Av. Fethi Güzel

Gelir Vergisi Kanunu · GVK 89

GVK 89 — GVK Madde 89 (GVK m. 89)

Arama adları: GVK 89 · GVK madde 89 · GVK m. 89 · GVK m 89 — resmî metin ve akademik şerh: Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı.

Resmî metin — GVK Madde 89

(Değişik:16/7/2004-5228/28 md.)

---

Madde 89 - (Değişik:16/7/2004-5228/28 md.)
Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek
gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir:
1. (Değişik: 13/6/2012-6327/8 md.) Beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin
yıllık tutarını aşmamak şartıyla (Bu şartın tespitinde işverenler tarafından ücretliler adına
bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ile 63 üncü maddenin birinci fıkrasının (3)
numaralı bendi ve bu bent kapsamında indirim konusu yapılacak prim ödemelerinin toplam
tutarı birlikte dikkate alınır.) mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat
sigortalarına ödenen primlerin %50’si ile ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık,
doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primleri (Sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de
bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması, prim tutarlarının
gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olması ve ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin safi
tutarının hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş bulunması şartıyla, eşlerin veya
çocukların ayrı beyanname vermeleri halinde, bunlara ait prim kendi gelirlerinden indirilir.).
Cumhurbaşkanı bu bentte yer alan oranları yarısına kadar indirmeye, iki katına kadar
artırmaya ve belirtilen haddi, asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere yeniden
belirlemeye yetkilidir.
2. Beyan edilen gelirin % 10’unu aşmaması, Türkiye’de yapılması ve gelir veya
kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik
edilmesi şartıyla, mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yapılan eğitim ve
sağlık harcamaları (mükerrer 121 inci madde çerçevesinde eğitim ve sağlık harcamaları
nedeniyle vergi indiriminden yararlanan ücretliler, aynı harcamalarını bu hükümden
yararlanarak matrahlarından indiremezler).93
3. Serbest meslek faaliyetinde bulunan (…)94 engellilerin beyan edilen gelirlerine, 31
inci maddede yer alan esaslara göre hesaplanan yıllık indirim (Bu indirimden bakmakla
yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı ile hizmet erbabı (tevkifat matrahı
dahil) da yararlanır.).
4. Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu
yararına çalışan dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık
toplamı beyan edilecek gelirin % 5’ini (kalkınmada öncelikli yöreler için % 10’unu) aşmamak
üzere, makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar.
5. Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere
bağışlanan okul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak)
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 45 inci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının (1)
numaralı bendinin ikinci paragrafında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde, (4) numaralı bendinde yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”
şeklinde değiştirilmiştir.
93
30/12/2004 tarihli ve 5281 sayılı Kanunun 43 üncü maddesiyle, (2) numaralı bentde yer alan
“gelirin %5’ini aşmaması” ibaresi, “gelirin %10’unu aşmaması olarak değiştirilmiştir.
94
14/10/2021 tarihli ve 7338 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle bu bentte yer alan “veya basit usulde
vergilendirilen” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
92

kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi,
bakım ve rehabilitasyon merkezi ile mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak
yaptırılacak ibadethaneler ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen
tesislerin ve Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve izcilik
kamplarının inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara
yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri
için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı.9596
6. Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan Darülacezeye,
dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan
gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamı.9798
7. Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler, kamu
yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve bilimsel
araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan ya da Kültür ve Turizm
Bakanlığınca desteklenen veya desteklenmesi uygun görülen;99
a) Kültür ve sanat faaliyetlerine ilişkin ticari olmayan ulusal veya uluslararası
organizasyonların gerçekleştirilmesine,
b) Ülkemizin uygarlık birikiminin kültürü, sanatı, tarihi, edebiyatı, mimarisi ve somut
olmayan kültürel mirası ile ilgili veya ülke tanıtımına yönelik kitap, katalog, broşür, film,
kaset, CD ve DVD gibi manyetik, elektronik ve bilişim teknolojisi yoluyla üretilenler de dahil
olmak üzere görsel, işitsel veya basılı materyallerin hazırlanması, bunlarla ilgili derleme ve
araştırmaların yayınlanması, yurt içinde ve yurt dışında dağıtımı ve tanıtımının sağlanmasına,
c) Yazma ve nadir eserlerin korunması ve elektronik ortama aktarılması ile bu
eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılmasına,
d) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınmaz
kültür varlıklarının bakımı, onarımı, yaşatılması, rölöve, restorasyon, restitüsyon projeleri
yapılması ve nakil işlerine,
e) Kurtarma kazıları, bilimsel kazı çalışmaları ve yüzey araştırmalarına,

