Hukuk Muhakemeleri Kanunu · HMK 332
Arama adları: HMK 332 · HMK madde 332 · HMK m. 332 · HMK m 332 — resmî metin ve akademik şerh: Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı.
Resmî metin — HMK Madde 332
Yargılama giderlerine hükmedilmesi
---
MADDE 332- (1) Yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedilir.
(2) Yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü
hüküm altında gösterilir.
(3) Hükümden sonraki yargılama giderlerini hangi tarafın ödeyeceği, miktarı ve
dökümü ile bu giderlerin hangi tarafa yükletileceği, mahkemece ilamın altına yazılır.
---
Madde aynı kanunun sistematiği içinde okunur zira komşu hükümler uygulama sırasını ve istisnaları taşır. Yakın maddeler arasında m.331 (Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri), m.333 (Avansın iadesi), m.334 (İKİNCİ BÖLÜM · Adli Yardım · Adli yardımdan yararlanacak kişiler) öne çıkar. Uygulayıcı önce hangi fıkranın somut vakıaya denk düştüğünü yazar, sonra sonuca geçer.
Hükmün ikinci katmanı şu cümlede toplanır: (2) Yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü hüküm altında gösterilir. Bu katman birinci fıkradaki ana kuralı tamamlar veya sınırlar, ikisini birbirine karıştırmak yanlış hukuki sonuç doğurur.
Somut uyuşmazlıkta maddenin hangi tarih itibarıyla yürürlükte olduğu ve değişiklik fıkralarının vakıaya uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca denetlenir. Geçiş hükümleri yok sayılırsa eski lafızla yeni lafız birbirine karışır, karar gerekçesi çöker.
Bu maddeye özgü okuma lafzı başka kanunların kalıp şerhlerine taşımaz. Korunan menfaat Yargılama giderlerine hükmedilmesi başlığının işaret ettiği ilişkidir ve şerh de o ilişki üzerinden yürür.
Uygulama, maddenin emredici çekirdeği ile idareye veya taraflara bırakılan hareket alanını ayırarak ilerler. Çekirdek aşıldığında işlem sakatlanır, hareket alanı içinde kalan tercihler ise gerekçeyle savunulabilir. Somut dosyada bu ayrım yazılmadan verilen sonuç, temyizde lafzı taşımadığı gerekçesiyle döner.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 332 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 332 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 332 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
m. 333 — Avansın iadesi Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 333 (Avansın iadesi) ile m. 332 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
m. 334 — İKİNCİ BÖLÜM · Adli Yardım · Adli yardımdan yararlanacak kişiler Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 334 (İKİNCİ BÖLÜM · Adli Yardım · Adli yardımdan yararlanacak kişiler) ile m. 332 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
Olay 2 (kurmaca senaryo). İdare veya taraf m. 332 yetkisini acele kullandı ve ne var ki komşu maddelerdeki usul ve süreler atlanmıştı. Sonradan yapılan işlem lafzın şart-sonuç bağını taşımadığı için hukuka aykırı sayıldı.
Olay 3 (kurmaca senaryo). Yürürlük tartışmasında eski ve yeni lafız iç içe geçti ve uygulayıcı vakıanın tarihini yazmadan sonuca vardı. Üst mahkeme m. 332 uygulamasının hangi metne göre yapıldığının gerekçede görünmediğini tespit etti.
Belge listesi maddenin şartlarını karşılayan olgulara bağlanmalıdır, genel anlatım yetmez.
Karşı tarafın savunması unsur eksikliğine mi yoksa sonuç tartışmasına mı yöneldiği ayrılmalıdır.
Öğreti bu tür hükümlerde lafzın sınırını dosyanın vakıalarıyla test etmeyi önerir ve sayfa ve baskı yılı uydurulmaz.
---