İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Madde 33

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 33. maddesi, yasanın idari teşkilat ve kamu kadro rejimine yönelik teknik düzenlemeler getiren "organizasyonel" nitelikteki bir normudur. Kanunun "Çeşitli ve Geçici Hükümler" başlıklı beşinci bölümünde konumlandırılan bu madde ile mülga 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye müdahale edilmiş ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde görev yapan "Baş İş Müfettişi" unvanı "İş Başmüfettişi" olarak değiştirilmiştir.

Bu değişikliğin temel amacı (ratio legis), devletin denetim ve teftiş organlarında görev yapan üst düzey denetim elemanlarının (örneğin Hazine, Maliye, Sayıştay denetçileri/müfettişleri) unvan terminolojisinde birliği sağlamak, iş müfettişlerinin kamu bürokrasisi ve iş dünyasındaki kurumsal saygınlığını pekiştirmek ve teftiş hiyerarşisini modernize etmektir.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. İş Müfettişi / İş Başmüfettişi

Çalışma hayatının düzenlenmesine, denetlenmesine ve iş sağlığı ve güvenliği kurallarının uygulanıp uygulanmadığının tespitine memur edilmiş, Bakanlık adına hareket eden yüksek güvenceli kamu görevlileridir. "Başmüfettişlik", meslekte belirli bir yıl kıdem alan, başarıyla teftişler gerçekleştiren ve yeterlilik aşamalarını geçen müfettişlere verilen kıdemli mesleki unvandır.

2.2. 190 Sayılı KHK ve Kamu Kadro Rejimi

Kamuda kadro ihdası, iptali ve unvan değişikliklerini düzenleyen temel mevzuattır (Bugün bu sistem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile yürütülmektedir). Madde 33, yasama organının kamu personel rejimine doğrudan müdahalesinin tipik bir örneğidir.

3. Sistematik İlişkiler

Madde 33; 6331 sayılı Kanun’un işyerlerinin denetimini düzenleyen 24. maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun iş hayatının denetim ve teftişini düzenleyen 91-95. maddeleri ve yasanın Geçici 7. maddesi (Başmüfettiş kadrolarına doğrudan geçiş) ile doğrudan sistematik ilişki içindedir. Ayrıca, Türkiye'nin taraf olduğu ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) 81 Sayılı İş Teftişi Sözleşmesi ile de doğrudan uyumludur. Zira bu sözleşme uyarınca iş müfettişlerinin statü ve saygınlığının korunması devletin asli borcudur.

4. Uygulama: Yargıtay / Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin son 24 ayda Yargıtay/AYM kararı çekilemedi. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar yok. Bununla birlikte, Danıştay 5. Dairesi'nin yerleşik kamu personel hukuku içtihatlarında;

• Unvan Kazanılmış Hakları: Kanun veya kararname ile yapılan unvan değişikliklerinin, kamu personelinin geçmişe dönük özlük ve mali haklarını (ek gösterge, makam tazminatı vb.) geriye götüremeyeceği, bu tür kadro geçişlerinin personelin lehine veya en azından mevcut haklarını koruyacak şekilde yorumlanması gerektiği istikrarlı bir şekilde vurgulanmaktadır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (Kurmaca Senaryo): Bakanlık bünyesinde "Baş İş Müfettişi" olarak 10 yıldır görev yapan (A), Madde 33 yürürlüğe girdikten sonra kendisi hakkında ayrıca bir müşterek kararname veya atama işlemi tesis edilmediği gerekçesiyle, İSG denetimi yaptığı bir şantiyenin temsilcisi tarafından "yetkisiz denetim elemanı" olmakla suçlanmıştır. İşveren, müfettişin düzenlediği ceza tutanağının iptali için dava açmıştır.

Hukuki Analiz: Madde 33 ve bu maddeyle doğrudan bağlantılı olan Geçici Madde 7 uyarınca, kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Baş İş Müfettişi kadrolarında bulunanlar "hiçbir işleme gerek kalmaksızın" İş Başmüfettişi kadrolarına atanmış sayılırlar. Kanun koyucu burada doğrudan yasal intikal (ipso jure) yöntemi benimsemiştir. Bu nedenle ek bir atama işlemine gerek yoktur. Yapılan denetim ve düzenlenen tutanak tamamen yetkilidir ve yasaldır. İşverenin davası reddedilmelidir.

6. Pratik Uygulama Notları

• Yetki Sürekliliği: Unvan değişikliği, iş müfettişlerinin yetki sınırlarında, imza yetkilerinde veya teftiş usullerinde herhangi bir kesintiye veya değişikliğe yol açmamıştır. Sadece kurumsal yazışmalarda ve kimlik kartlarında unvan güncellemesi yapılmıştır.

7. Eleştirel Değerlendirme

Madde 33, iş teftişinin kamu bürokrasisi içindeki itibarını tescilleyen, sembolik değeri yüksek, olumlu bir düzenlemedir. Doktrinde Süzek tarafından da belirtildiği üzere, iş denetiminin etkinliği denetim elemanlarının idari ve yasal güvenceleriyle doğru orantılıdır.

Ancak çalışma hayatının ve İSG’nin en yakıcı sorunu müfettişlerin unvanları değil, fiili denetim kapasitesi ve bağımsızlığıdır. Türkiye’de milyonlarca işyerine karşılık bin civarında iş müfettişi görev yapmaktadır. Müfettişlerin iş kazası sonrası idari soruşturma baskısı altında kalmaları, siyasi müdahalelerden tamamen bağımsız çalışamamaları ve kadro yetersizliği çözülmedikçe, sadece unvanın "Baş İş Müfettişi" yerine "İş Başmüfettişi" yapılması İSG kültürünün gelişmesine tek başına katkı sağlayamaz. Devlet, kadro sayılarını artırmalı ve teftiş organını tam özerk kılmalıdır.

---

Metodolojik Not

Bu analiz, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ve mesleki etik ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan Kaynaklar:

• Doktrin: Sarper Süzek (İş Hukuku), Nuri Çelik / Nurşen Caniklioğlu / Talat Canbolat (İş Hukuku Dersleri).
• Mevzuat: 6331 sayılı İSG Kanunu m. 33, Geçici m. 7, 4857 sayılı İş Kanunu m. 91, ILO'nun 81 Sayılı İş Teftişi Sözleşmesi.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir.