Karayolları Trafik Kanunu Madde 120

1. Maddenin Mülga Edilme Nedeni ve Mevzuat Sadeleştirmesi

Karayolları Trafik Kanunu’nun "Zamanaşımı" başlığını taşıyan 120. maddesi, 12 Temmuz 2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 24. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır (mülga edilmiştir).

• Mülga Nedeni: Madde 120, trafik idari para cezalarının düzenlenmesi ve tahsil edilmesinde uygulanacak zamanaşımı sürelerini düzenlemekteydi. Ancak Türkiye'de 2005 yılında yürürlüğe giren 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, tüm idari para cezaları ve kabahatler için genel ve ortak bir zamanaşımı rejimi kurmuştur. Trafik Kanunu'ndaki dağınık zamanaşımı kurallarının Kabahatler Kanunu ile çelişmesini önlemek ve mevzuatta birliği sağlamak amacıyla KTK m. 120 ilga edilmiş ve trafik cezalarında doğrudan Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanmaya başlanmıştır.

2. Güncel Rejim: Kabahatler Kanunu Zamanaşımı Düzenlemeleri

Günümüzde trafik idari para cezalarında iki tür zamanaşımı uygulanır:

1. Soruşturma Zamanaşımı (Kabahatler Kanunu m. 20): Trafik ihlalinin işlendiği tarihten itibaren cezanın yazılıp kişiye tebliğ edilmesi gereken azami süredir. Trafik idari para cezalarının büyük çoğunluğu için soruşturma zamanaşımı süresi 2 yıldır (veya ceza miktarına göre 3 yıldır). Bu süre geçtikten sonra sürücüye veya plakaya idari para cezası verilemez; verilmiş olsa bile iptal edilir.
2. Yerine Getirme Zamanaşımı (Kabahatler Kanunu m. 21): Kesinleşen bir trafik para cezasının tahsil edilmesi (tahsil dairesince tahsil olunması) gereken süredir. Trafik para cezalarında yerine getirme zamanaşımı süresi 3 yıldır. 3 yıl içinde tahsil edilmeyen cezalar zamanaşımına uğrar. Ancak 6183 sayılı Kanun kapsamında yapılan her türlü ödeme ödevi tebligatı, haciz işlemi veya kısmi ödemeler zamanaşımı süresini keser ve süreyi baştan başlatır.

3. Pratik Örnek Olay ve Hukuki Analiz

Olay: Sürücü (K), 15 Mayıs 2023 tarihinde hız sınırını aşarak radara yakalanmış ancak trafik zabıtası yoğunluk nedeniyle bu ihlale ilişkin idari para cezası karar tutanağını ancak 20 Haziran 2025 tarihinde (yaklaşık 2 yıl 1 ay sonra) düzenlemiş ve (K)'ye tebliğ etmiştir. Sürücü (K), ihlalin üzerinden 2 yıldan fazla süre geçtiğini, KTK m. 120'nin mülga olmasına rağmen Kabahatler Kanunu m. 20 uyarınca soruşturma zamanaşımının dolduğunu savunarak cezanın iptali için Sulh Ceza Hakimliğine başvurmuştur.

Hukuki Analiz:

1. Uygulanacak Kanun Hükmü: KTK m. 120 mülga olduğundan, zamanaşımı itirazlarında doğrudan 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 20 hükümleri uygulanacaktır.
2. Süre Hesabı: Kabahatler Kanunu m. 20/2-c uyarınca nisbi veya maktu idari para cezasını gerektiren kabahatlerde (ve 50.000 TL altındaki cezalarda) soruşturma zamanaşımı süresi 3 yıldır (2026 yılı güncel limitlerine göre). Somut olayda ihlal tarihi (15 Mayıs 2023) ile tebliğ tarihi (20 Haziran 2025) arasındaki süre 2 yıl 1 ay olup, 3 yıllık yasal soruşturma zamanaşımı süresi henüz dolmamıştır.
3. Karar: Sulh Ceza Hakimliği, 3 yıllık yasal soruşturma zamanaşımı süresinin dolmadığını tespit ederek sürücü (K)'nin iptal talebini reddedecektir. (Not: Eğer süre 3 yılı aşmış olsaydı ceza iptal edilecekti.)

Metodolojik Not

Bu akademik yorum ve analiz; mülga KTK m. 120’nin yürürlükten kaldırılmasındaki mevzuat sadeleştirmesi mantığını, günümüzde trafik cezalarına sirayet eden Kabahatler Kanunu’nun soruşturma ve yerine getirme zamanaşımı rejimlerini ve bu sürelerin idari yargı denetimindeki yerini Av. Fethi Güzel'in idare hukuku, kamu maliyesi ve kabahatler yargılaması alanındaki akademik uzmanlığıyla analiz etmektedir.