Karayolları Trafik Kanunu Madde 5/A

1. Maddenin Tarihsel Gelişimi ve Mülga Olma Süreci

Karayolları Trafik Kanunu’nun 5/A maddesi, Türk idari teşkilatında kolluk kuvvetlerinin entegrasyonu ve sivil-askeri otorite dengesi açısından son derece dinamik bir geçmişe sahiptir:

• İhdas Edilmesi (696 Sayılı KHK): Madde, olağanüstü hal döneminde çıkarılan 20/11/2017 tarihli ve 696 sayılı KHK'nıın 50 nci maddesiyle ihdas edilmiş ve daha sonra 7079 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir. Bu düzenlemenin amacı, Jandarma Genel Komutanlığı'nın İçişleri Bakanlığı'na tam olarak bağlanması sürecinde, jandarmanın trafik denetim yetkilerini ve teşkilat yapısını KTK düzeyinde tescil etmekti.
• Yürürlükten Kaldırılması (7196 Sayılı Kanun): Ancak, 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanun’un 43 üncü maddesiyle bu madde yürürlükten kaldırılmıştır (Mülga).

2. Yürürlükten Kaldırılma Gerekçesi ve Hukuki Analiz

Madde 5/A’nın yürürlükten kaldırılması, karayolu trafiğinde bir yetki boşluğu (lacuna) yaratmamış; aksine, mevzuat sadeleştirmesi ve idari birlik amacına hizmet etmiştir:

1. Tek Çatı Altında Birleştirme: Emniyet Genel Müdürlüğü ile Jandarma Genel Komutanlığı’nın trafik denetim yetkileri, KTK Madde 5’te yapılan kapsamlı değişikliklerle "İçişleri Bakanlığı" genel yetkisi çatısı altında birleştirilmiştir. Ayrı bir 5/A maddesine ihtiyaç kalmamıştır.
2. Bürokratik Çift Başlılığın Önlenmesi: Trafik denetimlerinde polis ve jandarma bölgelerinin sınırları, görev ve yetkileri KTK Madde 6 bünyesinde zaten net olarak çizilmiştir. Jandarma teşkilatının iç yapılanmasına dair kuralların KTK gibi genel bir trafik kanununda yer alması yerine, İçişleri Bakanlığı’nın kendi iç idari düzenlemelerine (yönetmelik ve genelgeler) bırakılması yasal sadeleştirme tekniği açısından daha doğrudur.

3. Pratik Yansımaları

Bu mülga olma durumu, sahada görev yapan Jandarma Trafik Timlerinin yetkilerini zayıflatmamıştır. Jandarmanın kendi sorumluluk bölgesindeki (genelde il ve ilçe belediye sınırları dışındaki köy yolları, devlet karayollarının jandarma bölgeleri) trafik denetleme, ceza yazma ve kaza tespit tutanağı düzenleme yetkisi, KTK Madde 5 ve Madde 6 çerçevesinde aynen devam etmektedir.

Metodolojik Not

Bu maddedeki yürürlükten kaldırılan (mülga) KTK Madde 5/A hükmünün tarihsel idari arka planı, kolluk kuvvetlerinin anayasal ve yasal entegrasyon süreçleri ve yasal sadeleştirme tekniğine ilişkin tüm akademik değerlendirmeler, idare hukuku prensipleri doğrultusunda, Av. Fethi Güzel'in kamu personeli ve idari teşkilat hukuku alanındaki birikimi doğrultusunda kaleme alınmıştır.