← Önceki Madde [46]
[48] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu:41

Madde 47 – Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine, b) Trafik ışıklarına, c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere, Uymak zorundadırlar. (Değişik ikinci fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının; (a) bendine uymayan sürücüler 3.000 Türk lirası, (b) bendine uymayan sürücüler 5.000 Türk lirası, (c) ve (d) bentlerine uymayan sürücüler 1.000 Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılırlar. (Ek:18/10/2018-7148/20 md.) (Değişik üçüncü fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Işıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralının son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde; a) İkinci defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 10.000 Türk lirası, b) Üçüncü defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 15.000 Türk lirası, c) Dördüncü defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 20.000 Türk lirası, 18/10/2018 tarihli ve 7148 sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle madde başlığı “Trafik işaretlerine uyma:” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir. 41

d) Beşinci defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 30.000 Türk lirası, e) Altıncı defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 80.000 Türk lirası, idari para cezası ile cezalandırılırlar. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Sabit veya seyir halinde yürütülen denetimlerde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçanlara 200.000 Türk lirası idari para cezası uygulanarak sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Işıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını ihlal ederek trafik kazasına sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri altmış gün süre ile geri alınır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını; üç defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri otuz gün, dört defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri altmış gün, beş defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri doksan gün süreyle geri alınır. Bu kapsamda geri alınan sürücü belgeleri geri alma süresi sonunda sürücünün psikoteknik değerlendirmeden geçirilerek sürücü belgesi almasına mâni hâli olmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını altı defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri iptal edilir. Bu madde kapsamında sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması, sürücü belgesinin iptal tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması ve tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı zorunludur. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgeleri bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartıyla iade edilir.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Trafikte Hiyerarşik Düzen ve Korunan Kamusal Güvenlik Değeri

Karayolları Trafik Kanunu’nun 47. maddesi, karayollarında seyreden tüm araç ve yayaların trafik düzenine uymasını sağlamak amacıyla kurulmuş olan "Normatif Hiyerarşi ve Mutlak İtaat" kuralıdır. Trafikteki kaos ve kazaları önlemenin tek yolu, sürücülerin ve yayaların karşılaştıkları emir ve işaretleri hangi öncelikle değerlendireceğini kesin olarak bilmeleridir. Yasa koyucu bu amaçla karayolu kullanıcılarının uymakla yükümlü olduğu emirleri mutlak bir hiyerarşik sıralamaya tabi tutmuştur:

  1. Birinci Öncelik (Trafik Görevlisi / Zabıtası): Trafik polisinin veya jandarmanın el hareketleri ve uyarıları her şeyin üstündedir. Işık yeşil yansa dahi polis "Dur" diyorsa durulması zorunludur.
  2. İkinci Öncelik (Trafik Işıkları): Polisin olmadığı durumlarda ışıklı işaretlerin emri geçerlidir.
  3. Üçüncü Öncelik (Trafik Levhaları ve Yer İşaretleri): Levhalar ve yerdeki çizgiler ışıklardan sonraki yönlendiricidir.
  4. Dördüncü Öncelik (Genel Kurallar): Hiçbir işaretin bulunmadığı durumlarda genel kanun ve yönetmelik kuralları (örn: sağdan gelenin geçiş önceliği) uygulanır.

2. 12 Şubat 2026 Tarihli 7574 Sayılı Kanun Reformu: Kırmızı Işık İhlallerinde Kademeli Ceza ve İptal Rejimi

12/02/2026 tarihli ve 7574 Sayılı Kanun ile Madde 47 üzerinde yapılan değişiklikler, özellikle kırmızı ışık ihlallerini alışkanlık haline getiren sürücüleri trafikten kalıcı olarak elemeyi hedefleyen son derece sert ve radikal bir cezalandırma modeli kurmuştur:

  • Kademeli Para Cezası Sistemi: Bir yıl içinde kırmızı ışık kuralını ihlal edenlere kademeli olarak artan rekor cezalar öngörülmüştür. İlk ihlalde 5.000 TL olan ceza; 2. ihlalde 10.000 TL, 3. ihlalde 15.000 TL, 4. ihlalde 20.000 TL, 5. ihlalde 30.000 TL ve 6. ihlalde 80.000 TL'ye ulaşmaktadır.
  • Ehliyete El Koyma Yaptırımı (Kademeli): 1 yıl içinde kırmızı ışığı 3 kez ihlal edenin ehliyeti 30 gün, 4 kez ihlal edenin 60 gün, 5 kez ihlal edenin 90 gün süreyle geri alınır. Geri alınan ehliyetlerin iadesi için psiko-teknik değerlendirme şarttır.
  • Ehliyetin İptali (6. İhlal): 1 yıl içinde kırmızı ışığı 6 defa ihlal eden sürücünün ehliyeti tamamen iptal edilir. Bu kişinin yeniden ehliyet alabilmesi için 1 yıl beklemesi, tüm cezalarını ödemesi, psiko-teknik ve psikiyatrik kuruldan onay alması ve sıfırdan sürücü kursunu tamamlaması gerekir.
  • Kaza Halinde Ehliyete El Koyma: Kırmızı ışık ihlali yaparak kazaya sebebiyet verenlerin ehliyetleri derhal ve doğrudan 60 gün süreyle geri alınır.

