**C) (Mülga: 23/1/2008-5728/578 md.)
D) (Mülga: 14/7/2004-5219/5 md.)
E) (Mülga: 23/1/2008-5728/578 md.)**
---
Madde 11 –A) Vali, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve
teşkilatının amiridir. Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken
tedbirleri alır. Bu maksatla Devletin genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam eder, bu
teşkilat amir ve memurları vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle
yükümlüdür.
B) Memleketin sınır ve kıyı emniyetini ve sınır ve kıyı emniyetiyle ilgili bütün işleri,
yürürlükte bulunan hükümlere göre sağlar ve yürütür.
C) İl sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteaallik
emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi valinin ödev ve
görevlerindendir. (Ek cümle: 25/7/2018-7145/1 md.) Bunları sağlamak için vali gereken
karar ve tedbirleri alır.
(Ek paragraf: 25/7/2018-7145/1 md.)Vali, kamu düzeni veya güvenliğinin olağan
hayatı durduracak veya kesintiye uğratacak şekilde bozulduğu ya da bozulacağına ilişkin ciddi
belirtilerin bulunduğu hâllerde on beş günü geçmemek üzere ildeki belirli yerlere girişi ve
çıkışı kamu düzeni ya da kamu güvenliğini bozabileceği şüphesi bulunan kişiler için
sınırlayabilir; belli yerlerde veya saatlerde kişilerin dolaşmalarını, toplanmalarını, araçların
seyirlerini düzenleyebilir veya kısıtlayabilir ve ruhsatlı da olsa her çeşit silah ve merminin
taşınması ve naklini yasaklayabilir.
(Mülga birinci cümle: 25/7/2018-7145/1 md.) (…) Bu fıkra kapsamında alınan ve
ilan olunan karar ve tedbirlere uymıyanlar hakkında 66 ncı madde hükmü uygulanır.
Ç) Jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk kuvvetlerinin bütün ast ve
üstlerinin il içine munhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerleri
değiştirilebilir ve bundan hemen İçişleri, Gümrük ve Tekel Bakanlıklarına bilgi verir.
D) (Değişik: 29/8/1996-4178/1 md.) Valiler, ilde çıkabilecek veya çıkan olayların,
emrindeki kuvvetlerle önlenmesini mümkün görmedikleri veya önleyemedikleri; aldıkları
tedbirlerin bu kuvvetlerle uygulanmasını mümkün görmedikleri veya uygulayamadıkları
takdirde, diğer illerin kolluk kuvvetleriyle bu iş için tahsis edilen diğer kuvvetlerden
yararlanmak amacıyla, İçişleri Bakanlığından ve gerekirse (…)Kara Kuvvetleri
Komutanlığının sınır birlikleri dahil olmak üzere en yakın kara, deniz ve hava birlik
komutanlığından mümkün olan en hızlı vasıtalar ile müracaat ederek yardım isterler. Bu
durumlarda ihtiyaç duyulan kuvvetlerin İçişleri Bakanlığından veya askeri birliklerden veya
her iki makamdan talep edilmesi hususu, yardım talebinde bulunan vali tarafından takdir
edilir. Valinin yaptığı yardım istemi geciktirilmeksizin yerine getirilir. Acil durumlarda bu
istek sonradan yazılı şekle dönüştürülmek kaydıyla sözlü olarak yapılabilir.
Vali tarafından askeri birliklerden yardım istenmesi halinde; muhtemel olaylar için
istenen askeri kuvvet, valinin görüşü alınarak olaylara hızla el koymaya uygun yerde, cereyan
eden olaylar için ise olay yerinde hazır bulundurulur. (Değişik cümle: 17/6/2003-4897/1 md.)