31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle, (5) numaralı bentde yer alan
“rehabilitasyon merkezi” ibaresi “rehabilitasyon merkezi ile mülki idare amirlerinin izni ve
denetimine tabi olarak yaptırılacak ibadethaneler ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din
eğitimi verilen tesislerin” şeklinde değiştirilmiştir.
96
20/2/2014 tarihli ve 6525 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Diyanet İşleri
Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve
Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri ile gençlik ve izcilik kamplarının” ibaresi
eklenmiştir.
97
30/12/2004 tarihli ve 5281 sayılı Kanunun 43 üncü maddesiyle, (6) numaralı bentde yer alan “gıda
maddelerinin” ibaresi, “gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin” olarak değiştirilmiştir.
98
22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu bende “faaliyetinde bulunan”
ibaresinden sonra gelmek üzere “Darülacezeye,” ibaresi eklenmiştir.
99
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 45 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Bakanlar
Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde, “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde değiştirilmiştir.
95

f) Yurt dışındaki taşınmaz Türk kültür varlıklarının yerinde korunması veya ülkemize
ait kültür varlıklarının Türkiye’ye getirtilmesi çalışmalarına,
g) Kültür envanterinin oluşturulması çalışmalarına,
h) 2863 sayılı Kanun kapsamındaki taşınır kültür varlıkları ile güzel sanatlar, çağdaş
ve geleneksel el sanatları alanlarındaki ürün ve eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı
koleksiyonuna kazandırılması ve güvenliklerinin sağlanmasına,
i) Somut olmayan kültürel miras, güzel sanatlar, sinema, çağdaş ve geleneksel el
sanatları alanlarındaki üretim ve etkinlikler ile bu alanlarda araştırma, eğitim veya uygulama
merkezleri, atölye, stüdyo ve film platosu kurulması, bakım ve onarımı, her türlü araç ve
teçhizatın tedariki ile film yapımına,
j) Kütüphane, müze, sanat galerisi ve kültür merkezi ile sinema, tiyatro, opera, bale ve
konser gibi kültürel ve sanatsal etkinliklerin sergilendiği tesislerin yapımı, onarımı veya
modernizasyon çalışmalarına,
İlişkin harcamalar ile bu amaçla yapılan her türlü bağış ve yardımların % 100’ü
(Cumhurbaşkanı, bölgeler ve faaliyet türleri itibariyle bu oranı yarısına kadar indirmeye veya
kanuni oranına kadar çıkarmaya yetkilidir).
8. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun ile 17.6.1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının; amatör spor dalları için
tamamı, profesyonel spor dalları için % 50’si.
9. (Mülga: 15/7/2016-6728/15 md.)
10. (Ek: 22/12/2005-5436/14 md.; Değişik: 10/9/2014-6552/92 md.)
Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdî
bağışların tamamı.100
11. (Ek: 16/6/2009-5904/3 md.) İktisadi işletmeleri hariç, Darülacezeye, Türkiye
Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve
yardımların tamamı.101102
12. (Ek: 31/5/2012-6322/9 md.) Vergi Usul Kanununun 325/A maddesine göre
girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarların beyan edilen gelirin %10’unu aşmayan kısmı.
13. (Ek: 31/5/2012-6322/9 md.) Türkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni
ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında
yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma,
çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi ve ilgili
bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenen mesleki eğitim
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 45 inci maddesiyle, (10) numaralı bentte yer alan
“Başbakanlıkça veya Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiş, (13)
numaralı bentte yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
101
31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle, bu bentten yer alan “Türkiye Kızılay
Derneğine” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine” ibaresi eklenmiştir.
102
22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu bende “işletmeleri hariç,”
ibaresinden sonra gelmek üzere “Darülacezeye,” ibaresi eklenmiştir.
100

alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi
olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere
hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın, elde edildiği
takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar
tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’i. Bu indirimden yararlanılabilmesi için
fatura veya benzeri belgenin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmesi şarttır. Bu bentte yer
alan oranı, hizmet alanları ve kazanç tutarları itibarıyla sıfıra kadar indirmeye veya %100’e
kadar artırmaya ve Türkiye’ye transfer edilecek kazanç tutarını sıfıra kadar indirmeye veya
kanuni seviyesine kadar artırmaya Cumhurbaşkanı, bu bendin uygulamasına ve denetime
ilişkin usul ve esasları belirlemeye ilgili bakanlıkların görüşünü almak suretiyle Maliye
Bakanlığı yetkilidir.100103104
14. (Ek: 6/2/2014-6518/7 md.) 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında
Kanuna göre kurulan korumalı işyerlerinde istihdam edilen ve iş gücü piyasasına
kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engelli çalışanlar için diğer kişi ve kurumlarca
karşılanan tutar dâhil yapılan ücret ödemelerinin yıllık brüt tutarının yüzde 100’ü oranında
korumalı işyeri indirimi (İndirim, her bir engelli çalışan için azami beş yıl süre ile uygulanır
ve yıllık olarak indirilecek tutar, her bir engelli çalışan için asgari ücretin yıllık brüt tutarının
yüzde 150’sini aşamaz.). Bu bentte yer alan oranı, engellilik derecelerine göre yüzde 150’ye
kadar artırmaya veya tekrar kanuni oranına indirmeye Cumhurbaşkanı; bendin uygulamasına
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığının görüşünü alarak Maliye Bakanlığı yetkilidir.105
15. (Ek: 29/1/2016-6663/2 md.) (Mülga:14/10/2021-7338/5 md.)
16. (Ek:11/11/2020-7256/16 md.) Tam mükellef gerçek kişilerin, 27/10/1999 tarihli
ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 225 inci maddesi kapsamında dolaylı temsilci olarak
yetkili kılınan Posta İdaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler tarafından
düzenlenen elektronik ticaret gümrük beyannamesiyle gerçekleştirdikleri mal ihracatı
kapsamında elde ettikleri kazancın %50’si. Bu indirimden yararlanılabilmesi için bu
kapsamda sayılan;
15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle, bu bendin birinci cümlesinde yer alan
“çağrı merkezi ve veri saklama hizmeti” ibaresi “çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri
saklama, veri işleme, veri analizi ve ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca
belirlenen mesleki eğitim” şeklinde değiştirilmiş, aynı bendin üçüncü cümlesine “hizmet alanları”
ibaresinden sonra gelmek üzere “ve kazanç tutarları” ibaresi eklenmiştir.
104
27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle, bu bendin birinci cümlesinde yer
alan “kazancın %50’si.” ibaresi “kazancın, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi
beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla,
%80’i.” şeklinde, üçüncü cümlesinde yer alan “%100’e kadar artırmaya” ibaresi “%100’e kadar
artırmaya ve Türkiye’ye transfer edilecek kazanç tutarını sıfıra kadar indirmeye veya kanuni
seviyesine kadar artırmaya” şeklinde değiştirilmiştir.
105
2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 45 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “Bakanlar Kurulu”
ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
103

