1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, işleri sürekli ve süreksiz olarak ikiye ayırır ve bu ayrıma önemli bir hukuki sonuç bağlar: Süreksiz işlerde, İş Kanunu'nun pek çok hükmü uygulanmaz; bunların yerine Borçlar Kanunu hükümleri devreye girer. Ölçüt sadedir: Nitelikleri bakımından en çok otuz iş günü süren işler süreksiz iş, bundan fazla devam edenler sürekli iştir.
Düzenlemenin amacı (ratio legis), kısa süreli ve geçici nitelikteki işlerin, sürekli istihdam için tasarlanmış ayrıntılı koruma rejiminin tümüne tabi tutulmasının yaratacağı orantısızlığı gidermektir. Çok kısa süren bir iş için, kıdem, yıllık izin veya iş güvencesi gibi süreklilik varsayan kurumların uygulanması anlamlı olmaz. Madde, bu nedenle süreksiz işleri Borçlar Kanunu'nun daha esnek genel rejimine bırakır.
Ölçütün "işin niteliği"ne bağlanması önemlidir: Belirleyici olan işin objektif niteliği bakımından ne kadar süreceği; somut olayda fiilen ne kadar sürdüğü değil. Nitelik olarak otuz iş gününü aşması beklenen bir iş, fiilen erken bitse de sürekli iştir.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Sürekli/Süreksiz Ayrımının Ölçütü
Ayrım, işin niteliği gereği beklenen süreye dayanır. "En çok otuz iş günü" süren işler süreksiz; bunu aşanlar sürekli iştir. Ölçütün "iş günü" üzerinden kurulması, takvim gününden farklıdır. Niteliği gereği kısa ve bir defaya mahsus işler (örneğin birkaç günlük bir tamir veya kurulum işi) süreksiz iş kategorisine girer.
2.2. Süreksiz İşlerde Uygulanmayan Hükümler
Madde, süreksiz işlerde uygulanmayacak hükümleri tek tek sayar (m. 3, 8, 12, 13, 14, 15, 17, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 34, 53-59, 75, 80 ve geçici 6. madde). Bu liste; iş güvencesi, ihbar, yıllık ücretli izin, çalışma koşullarının korunması gibi sürekliliği varsayan kurumları kapsar. Süreksiz işlerde bu konularda Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. Buna karşılık listede yer almayan İş Kanunu hükümleri (örneğin ücrete, iş sağlığı ve güvenliğinin bir kısmına ilişkin kimi düzenlemeler) süreksiz işlerde de geçerliliğini sürdürür.
2.3. Borçlar Kanunu'nun Tamamlayıcı Rolü
Süreksiz işlerde, sayılan konularda doğan boşluk Borçlar Kanunu'nun genel hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleriyle doldurulur. Böylece süreksiz işte çalışan kişi korumasız kalmaz; sadece koruma rejimi değişir — İş Kanunu'nun özel ve ayrıntılı koruması yerine, Borçlar Kanunu'nun genel rejimi uygulanır.
3. Sistematik İlişkiler
- İş Kanunu m. 8 ve m. 9 — İş sözleşmesinin tanımı ve türü; süreksiz işteki sözleşme de bir iş sözleşmesidir, sadece tabi olduğu hüküm rejimi farklıdır.
- Maddede sayılan hükümler (m. 17, 23-31, 53-59 vb.) — Bunlar süreksiz işlerde uygulanmaz; bu nedenle 10. madde, kanunun büyük bölümünün uygulama alanını dolaylı olarak belirler.
- Türk Borçlar Kanunu m. 393 vd. — Genel hizmet sözleşmesi. Süreksiz işlerde, İş Kanunu'nun uygulanmadığı konularda bu hükümler devreye girer.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin — bir işin sürekli mi süreksiz mi olduğunu bizatihi konu edinen — son 24 ayda taranan dairelerde doğrulanmış güncel bir Yargıtay kararı künyesi tespit edilememiştir. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamanın yerleşik yaklaşımı, sürekli/süreksiz ayrımının işin niteliğine göre yapılması; bu nitelendirmenin, işçinin hangi koruma rejimine (İş Kanunu mu, Borçlar Kanunu mu) tabi olacağını belirlemesi nedeniyle uyuşmazlığın başında çözülmesi gerektiği yönündedir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir işveren, deposunun bir defaya mahsus, niteliği gereği yaklaşık on günde tamamlanacak boya-tadilat işi için (A)'yı işe alır. İş on iki günde biter. (A), yıllık izin ve iş güvencesi hükümlerine dayanarak talepte bulunur.
