1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, şikâyete bağlı suçlarda, şikâyetten önce şüpheli yakalanmışsa, yakalamanın şikâyete yetkili kişiye bildirilmesini düzenler. 90/3'e göre, korunmaya muhtaç mağdurlara (çocuk, aciz kişi) karşı işlenen suçüstü hâllerinde yakalama şikâyete bağlı olmadan yapılabilir. Ancak suç şikâyete bağlı olduğundan, soruşturmanın sürmesi şikâyete bağlıdır; bu nedenle şikâyet hakkı sahibinin yakalamadan haberdar edilmesi gerekir. Madde, bu bilgilendirmeyi sağlayarak şikâyet hakkının kullanılabilmesinin önünü açar.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Şikâyete Bağlı Suçta Yakalamanın Bildirilmesi
Soruşturması/kovuşturması şikâyete bağlı bir suçta, 90/3'e göre şikâyetten önce şüpheli yakalanmışsa, şikâyete yetkili olan kişiye (birden fazlaysa hiç olmazsa birine) yakalama bildirilir. Bu bildirim iki işlev görür: (i) şikâyet hakkı sahibini olaydan ve yakalamadan haberdar eder; (ii) böylece şikâyet hakkının kullanılıp kullanılmayacağına karar verebilmesini sağlar. Şikâyete bağlı suçta, şikâyet yoksa soruşturma sürdürülemeyeceğinden, bu bildirim usulün devamı için gereklidir.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 90/3 — Korunan mağdurlara karşı suçüstüde şikâyetsiz yakalama; 96. madde bunun bildirimini düzenler.
- CMK m. 158, 253 — Şikâyet ve uzlaştırma; şikâyete bağlı suçlarda usul.
- TCK m. 73 — Şikâyet hakkı ve süresi; şikâyetin maddî ceza hukuku boyutu.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, şikâyete bağlı suçta şikâyetten önce yapılan yakalamanın, şikâyet hakkı sahibine bildirilmesi; şikâyet hakkının kullanılabilmesi ve soruşturmanın akıbetinin belirlenmesi bakımından gözetilir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Çocuğa karşı işlenen, şikâyete bağlı bir suçta, şüpheli suçüstü yakalanır; henüz şikâyet yapılmamıştır.
Hukuki analiz: Yakalama 90/3 uyarınca şikâyetsiz yapılabilmiştir; ancak şikâyete yetkili kişiye (örneğin veliye) yakalama bildirilir (m. 96), böylece şikâyet hakkını kullanıp kullanmayacağına karar verebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
- Koşul: Şikâyete bağlı suç + 90/3 uyarınca şikâyetten önce yakalama.
- Bildirim: Şikâyete yetkili kişiye (birden fazlaysa hiç olmazsa birine).
- Amaç: Şikâyet hakkının kullanılabilmesini sağlamak.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, şikâyete bağlı suçlarda yakalama ile şikâyet hakkı arasındaki bağlantıyı kuran, kısa ama gerekli bir hükümdür. Korunmaya muhtaç mağdurlara karşı suçüstüde şikâyetsiz yakalama (m. 90/3) mümkün olsa da, suçun şikâyete bağlı niteliği gereği soruşturmanın sürmesi şikâyete bağlıdır; bu nedenle şikâyet hakkı sahibinin yakalamadan haberdar edilmesi, hakkın bilinçli kullanılmasını sağlar. Kanaatimizce madde, mağdurun korunması (şikâyetsiz yakalama imkânı) ile şikâyet hakkına saygı arasında bir köprü kurarak, şikâyete bağlı suçlarda usulün tutarlı işlemesine hizmet eden isabetli bir düzenlemedir.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 96; sistematik ilişkilerde m. 90/3, m. 158, m. 253 ve 5237 sayılı TCK m. 73.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Şikâyete bağlı suçta şikâyetten önce yapılan yakalamanın şikâyet hakkı sahibine bildirilmesi; mağdurun korunması ile şikâyet hakkına saygı arasında köprü kuran, usulün tutarlılığını sağlayan isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Şikâyete Bağlı Suçta Yakalamanın Bildirilmesi
Soruşturması/kovuşturması şikâyete bağlı bir suçta, 90/3'e göre şikâyetten önce şüpheli yakalanmışsa, şikâyete yetkili olan kişiye (birden fazlaysa hiç olmazsa birine) yakalama bildirilir. Bu bildirim iki işlev görür: (i) şikâyet hakkı sahibini olaydan ve yakalamadan haberdar eder; (ii) böylece şikâyet hakkının kullanılıp kullanılmayacağına karar verebilmesini sağlar. Şikâyete bağlı suçta, şikâyet yoksa soruşturma sürdürülemeyeceğinden, bu bildirim usulün devamı için gereklidir.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, şikâyete bağlı suçta şikâyetten önce yapılan yakalamanın, şikâyet hakkı sahibine bildirilmesi; şikâyet hakkının kullanılabilmesi ve soruşturmanın akıbetinin belirlenmesi bakımından gözetilir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Çocuğa karşı işlenen, şikâyete bağlı bir suçta, şüpheli suçüstü yakalanır; henüz şikâyet yapılmamıştır.
Hukuki analiz: Yakalama 90/3 uyarınca şikâyetsiz yapılabilmiştir; ancak şikâyete yetkili kişiye (örneğin veliye) yakalama bildirilir (m. 96), böylece şikâyet hakkını kullanıp kullanmayacağına karar verebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Şikâyete bağlı suçta şikâyetten önce yapılan yakalamanın şikâyet hakkı sahibine bildirilmesi; mağdurun korunması ile şikâyet hakkına saygı arasında köprü kuran, usulün tutarlılığını sağlayan isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.