Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 94

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

94. madde, yakalama emri üzerine yakalanan kişinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmasını düzenler. "Derhâl hâkim önüne çıkarılma" (AİHS m. 5/3) ilkesi, özgürlükten yoksun bırakmanın en temel güvencelerinden biridir: Yakalanan kişi, yargısal bir merci önüne çıkarılmadan uzun süre tutulamaz. Madde, bu çıkarılmanın azamî süresini (24 saat) belirler, çıkarılmanın fiilen mümkün olmadığı hâllerde sesli-görüntülü iletişim (SEGBİS) ile sorgu/ifade imkânı tanır ve mesai dışı yakalamalarda taahhütle serbest bırakma gibi pratik bir çözüm getirir.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Yirmidört Saat İçinde Hâkim Önüne Çıkarma (Fıkra 1)

Yakalama emri üzerine yakalanan kişi, en geç yirmidört saat içinde yetkili hâkim/mahkeme önüne çıkarılır. Bu süre, özgürlükten yoksun bırakmanın yargısal denetime tabi tutulması için azamî sınırdır; kişinin makul olmayan biçimde uzun süre yargı önüne çıkarılmadan tutulması engellenir.

2.2. SEGBİS ile Sorgu/İfade (Fıkra 2)

Kişi 24 saat içinde yetkili hâkim/mahkeme önüne çıkarılamıyorsa (örneğin yetkili mahkeme uzaktaysa), aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde (yoksa en yakın adliyede) kurulu sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle (SEGBİS) sorgusu yapılır veya ifadesi alınır. Bu, coğrafî engelin 24 saatlik güvenceyi ihlal etmesini önleyen pratik bir çözümdür; teknoloji, hâkim önüne çıkarma hakkının fiilen kullanılmasını sağlar.

2.3. Taahhütle Serbest Bırakma (Fıkra 3 — 2021 eki)

İfade almak için düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması, savcı tarafından emredilebilir. Bu, her yakalama emri için bir kez uygulanabilir; taahhüdünü yerine getirmeyene idari para cezası verilir. Bu hüküm, mesai dışı yakalanan ve kaçma riski taşımayan kişinin gereksiz yere gözaltında tutulmasını önleyen, ölçülülük ilkesine uygun pratik bir düzenlemedir.

3. Sistematik İlişkiler

• CMK m. 90-91 — Yakalama ve gözaltı; 94. madde hâkim önüne çıkarmayı düzenler.
• CMK m. 98 — Yakalama emri; 94. maddenin uygulandığı hâl.
• CMK m. 147 — İfade ve sorgu; SEGBİS ile yürütülmesi.
• Anayasa m. 19 — Kişi özgürlüğü; gözaltı süreleri.
• AİHS m. 5/3 — Derhâl hâkim önüne çıkarılma hakkı.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamada, 24 saatlik sürenin aşılması veya hâkim önüne çıkarma hakkının ihlali, kişi özgürlüğünün ihlali sayılır; SEGBİS bu hakkın coğrafî engellere rağmen kullanılmasını sağlar.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir kişi, başka ildeki yetkili mahkemenin yakalama emriyle yakalanır; 24 saatte oraya götürülemez.

Hukuki analiz: Yakalandığı yer adliyesinde SEGBİS ile yetkili hâkim/mahkeme tarafından sorgusu yapılır veya ifadesi alınır (m. 94/2); 24 saatlik güvence korunur.

Olay 2 (kurmaca senaryo): İfade için yakalama emriyle mesai dışında yakalanan kişi, belirlenen tarihte hazır bulunmayı taahhüt eder.

Hukuki analiz: Savcı, bu kişinin serbest bırakılmasını emredebilir (m. 94/3); bu, her emir için bir kez uygulanır, taahhüt ihlalinde idari para cezası verilir.

6. Pratik Uygulama Notları

• Süre: En geç 24 saat içinde hâkim/mahkeme önüne çıkarma.
• SEGBİS: Çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde sesli-görüntülü sistemle sorgu/ifade.
• Taahhüt: Mesai dışı ifade yakalamasında, taahhütle bir kez serbest bırakma.

7. Eleştirel Değerlendirme

94. madde, "derhâl hâkim önüne çıkarılma" (AİHS m. 5/3) güvencesini 24 saatlik kesin süreyle somutlaştıran ve coğrafî engellere karşı SEGBİS ile bu hakkı fiilen kullanılabilir kılan, isabetli bir hükümdür. SEGBİS çözümü, teknolojiyi kişi özgürlüğü güvencesinin hizmetine sokarak, uzaktaki yetkili mahkeme nedeniyle sürenin aşılmasını önler. 2021'de eklenen taahhütle serbest bırakma, mesai dışı yakalanan ve kaçma riski taşımayan kişinin gereksiz gözaltısını önleyerek ölçülülük ilkesine hizmet eden, pratik ve insancıl bir düzenlemedir. Kanaatimizce madde, kişi özgürlüğü güvencesini hem süre hem teknoloji hem ölçülülük boyutuyla güçlendiren, çağdaş ve dengeli bir hükümdür; etkinliği, 24 saatlik sürenin ve SEGBİS imkânının istisnasız uygulanmasına bağlıdır.

---

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
• Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
• Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 94 (2014/6526, 2021/7331 değişiklikleri); sistematik ilişkilerde m. 90-91, m. 98, m. 147, Anayasa m. 19 ve AİHS m. 5/3.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: 24 saatlik süre, SEGBİS ile hâkim önüne çıkarma ve taahhütle serbest bırakma; kişi özgürlüğü güvencesini süre, teknoloji ve ölçülülük boyutuyla güçlendiren çağdaş ve isabetli düzenlemelerdir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.