Olayların niteliğine göre istenen askerî kuvvetin çapı, vali ile koordine edilerek askerî birliğin
komutanı tarafından, görevde kalış süresi, askerî birliğin komutanı ile koordine edilerek vali
tarafından belirlenir. Askeri kuvvetin müstakilen görevlendirilmesi durumunda; verilen görev
askeri kuvvet tarafından kendi komutanının sorumluluğu altında ve onun emir ve talimatlarına
göre Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununda belirtilen yetkiler ile kolluk kuvvetlerinin
genel güvenliği sağlamada sahip olduğu yetkiler kullanılarak yerine getirilir. Güvenlik
kuvvetleri ile yardıma gelen askeri kuvvet arasında işbirliği ve koordinasyon, yardıma gelen
askeri birliğin komutanının da görüşü alınarak vali tarafından tespit edilir. Ancak, bu askeri
birliğin belirli görevleri jandarma ya da polis ile birlikte yapması halinde komuta, sevk ve
idare askeri birliklerin en kıdemli komutanı tarafından üstlenilir. Birden fazla ili içine alan
olaylarda ilgili valilerin isteği üzerine aynı veya farklı askeri birlik komutanlarından kuvvet
tahsis edilmesi durumunda iller veya kuvvetler arasında işbirliği, koordinasyon, kuvvet
kaydırması, emir komuta ilişkileri ve gerekli görülen diğer hususlar yukarıda belirtilen
hükümler çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek esaslara göre yürütülür. Bu
esasların uygulanmasında, işbirliği ve koordinasyon sağlamak amacıyla gerekli görülen
hallerde İçişleri Bakanı ilgili valilerden birini geçici olarak görevlendirir. Olayların sınır
illerinde veya bu illere mücavir bölgelerde cereyan etmesi ve eylemcilerin eylemlerini
müteakip komşu ülke topraklarına sığındıklarının tespit edilmesi durumunda valinin talebi
üzerine ilgili komutan eylemcileri ele geçirmek veya tesirsiz hale getirmek maksadı ile, her
defasında Genelkurmay Başkanlığı kanalı ile Cumhurbaşkanının müsaadesi tahtında, ihtiyaca
göre kara, hava, deniz kuvvetleri ve Jandarma Genel Komutanlığı unsurları ile komşu
ülkelerin mutabakatı alınmak suretiyle mahdut hedefli sınır ötesi harekat planlayıp icra
edebilir. (Değişik Cümle: 13/7/2013-6496/16 md.) Bu fıkra uyarınca görevlendirilen Türk
Silahlı Kuvvetleri birliklerinin, bu fıkra kapsamındaki faaliyetleri, askerlik hizmet ve
görevlerinden sayılır.Yukarıda belirtilen hususlar nedeniyle doğan acil ve zaruri ihtiyaçları
karşılamak amacıyla yapılacak harcamalar Cumhurbaşkanınca uygun görülecek fonlardan
yapılacak aktarmalar ve İçişleri Bakanlığı bütçesine konulan ödenekten yapılır.Her yıl
İçişleri Bakanlığı bütçesine aktarılacak olan paraların illere dağıtımı ve kullanımı ile ilgili
esaslar İçişleri Bakanlığınca belirlenir. Bu madde uyarınca kuruluş ve kişilerden sağlanan ve
satın alınan malzeme, araç ve gereçlerin satın alma, kira ve kullanım bedelleri ile işçi ücretleri
ve benzeri giderler için ödeme emri beklenmez. İçişleri Bakanı veya valinin onayı yeterli
sayılır. (...)Ödemeler usul ve esasları Maliye Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri
Bakanlığınca yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
E) Devlete, özel idareye, belediye ve köylere ait olan veya bunlara bağlı bulunan veya
bunların gözetim ve denetimi altında iş gören daire ve müesseselerle diğer bütün gerçek ve
tüzelkişiler tarafından işletilen mali, ticari, sınai ve iktisadi müesseseler, işletmeler, ambarlar,
depolar ve sair uzman, fen adamı, teknisyen, işçi gibi personel bulunduran yerler Devlet ve
memleket emniyet ve asayişi ve iş hayatının düzenlenmesi bakımından valinin gözetim ve
denetimi altındadırlar.
Buralarda bulunan ve çalışanların kimlik ve nitelikleri hakkında valiler bu yerlerden
bilgi istiyebilirler. İstenilen bilgiler hemen verilir.
F) Valiler, halkın askerlik muameleleri hakkındaki müracaat ve şikayetlerini kabul
ederler. Askerlik şubelerine ve dairelerine yazarlar Cevabı kafi görmedikleri takdirde askerlik
şubelerinin bağlı bulunduğu bölge, tümen veya korkomutanlıklarına ve Milli Savunma
Bakanlığına müracaat ederler. Bu makamlar tarafından lazımgelen soruşturma yapılarak
kanuni gereği ifa edilir ve sonucundan valilere bilgi verilir.
