← Önceki Madde [64]
[66] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Yüklü ve yüksüz araçlar:48

Madde 65 – (Değişik: 25/6/2010-6001/36 md.) Yüklü ve yüksüz araçlarda, yönetmeliklerle belirlenen ölçü ve esaslara aykırı olarak; a) Taşıma sınırı üstünde yolcu alınması, b) Azami yüklü ağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması, c) (b) bendindeki ağırlıklar aşılmamış olsa bile azami dingil ağırlıkları aşılacak şekilde yüklenmesi, d) Karayolu yapısı ve kapasitesi ile trafik güvenliği bakımından tehlikeli olabilecek tarzda yükleme yapılması, e) Tehlikeli ve zararlı maddelerin gerekli izin ve tedbirler alınmadan taşınması, f) Ağırlık ve boyutları bakımından taşınması özel izne bağlı olan yükün izin alınmadan ya da izin belgesinde belirtilen şartlar sağlanmadan taşınması ve taşıttırılması, g) Gabari dışı yük yüklenmesi, taşınan yük üzerine veya araç dışına yolcu bindirilmesi, h) (Değişik:12/2/2026-7574/18 md.) Yükün uygun bağlama ve sabitleme yapılmayarak karayoluna değecek, düşecek, dökülecek, saçılacak, sızacak, akacak, kayacak, gürültü çıkaracak, devrilecek veya aracın dengesini bozacak şekilde yüklenmesi, i) Yükün, her çeşit yolda ve yolun her eğiminde dengeyi bozacak, yoldaki bir şeye takılacak ve sivri çıkıntılar hasıl edecek şekilde yüklenmesi, j) Sürücünün görüşüne engel olacak, aracın sürme güvenliğini bozacak ve tescil plakaları, ayırım işaretleri, dur ve dönüş ışıkları ile yansıtıcıları örtecek şekilde yüklenmesi, k) Çeken ve çekilen araçlarla ilgili şartlar ve tedbirler yerine getirilmeden araçların çekilmesi, l) (Ek:12/2/2026-7574/18 md.) Ağırlık ve boyutları bakımından karayolunda sürülmesi özel izne bağlı olan araçların izin alınmadan ya da izin belgesinde belirtilen şartlar sağlanmadan karayoluna çıkarılması, yasaktır. (Değişik ikinci fıkra:12/2/2026-7574/18 md.) Birinci fıkranın (a) bendi hükümlerine uymayanlara 1.000 Türk lirası; (d), (h), (i), (j) ve (k) bentleri hükümlerine uymayanlara 3.000 Türk lirası; (e) bendi hükümlerine uymayanlara 20.000 Türk lirası, (f) bendi hükümlerine uymayanlara 60.000 Türk lirası, (l) bendi hükümlerine uymayanlara 30.000 Türk lirası, (c) ve (g) bentleri hükümlerine uymayan işletenlere 10.000 Türk lirası, (g) bendine aykırı yük gönderenlere 20.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Birinci fıkranın (h) bendinin tehlikeli madde taşımacılığında kullanılan araçlar ile konteyner taşıyan araçlar tarafından ihlali halinde idari para cezası 20.000 Türk lirası olarak uygulanır. Ayrıca, bütün sorumluluk ve giderler araç işletenine ait olmak üzere, fazla yolcular en yakın yerleşim biriminde indirilir, birinci fıkranın (d), (e), (f), (g), (h), (i), (j), (k) ve (l) bentlerindeki şartlara uymadan kullanılan taşıtların, gerekli şartlar sağlanıncaya kadar yola devam etmelerine izin verilmez. (Değişik üçüncü fıkra:12/2/2026-7574/18 md.) Birinci fıkranın (b) bendine uymayarak; a) %10 fazlasına kadar yüklemelerde 10.000 Türk lirası, b) %15 fazlasına kadar yüklemelerde 20.000 Türk lirası, c) %20 fazlasına kadar yüklemelerde 30.000 Türk lirası, d) %25 fazlasına kadar yüklemelerde 40.000 Türk lirası, e) %25’in üzerinde fazla yüklemelerde 60.000 Türk lirası, işleten ve gönderene ayrı ayrı idari para cezası uygulanır. (Değişik dördüncü fıkra:12/2/2026-7574/18 md.) Ağırlık ve boyut denetimlerinin yapıldığı kontrol mahallerinde işaretlere uymadan veya işaret, ışık, ses veya görevlilerin dur ikazına rağmen tartı, ölçü veya belge kontrolüne girmeden seyrine devam eden araçlara tescil plakalarına göre, yetkililerce yapılacak ağırlık ve boyut denetimlerini engelleyen araçların sürücüsüne veya işletenine 60.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Azami yüklü ağırlığın % 20’den fazla aşılması halinde fazla yük, birinci fıkranın (b) bendine uygun hale getirilmeden yola devam etmesine izin verilmez. Milletlerarası taşımalarda yabancı plakalı araçların birinci fıkraya uymayan işleten ve gönderenlerine verilen idari para cezaları tahsil olunmadan anılan araçların ülkeyi terk etmelerine izin verilmez. İşleten ile gönderenin aynı olması halinde birinci fıkraya uymayan işletene idari para cezası uygulanır. Gönderenin birden fazla olması halinde birinci fıkraya uymayan işleten ve gönderen için uygulanacak idarî para cezalarının toplamı işletene uygulanır. Araçların yüklenmesine ilişkin ölçü ve usuller, ağırlık, boyut ve yükleme kontrolü usul ve esasları ile tartı toleransları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yönetmelikle belirlenir. Uluslararası yük ve yolcu taşımacılığına ilişkin konularda ikili ve çok taraflı anlaşma hükümleri saklıdır. Tarım alanlarına yapılacak yük ve yolcu taşımacılığına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte belirlenir.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Yükleme Standartlarının Sürüş Güvenliği ve Altyapı Koruma Fonksiyonu