Hukuki analiz: İş, niteliği bakımından otuz iş gününü aşmadığından süreksiz iştir. Yıllık ücretli izin ve iş güvencesi hükümleri (m. 53 vd., m. 18 vd.) süreksiz işlerde uygulanmaz; bu konularda Borçlar Kanunu hükümleri geçerlidir. (A)'nın bu taleplerinin İş Kanunu'na dayandırılması yerinde değildir.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Niteliği gereği aylarca sürecek bir inşaat işinde çalışan (B)'nin işine, başlamasından yirmi gün sonra son verilir. İşveren, "yirmi gün çalıştı, bu süreksiz iştir" der.
Hukuki analiz: Ölçüt, işin niteliği gereği beklenen süredir; fiilen ne kadar çalışıldığı değil. İş, niteliği bakımından otuz iş gününü açıkça aştığından sürekli iştir. (B), fiilen kısa çalışmış olsa da, İş Kanunu'nun ilgili koruyucu hükümlerinden yararlanır.
6. Pratik Uygulama Notları
- Önce nitelendirme: İşin sürekli mi süreksiz mi olduğu, uygulanacak hukuku (İş Kanunu mu, Borçlar Kanunu mu) belirlediğinden uyuşmazlığın başında saptanmalıdır.
- Ölçüt işin niteliğidir: Fiilî süre değil, işin niteliği gereği beklenen süre esas alınır.
- Süreksiz işte korumasızlık yoktur: İş Kanunu'nun uygulanmadığı konularda Borçlar Kanunu hükümleri devreye girer.
- Liste dışı hükümler geçerli: Maddede sayılmayan İş Kanunu hükümleri süreksiz işlerde de uygulanır.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, koruma rejimini işin niteliğine göre farklılaştıran, sistematik açıdan gerekli bir hükümdür. Sürekli istihdam için tasarlanmış ayrıntılı kuralların çok kısa süreli işlere uygulanmasının yaratacağı orantısızlığı önler.
Maddenin tartışmalı yanı, otuz iş günü ölçütünün "işin niteliği" üzerinden belirlenmesinin uygulamada yaratabileceği belirsizliktir; aynı işin sürekli mi süreksiz mi sayılacağı, somut olayın özelliklerine ve nitelendirme tercihine bağlı olarak değişebilir. Bu belirsizlik, işçinin hangi koruma rejimine tabi olacağı gibi kritik bir sonucu etkilediğinden önemlidir. Kanaatimizce nitelendirmede tereddüt hâlinde, işçiyi koruma amacı gözetilerek sürekli iş lehine bir eğilim benimsenmesi yerinde olur; zira sürekli iş, işçiye daha geniş bir koruma sağlar.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: İş hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: karararama.yargitay.gov.tr üzerinden 31.05.2026 tarihinde tarama yapılmış; maddeye özgü doğrulanmış güncel karar tespit edilememiştir (bkz. § 4).
- Mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu yürürlükteki metni; süreksiz işlerde maddede sayılan konularda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 393 vd.) hükümleri.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 4857 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Sürekli/süreksiz nitelendirmesinde tereddüt hâlinde, daha geniş koruma sağladığı için sürekli iş lehine bir eğilim benimsenmelidir.
Güncellik: 31.05.2026 tarihi itibariyle günceldir. Yeni Yargıtay HGK / YİBK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Düzenlemenin amacı (ratio legis), kısa süreli ve geçici nitelikteki işlerin, sürekli istihdam için tasarlanmış ayrıntılı koruma rejiminin tümüne tabi tutulmasının yaratacağı orantısızlığı gidermektir. Çok kısa süren bir iş için, kıdem, yıllık izin veya iş güvencesi gibi süreklilik varsayan kurumların uygulanması anlamlı olmaz. Madde, bu nedenle süreksiz işleri Borçlar Kanunu'nun daha esnek genel rejimine bırakır.
Ölçütün "işin niteliği"ne bağlanması önemlidir: Belirleyici olan işin objektif niteliği bakımından ne kadar süreceği; somut olayda fiilen ne kadar sürdüğü değil. Nitelik olarak otuz iş gününü aşması beklenen bir iş, fiilen erken bitse de sürekli iştir.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Sürekli/Süreksiz Ayrımının Ölçütü
Ayrım, işin niteliği gereği beklenen süreye dayanır. "En çok otuz iş günü" süren işler süreksiz; bunu aşanlar sürekli iştir. Ölçütün "iş günü" üzerinden kurulması, takvim gününden farklıdır. Niteliği gereği kısa ve bir defaya mahsus işler (örneğin birkaç günlük bir tamir veya kurulum işi) süreksiz iş kategorisine girer.