G) (Ek: 27/3/2015-6638/15 md.) Vali, lüzumu hâlinde, kolluk amir ve memurlarına
suç faillerinin bulunması için gereken emirleri verebilir. Kolluk bu emirleri, mevzuatta
belirlenen usule uygun olarak yerine getirir.
H) (Ek: 27/3/2015-6638/15 md.) Vali, kamu düzenini ve güvenliğini veya kişilerin
can ve mal emniyetini sağlamak amacıyla aldığı tedbir ve kararların uygulanması için adli
kuruluşlar ile (D) fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla askerî kuruluşlar dışında, mahallî
idareler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının itfaiye, ambulans, çekici, iş makinesi ve
tedbirlerin zorunlu kıldığı diğer araç ve gereçlerinden yararlanabilir, personeline görev
verebilir. Kamu kurum ve kuruluşları, valinin bu konudaki emir ve talimatlarını yerine
getirmek zorundadır. Aksi takdirde vali, emir ve talimatlarını kolluk aracılığıyla uygular. Bu
fıkradaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya geciktirilmesi sebebiyle oluşan kamu
zararı ile gerçek ve tüzel kişilerin Devlet tarafından karşılanan zararları ilgili idarece genel
hükümlere göre sorumlu kamu görevlilerinden tazmin edilir.
(Ek paragraf: 15/8/2016-KHK-674/22 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/22
md.) Vali; kamu düzeni ve güvenliği ile kişilerin can ve mal emniyetinin korunması, suç
işlenmesinin önlenmesi, trafik güvenliği ve kontrolünün sağlanması amacıyla meydan,
karayolları, cadde, sokak ve park gibi kamuya açık alanlarda kurulacak sistemlerin yerlerinin
tespiti, kurulumu ve altyapı faaliyetlerini koordine eder. Bu sistemlerin altyapı, kurulumu ve
işletilmesi ile ilgili olarak il özel idaresi, belediye, köy ve diğer kamu tüzelkişilikleri valiliğin
talebini yedi gün içinde sonuçlandırır. Bu süre içerisinde ilgili kurumlarca sonuçlandırılmayan
iş ve işlemler vali tarafından resen tamamlattırılır.
I) (Ek: 27/3/2015-6638/15 md.) (H) fıkrası ile valiye verilmiş olan yetkiler, ilçede
değildir.” kuralı, iptal edilmiş ve iptal Kararı, 19/1/2002 tarihinde yürürlüğe girdiğinden bu kural metinden
çıkarılmıştır.
kaymakam tarafından da kullanılabilir.
J) (Ek: 23/6/2016-6722/12 md.) Genel kolluk kuvvetlerinin imkân ve kabiliyetlerini
aşan durumlarda terörle mücadele için gerekli olması veya terör eylemlerinin kamu düzenini
ciddi şekilde bozması hâlinde, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararıyla
Türk Silahlı Kuvvetleri görevlendirilebilir. Cumhurbaşkanı kararında; görevin kapsam ve
süresi, görev alanı, istihbarat yetkisinin kapsamı, destek silahlarının kullanımına yönelik
tahditler, görevlendirilen birliklerin mülki amirler ve genel kolluk kuvvetleri ile ilişkileri,
ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından alınması gereken tedbirler, icra edilecek
görevlerin planlanması ve izlenmesi ile gerek görülen diğer hususlar gösterilir.
Görevlendirilecek Türk Silahlı Kuvvetleri birliklerinin çapı, teşkilatı, konuşlandırılacağı
yerler, emir komuta ilişkileri, kuvvet kaydırılması ve bu kapsamda gerekli görülen diğer
hususlar Genelkurmay Başkanlığı tarafından belirlenir.