Karayolları Trafik Kanunu’nun 65. maddesi, karayollarında yük ve yolcu taşıyan tüm araçların yükleme rejimlerini, tonaj limitlerini, gabari sınırlarını ve yük sabitleme (bağlama) kurallarını düzenler. Bu maddenin iki yönlü koruma amacı bulunmaktadır:

  1. Altyapısal Koruma: Aşırı tonajlı araçların karayolu yapısında yarattığı deformasyonları, çökmeleri, köprülerin mukavemet sınırlarının aşılmasını engelleyerek kamusal kaynakları korumak.
  2. Sürüş Güvenliği (Pasif ve Aktif): Aşırı veya dengesiz yüklenen araçların fren mesafelerinin tehlikeli ölçüde uzamasını, virajlarda merkezkaç kuvvetinin etkisiyle savrulup devrilmesini ve sabitlemesi iyi yapılmamış yüklerin yola düşerek arkadaki araçlar için ölümcül engeller oluşturmasını engellemek.

2. 7574 Sayılı Kanun (12 Şubat 2026) Reformu ile Getirilen Yeni Ceza Rejimi

12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile Madde 65 köklü bir revizyona uğramış, cezalar fahiş seviyelere çekilmiş ve ticari lojistik zincirinin tüm halkalarına (işleten, sürücü ve yük gönderen) müşterek cezai sorumluluklar yüklenmiştir:

  • Kademeli Tonaj Aşımı Cezaları (65/3): Aşırı yükleme (b bendi) ihlalinde, aşım yüzdesine göre kademeli para cezaları belirlenmiştir. %10 aşımdan başlayarak (10.000 TL) %25'in üzerindeki aşımda 60.000 TL'ye kadar idari para cezası kesilir. Bu ceza en kritik nokta olarak, hem işletene hem de yük gönderene AYRI AYRI uygulanır. Bu durum, fabrikaları ve depoları yükleme yaparken araçları kantar denetiminden geçirmeye mecbur kılan kurumsal bir yaptırım modelidir.
  • Kantar Kaçakçılığı ve Denetim Engelleme (65/4): Tartı istasyonlarına (kantar) girmeyen, işaret veya dur ikazına uymadan yoluna devam eden veya ağırlık-boyut denetimini engelleyen araçlara plaka üzerinden ve sürücüsüne 60.000 Türk Lirası idari para cezası uygulanır. Bu yüksek ceza tutarı, tartıdan kaçmanın ekonomik kazancını sıfırlamak amacıyla getirilmiştir.
  • Yük Sabitleme İhlalleri (65/1-h): Yükün karayoluna düşecek, akacak, saçılacak şekilde sarılması yasaktır. 2026 reformu ile bu ihlalin tehlikeli madde veya konteyner taşıyan araçlar tarafından yapılması durumunda ceza 20.000 TL olarak belirlenerek özel bir caydırıcılık yaratılmıştır.
  • Yola Devam Yasağı (%20 Kuralı): Azami yüklü ağırlığın %20'den fazla aşılması halinde, fazla yük kantar mahallinde başka bir araca tahliye edilip yasal sınıra indirilmeden aracın yola devam etmesine kesinlikle izin verilmez.

