortacısı, kazanın münhasıran kış lastiği ve zincir eksikliğinden (yani ağır yasa dışı ihmalden) kaynaklandığını ispat ederek, ödediği tazminatı tır işletenine tam olarak rücu etme hakkına sahiptir.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; kış lastiği kullanımının teknik ve hukuki rasyonalitesini, 12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile getirilen yolu kapatan ağır vasıtalara yönelik 24.000 TL'lik ağırlaştırılmış para cezası rejimini, kış lastiği eksikliğinin haksız fiil kusur dağılımı ve sigorta rücu uyuşmazlıklarındaki etkisini Av. Fethi Güzel'in trafik kazaları, taşımacılık mevzuatı ve sigorta rücu uyuşmazlıklarındaki derin birikimiyle analiz etmektedir.