Görevlendirilen Türk Silahlı Kuvvetleri birlikleri ve personeli, kendi komutanının
sorumluluğu altında ve onun emir ve talimatlarına göre 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununda belirtilen yetkiler ile kolluk kuvvetlerinin genel
güvenliği sağlamada sahip olduğu yetkileri kullanarak verilen görevleri yerine getirir. Bu
fıkra uyarınca illerde icra edilecek görevler kapsamında askeri birlikler ile genel kolluk
kuvvetleri ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları arasındaki işbirliği, koordinasyon ve gözetim
valiler tarafından yerine getirilir. Askeri birliklerin belirli görevleri genel kolluk kuvvetleriyle
birlikte yapması hâlinde komuta, sevk ve idare askeri birliklerin en kıdemli komutanı
tarafından üstlenilir.
Yetkili birlik komutanının bu fıkra kapsamında verilen görevleri yerine getirirken
ihtiyaç duyduğu istihbarat bilgileri, istihbarat birimleri tarafından yetkileri kapsamında
öncelikle toplanır ve gecikmeksizin paylaşılır.
Bu fıkra kapsamında icra edilen operasyonlarda gecikmesinde sakınca bulunan
hallerde güvenlik kuvvetlerinin elinden kaçmakta olan kişilerin izlenirken girdikleri konuta,
işyerine veya kamuya açık olmayan kapalı alanlar ile bunların eklentilerine can veya mal
güvenliğinin sağlanması ya da kişinin yakalanması amacına münhasır olmak üzere, yetkili
birlik komutanının yazılı emriyle girilebilir. Birlik komutanının kararı yirmi dört saat içinde
hâkim onayına sunulur.
Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin bu fıkra kapsamındaki faaliyetleri askerlik hizmet
ve görevlerinden, bu faaliyetler sebebiyle işlendiği iddia edilen suçlar ise askeri suç sayılır.
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli dışındaki memur ve diğer kamu görevlilerinin bu fıkra
kapsamındaki görev ve faaliyetleri sebebiyle işledikleri iddia edilen suçlarla ilgili olarak
2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bu suçlar sebebiyle soruşturma izni verilene kadar
yakalama, gözaltı ve tutuklama tedbirlerine başvurulamaz. Bu fıkradaki görevler yerine
getirilirken, görevin niteliği gereği veya ifası sebebiyle verilen zararlar Devlet tarafından
tazmin edilir. Bu fıkra kapsamındaki görevlerin yerine getirilmesi sırasında Türk Silahlı
Kuvvetleri personeli ile mülki idare amirleri, kolluk kuvvetleri ve diğer memurlar ve kamu
görevlilerinin kararları, işlemleri ve faaliyetleri sebebiyle (kişisel kusur, haksız fiil veya diğer
sorumluluk halleri de dâhil) tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir. Devlet,
ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini
kötüye kullananlardan; Türk Silahlı Kuvvetleri personeline Millî Savunma Bakanının, mülki
idare amirleri ve kolluk kuvvetlerine İçişleri Bakanının, diğer memurlar ve kamu görevlilerine
ilgili bakanın uygun bulması şartıyla bir yıl içinde rücu eder.
Bu fıkra kapsamındaki görevler yerine getirilirken görevin niteliğinden doğan veya
görevle ilgili olmak şartıyla görevin ifası sırasında işlendiği iddia olunan suçlardan dolayı:
a) Adli yargının görevine girdiğinden bahisle asker kişiler hakkında soruşturma
yapılması; Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları için Cumhurbaşkanının, diğer
personel için Millî Savunma Bakanının, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik
Komutanı ile bu komutanlıklardaki diğer personel için İçişleri Bakanının iznine tabidir.
b) Kanunlardaki özel hükümlerin yetki verdiğinden bahisle Cumhuriyet savcılarınca
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında doğrudan soruşturma yapılması; İçişleri
Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının merkez teşkilatlarında görevli olanlar ile valiler için İçişleri
Bakanının, bölge veya ilde görevli olanlar ile kaymakamlar için valinin, ilçede görevli olanlar
için kaymakamın iznine tabidir.
Beşinci ve altıncı bentlerde yer alan hükümler, geçici köy korucuları ve gönüllü
korucular ile bu maddenin (D) fıkrası uyarınca görevlendirilen Türk Silahlı Kuvvetleri
personeli hakkında da uygulanır.
Bu fıkra kapsamında verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında doğan acil ve
zaruri ihtiyaçları karşılamak amacıyla yapılacak harcamalar, ilgisine göre Millî Savunma
Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı bütçesine konulan ödenekten karşılanır.
---