a) İhracattan kaynaklanan hasılatları toplamı yıllık 400.000 Türk lirasına kadar
olanların, ilgili yılda kendilerinin sigortalı olması,
b) İhracattan kaynaklanan hasılatları toplamı yıllık 800.000 Türk lirasına kadar
olanların, ilgili yılda kendilerinin sigortalı olması ve en az ortalama bir tam zamanlı ya da eş
değer kısmi zamanlı işçi çalıştırması,
c) İhracattan kaynaklanan hasılatları toplamı yıllık 1.600.000 Türk lirasına kadar
olanların, ilgili yılda kendilerinin sigortalı olması ve en az ortalama iki tam zamanlı ya da eş
değer kısmi zamanlı işçi çalıştırması,
d) İhracattan kaynaklanan hasılatları toplamı yıllık 2.400.000 Türk lirasına kadar
olanların, ilgili yılda kendilerinin sigortalı olması ve en az ortalama üç tam zamanlı ya da eş
değer kısmi zamanlı işçi çalıştırması,
şarttır. (Bu bentte geçen sigortalı ibaresi 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı
sayılanları ifade eder.)
Cumhurbaşkanı bu bentte yer alan oran, tutar ve sayıları yarısına kadar indirmeye ve
iki katına kadar artırmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığı maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esasları belirlemeye yetkilidir.
Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu
teşkil eden mal veya hakkın varsa mukayyet değeri, yoksa Vergi Usul Kanunu hükümlerine
göre Takdir Komisyonunca tespit edilecek değeri esas alınır.
Matrahtan ve gelir unsurlarından indirilmiyecek giderler:

---

Akademik yorum ve analiz — GVK m. 89 şerhi

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama


Gelir Vergisi Kanunu'nın 89. maddesi (Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) kenar başlığı altında uygulanır ve hükmün resmi lafzı uygulayıcıyı bağlar. Lafzın ilgili kısmı şöyledir: Madde 89 - (Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir: 1. (Değişik: 13/6/2012-6327/8 md.) Beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla (Bu şartın tespitinde işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen Bu metin maddenin muhatap çevresini ve koruduğu ilişkiyi bizzat gösterir, genel hükümlere kaçmak lafzı aşındırır.

Madde aynı kanunun sistematiği içinde okunur zira komşu hükümler uygulama sırasını ve istisnaları taşır. Yakın maddeler arasında m.88 (Zararların karlara takas ve mahsubu) öne çıkar. Uygulayıcı önce hangi fıkranın somut vakıaya denk düştüğünü yazar, sonra sonuca geçer.

Hükmün ikinci katmanı şu cümlede toplanır: 1. (Değişik: 13/6/2012-6327/8 md.) Beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla (Bu şartın tespitinde işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ile 63 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ve bu bent kapsamında indirim konusu yapılacak prim Bu katman birinci fıkradaki ana kuralı tamamlar veya sınırlar, ikisini birbirine karıştırmak yanlış hukuki sonuç doğurur.

Somut uyuşmazlıkta maddenin hangi tarih itibarıyla yürürlükte olduğu ve değişiklik fıkralarının vakıaya uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca denetlenir. Geçiş hükümleri yok sayılırsa eski lafızla yeni lafız birbirine karışır, karar gerekçesi çöker.

Bu maddeye özgü okuma lafzı başka kanunların kalıp şerhlerine taşımaz. Korunan menfaat (Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) başlığının işaret ettiği ilişkidir ve şerh de o ilişki üzerinden yürür.

Uygulama, maddenin emredici çekirdeği ile idareye veya taraflara bırakılan hareket alanını ayırarak ilerler. Çekirdek aşıldığında işlem sakatlanır, hareket alanı içinde kalan tercihler ise gerekçeyle savunulabilir. Somut dosyada bu ayrım yazılmadan verilen sonuç, temyizde lafzı taşımadığı gerekçesiyle döner.

2. Maddedeki Kavramların Analizi


2.1. Uygulama alanı

(Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) bakımından bu dilim şu metne dayanır: Madde 89 - (Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir: Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır. Eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.

Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 89 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.

2.2. Şart ve sonuç bağı

(Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) bakımından bu dilim şu metne dayanır: 1. (Değişik: 13/6/2012-6327/8 md.) Beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla (Bu şartın tespitinde işverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ile 63 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır. Eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.

Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 89 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.

2.3. Yetki ve usul

(Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) bakımından bu dilim şu metne dayanır: 2. Beyan edilen gelirin % 10’unu aşmaması, Türkiye’de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yapılan eğitim ve sağlık Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır. Eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.

Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 89 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.

2.4. İstisna ve sınır

(Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) bakımından bu dilim şu metne dayanır: 3. Serbest meslek faaliyetinde bulunan (…)94 engellilerin beyan edilen gelirlerine, 31 inci maddede yer alan esaslara göre hesaplanan yıllık indirim (Bu indirimden bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı ile hizmet erbabı (tevkifat matrahı dahil) da Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır. Eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.

Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 89 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.

2.5. İspat yükü

(Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) bakımından bu dilim şu metne dayanır: 4. Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin % 5’ini (kalkınmada öncelikli yöreler için % 10’unu) aşmamak üzere, Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır. Eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.

Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 89 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.

3. Sistematik İlişkiler


m. 88 — Zararların karlara takas ve mahsubu Gelir Vergisi Kanunu m. 88 (Zararların karlara takas ve mahsubu) ile m. 89 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı


Yerel arşivde bu maddeye yapısal atıf yapan tam künyeli karar bulunamadı ve içtihat bölümü bu yüzden boş bırakılır; künye uydurulmaz.

5. Pratik Örnek Olaylar


Olay 1 (kurmaca senaryo). Bir uyuşmazlıkta taraf (Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) hükmüne dayanarak talep yöneltti ve karşı taraf maddenin şartlarının oluşmadığını ileri sürdü. Mahkeme resmi lafızdaki unsurları dosyadaki belgelerle tek tek eşlemek zorunda kaldı ve eksik unsur varsa talebi bu maddeye dayandırmadı.

Olay 2 (kurmaca senaryo). İdare veya taraf m. 89 yetkisini acele kullandı ve ne var ki komşu maddelerdeki usul ve süreler atlanmıştı. Sonradan yapılan işlem lafzın şart-sonuç bağını taşımadığı için hukuka aykırı sayıldı.

Olay 3 (kurmaca senaryo). Yürürlük tartışmasında eski ve yeni lafız iç içe geçti ve uygulayıcı vakıanın tarihini yazmadan sonuca vardı. Üst mahkeme m. 89 uygulamasının hangi metne göre yapıldığının gerekçede görünmediğini tespit etti.

6. Pratik Uygulama Notları


Dilekçede Gelir Vergisi Kanunu m. 89 dayanağı, hangi fıkraya işaret ettiği ve vakıanın tarihi açık yazılmalıdır.

Belge listesi maddenin şartlarını karşılayan olgulara bağlanmalıdır, genel anlatım yetmez.

Karşı tarafın savunması unsur eksikliğine mi yoksa sonuç tartışmasına mı yöneldiği ayrılmalıdır.

7. Eleştirel Değerlendirme


Hükmün lafzı ile uygulamanın pratik ihtiyaçları her somut dosyada ayrıca tartılır. (Değişik:16/7/2004-5228/28 md.) başlığı geniş okunursa madde her uyuşmazlığa çekilir, dar okunursa koruma boşalır.

Öğreti bu tür hükümlerde lafzın sınırını dosyanın vakıalarıyla test etmeyi önerir ve sayfa ve baskı yılı uydurulmaz.

---

Metodolojik Not


Bu yorum maddenin resmi metni ve yerel karar arşivi esas alınarak hazırlanmıştır. Künyeler arşivden birebir alınır, uydurulmaz ve örnek olaylar kurmacadır.

← Tüm mevzuat · Benzer maddelerde ara · Av. Fethi Güzel