2.2. Süreksiz İşlerde Uygulanmayan Hükümler
Madde, süreksiz işlerde uygulanmayacak hükümleri tek tek sayar (m. 3, 8, 12, 13, 14, 15, 17, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 34, 53-59, 75, 80 ve geçici 6. madde). Bu liste; iş güvencesi, ihbar, yıllık ücretli izin, çalışma koşullarının korunması gibi sürekliliği varsayan kurumları kapsar. Süreksiz işlerde bu konularda Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. Buna karşılık listede yer almayan İş Kanunu hükümleri (örneğin ücrete, iş sağlığı ve güvenliğinin bir kısmına ilişkin kimi düzenlemeler) süreksiz işlerde de geçerliliğini sürdürür.
2.3. Borçlar Kanunu'nun Tamamlayıcı Rolü
Süreksiz işlerde, sayılan konularda doğan boşluk Borçlar Kanunu'nun genel hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleriyle doldurulur. Böylece süreksiz işte çalışan kişi korumasız kalmaz; sadece koruma rejimi değişir — İş Kanunu'nun özel ve ayrıntılı koruması yerine, Borçlar Kanunu'nun genel rejimi uygulanır.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin — bir işin sürekli mi süreksiz mi olduğunu bizatihi konu edinen — son 24 ayda taranan dairelerde doğrulanmış güncel bir Yargıtay kararı künyesi tespit edilememiştir. Kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamanın yerleşik yaklaşımı, sürekli/süreksiz ayrımının işin niteliğine göre yapılması; bu nitelendirmenin, işçinin hangi koruma rejimine (İş Kanunu mu, Borçlar Kanunu mu) tabi olacağını belirlemesi nedeniyle uyuşmazlığın başında çözülmesi gerektiği yönündedir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir işveren, deposunun bir defaya mahsus, niteliği gereği yaklaşık on günde tamamlanacak boya-tadilat işi için (A)'yı işe alır. İş on iki günde biter. (A), yıllık izin ve iş güvencesi hükümlerine dayanarak talepte bulunur.
Hukuki analiz: İş, niteliği bakımından otuz iş gününü aşmadığından süreksiz iştir. Yıllık ücretli izin ve iş güvencesi hükümleri (m. 53 vd., m. 18 vd.) süreksiz işlerde uygulanmaz; bu konularda Borçlar Kanunu hükümleri geçerlidir. (A)'nın bu taleplerinin İş Kanunu'na dayandırılması yerinde değildir.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Niteliği gereği aylarca sürecek bir inşaat işinde çalışan (B)'nin işine, başlamasından yirmi gün sonra son verilir. İşveren, "yirmi gün çalıştı, bu süreksiz iştir" der.
Hukuki analiz: Ölçüt, işin niteliği gereği beklenen süredir; fiilen ne kadar çalışıldığı değil. İş, niteliği bakımından otuz iş gününü açıkça aştığından sürekli iştir. (B), fiilen kısa çalışmış olsa da, İş Kanunu'nun ilgili koruyucu hükümlerinden yararlanır.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Maddenin tartışmalı yanı, otuz iş günü ölçütünün "işin niteliği" üzerinden belirlenmesinin uygulamada yaratabileceği belirsizliktir; aynı işin sürekli mi süreksiz mi sayılacağı, somut olayın özelliklerine ve nitelendirme tercihine bağlı olarak değişebilir. Bu belirsizlik, işçinin hangi koruma rejimine tabi olacağı gibi kritik bir sonucu etkilediğinden önemlidir. Kanaatimizce nitelendirmede tereddüt hâlinde, işçiyi koruma amacı gözetilerek sürekli iş lehine bir eğilim benimsenmesi yerinde olur; zira sürekli iş, işçiye daha geniş bir koruma sağlar.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 4857 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Sürekli/süreksiz nitelendirmesinde tereddüt hâlinde, daha geniş koruma sağladığı için sürekli iş lehine bir eğilim benimsenmelidir.
Güncellik: 31.05.2026 tarihi itibariyle günceldir. Yeni Yargıtay HGK / YİBK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.