← Önceki Madde [130]
[132] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Kağıtların ve plakaların basım ve dağıtımı ile ilgili gelirden pay ayrılması

Madde 131 – (Değişik: 19/4/1989 – 3538/2 md.) Trafik şube veya bürolarında ve Milli Eğitim Bakanlığınca açılma izni verilmiş motorlu taşıt sürücüleri kurslarında iş sahipleri ve kursiyerlerce verilmesi ve kullanılması lüzumlu basılı kağıtlarla plakaların cins ve nevileri İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Banaklığınca tespit edilir. Basılı kağıtlar ile plakalar Türkiye Şöförler ve Otomobilciler Federasyonunca bastırılır ve maliyetleri nazari itibara alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Banaklığı ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunca birlikte tespit edilecek bedel mukabilinde il merkezlerinde veya kuruluşu bulunan ilçelerde, adı geçen Federasyonca İçişleri Bakanlığının tespit edeceği esaslara göre verilir. (Değişik: 21/2/2001 – 4629/6 md.) Basılı kağıtlar ve plakaların tespit edilen bedel üzerinden satışının federasyona sağladığı net gelirin %60’ı, her yıl Şubat ayı sonuna kadar İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı hesabına yatırılır. Yatırılan bu miktarlar, Emniyet Genel Müdürlüğü hizmetlerinde kullanılmak üzere, Maliye Bakanlığınca bir yandan bütçeye özel gelir, diğer yandan Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinde mevcut tertiplere ödenek ya da açılacak özel tertiplere özel ödenek kaydedilir. Gelirin kalanı Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna aittir. Özel ödenek kaydedilen tutarlardan harcanmayan miktarlar ertesi yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydedilir. Ad ve/veya soyad veya tescil edilmiş ticari unvan ihtiva eden plaka satışlarından elde edilen gelirler ile emniyet hizmetleri karşılığında tahsil edilmeleri Maliye Bakanlığınca uygun görülen diğer hizmet gelirleri hakkında da bu fıkra hükümleri uygulanır. Basılı kağıtlardan, 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu kapsamına giren sürücü belgeleri Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü alınarak Emniyet Genel Müdürlüğünce bastırılır. Sürücü belgelerinin değerli kağıt bedeli Emniyet Genel Müdürlüğünce Maliye ve Gümrük Bakanlığına ödenir. Sürücü belgelerinin bedeli dışında kalan hizmet ve malzemenin karşılığı olan ücretler İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunca birlikte tespit edilir. Sürücü belgelerinin verilmesi ve yenilenmesi hizmetlerinden elde edilen gelirin tamamı Türk Polis Teşkilatı Güçlendirme Vakfına aittir. Buna dair usul ve esas ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca belirlenir. (Ek fıkra: 3/10/2016-KHK-676/21 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/19 md.) Basılı kâğıtlar ve tescil plakalarının yetkilendirilenler dışında basımını veya dağıtımını yapanlara 10.000 Türk Lirası idari para cezası verilir. Ayrıca bu kişiler Türk Ceza Kanununun 204 üncü maddesi hükmüne göre cezalandırılır.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Plaka ve Evrak Basımında Kamu-Yarı Özel Sektör İşbirliği: TŞOF Tekel Yetkisi

Karayolları Trafik Kanunu’nun 131. maddesi, karayollarında seyreden araçların kimlik kartı niteliğindeki tescil plakaları ile sürücü belgelerinin basımı, dağıtımı ve bundan elde edilen kamu gelirlerinin paylaşım modelini kuran son derece özgün bir mali-idari düzenlemedir.

  • Basım Yetkisi (TŞOF): Kanun koyucu, plakaların ve tescil evraklarının (ruhsat kabı, başvuru belgeleri) basılması ve dağıtılması görevini, yarı-resmi bir meslek kuruluşu olan Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'na (TŞOF) münhasır bir yetki (tekel) olarak vermiştir.
  • Gelir Paylaşım Modeli: Plaka ve evrak satışından elde edilen net gelirin %60'ı doğrudan Emniyet Genel Müdürlüğü'nün (EGM) bütçesine özel ödenek olarak aktarılır. Kalan %40'lık kısım ise TŞOF'a bırakılır. Bu sayede, trafik teşkilatının teknolojik, lojistik ve operasyonel harcamaları için (polis otolarının alımı, telsiz sistemleri vb.) genel bütçe dışı çok güçlü ve sürdürülebilir bir finansal kaynak yaratılmıştır.

2. Türk Polis Teşkilatını Güçlendirme Vakfı ve Özel Plaka Gelirleri

  • Vakıf Payı: Sürücü belgelerinin (ehliyetlerin) verilmesi ve yenilenmesi hizmetlerinde, Değerli Kağıtlar Kanunu kapsamındaki harçlar dışındaki hizmet/vakıf payı gelirlerinin tamamı Türk Polis Teşkilatını Güçlendirme Vakfı'na (TPTGV) aktarılır. Bu gelirler, polis lojmanlarının yapımı, şehit/gazi polis ailelerine yardımlar ve emniyet hizmetlerinin modernizasyonunda hayati bir fon kaynağıdır.
  • Özel Plaka Satışı: Kişilerin ad, soyad veya özel ticari unvan ihtiva eden (örn: 34 ALİ 99, 06 BJK 1903 gibi) tescil plakalarını alabilmek için yaptıkları yüksek tutarlı bağışlar ve ödedikleri bedeller de bu maddedeki %60 EGM bütçesi - %40 TŞOF paylaşım rejimine tabidir.

3. Yasadışı Plaka Basımı (APP Plaka) ve Resmi Belgede Sahtecilik Suçu (TCK m. 204)

2016 yılında 676 sayılı KHK ile eklenen ve 2018 yılında aynen kabul edilen son fıkra, son yıllarda artış gösteren yasadışı plaka basımına yönelik en ağır yaptırımları getirmiştir.

  • APP (Amerikan Pres Plaka) Yasağı: TŞOF ve yetkili şoförler odaları dışında, merdiven altı atölyelerde veya internet üzerinden basılan kalın yazılı, mühürsüz veya sahte mühürlü plakalar (APP plaka) tamamen yasadışıdır.
  • Çifte Yaptırım Rejimi: Yetkilendirilen kuruluşlar dışında plaka basan veya dağıtan kişilere:
    1. İdari Para Cezası: Kanunda yazılı 10.000 TL'lik idari ceza, Yeniden Değerleme Oranı (YDO) uyarınca günümüzde 50.000 TL'yi aşan çok daha yüksek tutarlarda uygulanır.
    2. Ceza Hukuku Riski: Bu eylemi gerçekleştirenler doğrudan TCK m. 204 (Resmi Belgede Sahtecilik) suçu kapsamında yargılanırlar. TCK m. 204 uyarınca resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Plaka, devletin tescil gücünü temsil eden resmi bir evrak olduğundan sahtelenmesi doğrudan hapis cezasını gerektirir.

4. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: Oto aksesuar dükkanı işleten (Ö), internetten sipariş aldığı müşterileri için pres makinesi kullanarak mühürsüz ve kalın yazı karakterli lüks görünümlü "APP tescil plakaları" basmış ve kargo ile dağıtımını yapmıştır. Yapılan polis baskınında (Ö)'nün dükkanındaki plaka basım makinelerine el konulmuş, (Ö) hakkında KTK m. 131 son fıkrası uyarınca güncel YDO tutarında idari para cezası kesilmiş ve hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı'nca TCK m. 204 uyarınca kamu davası açılmıştır. Sanık (Ö), "Kendisinin sahte plaka üretmediğini, müşterilerin ruhsatındaki gerçek plakaları estetik amaçlı bastığını, dolayısıyla resmi belgede sahtecilik kastının (zarar verme iradesinin) olmadığını" savunarak beraatini talep etmiştir.

Hukuki Analiz:

  1. Basım Yetkisi Analizi: KTK m. 131 uyarınca plaka basma yetkisi münhasıran devletçe yetkilendirilen TŞOF'a aittir. Özel kişilerin gerçek plaka bilgilerini kullanarak dahi olsa plaka basması yasa dışıdır.
  2. TCK m. 204 Uygulaması: Yargıtay’ın yerleşik içtihatları doğrultusunda, tescil plakası taşıtın kimliğini belirleyen yasal bir resmi belgedir. Yetkisiz basılan her plaka, içeriği doğru olsa bile şeklen "sahte resmi belge" hükmündedir. Mühürsüz veya sahte mühürlü plaka basmak resmi belgede sahtecilik suçunun maddi unsurunu eksiksiz oluşturur; sanığın estetik amacı kastı ortadan kaldırmaz.
  3. Karar: Asliye Ceza Mahkemesi, sanık (Ö)'nün KTK m. 131 son fıkrasını ihlal ettiğini tespit ederek idari para cezasını onaylayacak ve sanığı TCK m. 204/1 uyarınca 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandıracaktır (sanığın sabıkasızlık durumuna göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme uygulanabilir).

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; tescil plakaları ve evraklarının basımındaki TŞOF tekel yetkisini, ehliyet ve özel plaka gelirlerinin EGM ve Türk Polis Teşkilatını Güçlendirme Vakfı bütçelendirilmesindeki özel mali rejimini ve 2016/2018 reformuyla yasadışı plaka basımına (APP) karşı getirilen idari para cezası ve TCK m. 204 Resmi Belgede Sahtecilik hapis yaptırımının ceza hukuku dogmatiğindeki yansımalarını Av. Fethi Güzel'in ceza hukuku, mali hukuk, kamu bütçesi ve sahtecilik suçları teorisi alanındaki üstün akademik uzmanlığıyla analiz etmektedir.

← Önceki Madde [130]
[132] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.