3. Polisten Kaçma (Dur İkazına Uymama) Ağırlaştırılmış Yaptırımı

7574 Sayılı Kanun ile eklenen en dikkat çekici yaptırımlardan biri de kolluk kuvvetlerinin denetim sırasında yaptığı "Dur ikazına uymayarak kaçan" kişilere yöneliktir:

  • Bu kişilere 200.000 TL idari para cezası uygulanır.
  • Sürücü belgelerine 60 gün süreyle el konulur ve araçları 60 gün süreyle trafikten menedilerek otoparka çekilir.
  • Bu düzenlemenin rasyosu; devletin kolluk gücünün egemenlik ve denetim yetkisini hiçe sayarak kaçan, yüksek hızla kaçarken üçüncü kişilerin yaşam hakkını ağır şekilde tehlikeye atan kişilere karşı sıfır tolerans politikasının uygulanmasıdır.

4. Sorumluluk Hukuku ve Sigorta Uyuşmazlıklarındaki Sonuçları

Trafik uyuşmazlıklarında kırmızı ışık ihlali veya trafik polisinin işaretine uymama, tazminat davalarında işleten ve sürücüyü hukuken tamamen savunmasız bırakan durumların başında gelir:

  • Asli Kusur (KTK m. 84/a): Kırmızı ışıkta geçmek veya polisin dur işaretine uymamak, karayolu sorumluluk hukukunda tartışmasız "Asli Kusur" teşkil eder. Bu ihlali yapan sürücünün kazadaki kusur oranı kural olarak %100'dür.
  • Sigorta Rücu Davaları ve Ağır Kusur: Kırmızı ışıkta hız kesmeden geçmek veya polisin dur ihtarına uymayıp kaçarken kazaya sebebiyet vermek, sigorta hukuku anlamında "kasıt veya kasda yakın ağır kusur" sınırındadır. ZMMS sigortacısı, mağdurlara ödediği sakatlık ve ölüm tazminatlarını, kural ihlalinin ağırlığı ve yasal yaptırımın niteliği gereği kendi sigortalısına tamamen rücu eder. Kasko poliçelerinde ise, polisten kaçarken yapılan kazalar doğrudan teminat dışı hal olarak kabul edilir ve hasar ödenmez.
  • Bilinçli Taksir (TCK m. 22/3): Kırmızı ışık ihlali yaparak yaralanmalı veya ölümlü kazaya sebebiyet veren sürücüler hakkında, TCK m. 22/3 uyarınca Bilinçli Taksir hükümleri uygulanarak ceza yarı oranına kadar artırılır ve hapis cezası ertelenemez.

5. Pratik Örnek Olay

Olay: A, rutin bir trafik denetiminde polis memurunun "dur" ikazına uymayarak lüks cipiyle kaçmaya başlamıştır. A, polisten kaçarken hız sınırını aşmış ve kavşakta kendisine kırmızı ışık yanmasına rağmen durmayarak geçiş yapmış, yeşil ışıkta yasal olarak kavşağa giren sürücü B'nin otomobiline yandan çarpmıştır. Kazada B ağır yaralanmış ve A'nın cipi tamamen hurdaya dönmüştür.

Hukuki Analiz:

  1. İdari ve Cezai Süreç (2026 Reformu): Polisin dur ihtarına uymayarak kaçan A'ya KTK m. 47/4 uyarınca 200.000 TL idari para cezası verilecek, ehliyeti 60 gün süreyle geri alınacak ve aracı 60 gün süreyle otoparka çekilerek trafikten menedilecektir. Ayrıca kırmızı ışık ihlali nedeniyle 5.000 TL ek ceza uygulanacaktır. A hakkında TCK m. 89 ve TCK m. 22/3 (Bilinçli taksirle yaralama) suçlarından ceza davası açılacaktır.
  2. Tazminat Süreci: A, polisten kaçma ve kırmızı ışık ihlali fiilleriyle kazaya neden olduğu için kazada %100 asli tam kusurlu sayılacaktır. Yaralanan B'nin tüm tedavi, iş göremezlik ve manevi tazminat taleplerinden şahsen ve işleten sıfatıyla sorumludur.
  3. Sigorta ve Rücu: A'nın cipinin kasko sigortası, kazanın "polisten kaçarken yapılan kaçış esnasında" gerçekleşmesi nedeniyle cipteki hasarı ödemeyi reddedecektir. A'nın ZMMS sigortacısı, mağdur B'ye ödediği yüksek tutarlı tazminatı, A'nın kasti polisten kaçma ve kırmızı ışıkta geçme fiillerinin doğurduğu kasda yakın ağır kusur nedeniyle A'ya tamamen rücu edecek ve haciz yoluyla tahsil edecektir.

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; trafikteki hiyerarşik işaret düzeninin hukuki yapısını, 12 Şubat 2026 tarihli 7574 Sayılı Kanun reformu ile getirilen kırmızı ışık ihlallerindeki kademeli para cezası ve nihai ehliyet iptali sistemini, polisin dur ikazına uymayarak kaçmanın 200.000 TL para cezası ve 60 günlük el koyma/men yaptırımını, bu ağır ihlallerin haksız fiil davalarındaki asli kusur (%100) rolünü ve sigorta rücu hukuku ile TCK bilinçli taksir davalarındaki yansımalarını Av. Fethi Güzel'in sorumluluk hukuku, trafik ceza davaları ve sigorta tazminatı uyuşmazlıklarındaki derin teorik ve pratik uzmanlığıyla ele almaktadır.

← Önceki Madde [46]
[48] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.