3. Kusur Dağılımı ve Tazminat Hukukundaki Zincirleme Sorumluluk

  • Yola Yük Düşmesi Sonucu Kazalar: Aracın kasasından yola düşen tomruk, mermer veya sızan yağ gibi yükler nedeniyle arkadan gelen araçların kaza yapması halinde; yükü sabitlemeyen sürücü ile işleten KTK m. 65/1-h ihlali nedeniyle kazada Asli ve Tam Kusurlu (%100) sayılır.
  • Tonaj Aşımı ve Fren Patlaması: Aşırı yük nedeniyle frenleri patlayan ve kavşakta duramayarak diğer araçları biçen tır/kamyon kazalarında; işletenin sorumluluğu KTK m. 85 tehlike sorumluluğu kapsamında mutlak kusursuz sorumluluktur. Ayrıca kantar kayıtlarında aşırı yükleme tespit edilmişse, yük gönderen firma da bu riske göz yumduğu için TBK m. 49 kapsamında haksız fiil müteselsil sorumluluğuna dahil edilebilir.
  • Sigorta Rücu İlişkisi: Kasko ve ZMMS Genel Şartları uyarınca, kazanın meydana geliş sebebinin münhasıran (solely) araçtaki tonaj aşımı veya yanlış yükleme olması durumunda, sigorta şirketi zarar görene ödeme yaptıktan sonra kendi sigortalısına tam olarak rücu edebilir. Aşırı yükleme sigorta teminatını devredışı bırakan ağır bir sözleşme ihlalidir.

4. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: Lojistik şirketi (İ) idaresindeki kamyon, taş ocağı işletmesi (G) tarafından kamyonun azami yüklü ağırlığının %30'u oranında fazla mıcır (aşırı yük) yüklenerek yola çıkarılmıştır. Kamyon sürücüsü, yoldaki tartı istasyonunu (kantar) görünce denetimden kaçmak için dur ikazına uymayarak hızla geçmiştir. Kantardan yaklaşık 5 km sonra, dik bir yokuştan aşağı inen kamyonun aşırı tonaj sebebiyle fren balataları aşırı ısınmış ve frenleri tamamen patlamıştır. Kamyon, kırmızı ışıkta bekleyen binek araçlara çarpmış, kazada 2 kişi ölmüş ve 3 kişi yaralanmıştır.

Hukuki Analiz:

  1. İdari Yaptırımlar: Kantardan kaçtığı için plakaya ve sürücüye 60.000 TL ceza uygulanacaktır. %30 aşırı yükleme yapıldığı için KTK m. 65/3-e uyarınca hem kamyon işleteni (İ)'ye hem de yükü gönderen taş ocağı (G)'ye ayrı ayrı 60.000 TL idari para cezası kesilecektir.
  2. Cezai Sorumluluk: Kamyon sürücüsü hakkında TCK m. 85/2 (Birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma) suçundan kamu davası açılacaktır. Sürücünün kantardan bilerek kaçması ve aşırı tonajı bilerek yola devam etmesi mahkemece Bilinçli Taksir (TCK m. 22/3) kapsamında değerlendirilerek ceza artırımına gidilecektir.
  3. Tazminat ve Müteselsil Sorumluluk: Ölenlerin yakınları ve yaralananlar maddi ve manevi tazminat davasını; kamyon sürücüsüne, kamyon işletenine (İ), kamyonun ZMMS sigortacısına ve aşırı yük yükleyerek kazanın oluşumuna doğrudan sebebiyet veren gönderen taş ocağı (G) şirketine karşı açabilirler. (İ) ve (G) TBK m. 61-62 kapsamında müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacaktır. Kamyonun sigorta şirketi, kazanın münhasıran aşırı tonajdan kaynaklanması sebebiyle ödediği tazminatı işleten (İ)'ye rücu etme hakkına sahiptir.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; araçların yüklenme standartlarını, 12 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile getirilen kademeli tonaj cezalarını, işleten ve gönderenin bağımsız cezai-hukuki sorumluluk alanlarını, tartı istasyonundan kaçmanın ağır mali sonuçlarını ve aşırı tonajın tazminat/rücu hukukundaki sarsıcı etkilerini Av. Fethi Güzel'in lojistik hukuku, nakliyat sigortaları ve haksız fiil uyuşmazlıklarındaki geniş teorik ve pratik uzmanlığıyla ele almaktadır.

← Önceki Madde [64]
[66] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.