1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, daha önce yeminle dinlenmiş bir tanığın aynı evrede tekrar dinlenmesi durumunda yemin işleminin nasıl ele alınacağını düzenleyen, usul ekonomisine hizmet eden pratik bir hükümdür. Tanıklar çoğu zaman bir kez değil, yargılamanın akışı içinde birden çok kez dinlenebilir (eksik kalan hususların tamamlanması, yeni soruların doğması vb.). Her dinlemede baştan yemin töreni tekrarlamak gereksiz bir biçimcilik yaratacağından, madde, aynı evrede yapılan tekrar dinlemelerde önceki yeminin hatırlatılmasını yeterli sayar.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Aynı Evrede Tekrar Dinleme
Hüküm, yalnızca aynı soruşturma veya kovuşturma evresinde tekrar dinleme için geçerlidir. Yani tanık, aynı evre içinde yeniden dinlenecekse yeniden yemin gerekmez. Soruşturmadan kovuşturmaya geçiş gibi evre değişikliğinde ise bu kolaylık otomatik uygulanmaz; çünkü farklı evrelerde (örneğin soruşturmada savcı, kovuşturmada mahkeme önünde) yemin rejimi ve makam farklıdır.
2.2. Yeniden Yemin Yerine Hatırlatma
Tanığa yeniden yemin verilmeyip önceki yemini hatırlatılmakla yetinilebilir. "Yetinilebilir" ifadesi, bunun bir zorunluluk değil imkân olduğunu gösterir; makam dilerse yeniden yemin de verdirebilir. Önceki yeminin hatırlatılması, tanığın hâlâ yemin müeyyidesi altında olduğunu ve gerçeği söyleme yükümlülüğünün sürdüğünü tanığa anımsatır; böylece beyanın güvenilirliği korunurken gereksiz tören tekrarı önlenir.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 54-56 — Yeminin verilmesi, biçimi ve icrası; 57. madde tekrar dinlemede bunların tekrarına gerek olmadığını belirtir.
- CMK m. 52 — Tanıkların dinlenmesi; tekrar dinleme bu usul içinde olur.
- CMK m. 209-211 — Duruşmada tanık dinleme; tekrar dinleme ihtiyacının doğduğu zemin.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, aynı evrede tekrar dinlenen tanığa önceki yemininin hatırlatılması yeterli sayılır; bu hatırlatmanın tutanağa geçirilmesi, tanığın yemin altında olduğunu belgeler.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Kovuşturma evresinde yeminle dinlenen tanık, sonraki bir oturumda eksik kalan bir hususu açıklamak üzere yeniden dinlenir.
Hukuki analiz: Aynı kovuşturma evresinde tekrar dinleme olduğundan yeniden yemin verilmeyip önceki yemini hatırlatılabilir (m. 57).
Olay 2 (kurmaca senaryo): Soruşturmada savcı önünde yeminle dinlenen tanık, kovuşturmada mahkeme önünde dinlenecektir.
Hukuki analiz: Bu bir evre değişikliğidir; 57. maddenin sağladığı kolaylık burada doğrudan uygulanmaz, mahkemece yemin rejimi yeniden değerlendirilir.
6. Pratik Uygulama Notları
- Koşul: Aynı soruşturma/kovuşturma evresinde tekrar dinleme.
- İmkân: Yeniden yemin yerine önceki yeminin hatırlatılması yeterli olabilir.
- Evre değişikliği: Kolaylık otomatik uygulanmaz.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, yemin müessesesinin ciddiyetini korurken gereksiz biçimsel tekrarı önleyen, usul ekonomisine hizmet eden isabetli bir hükümdür. Aynı evrede tekrar tekrar dinlenen tanığa her seferinde baştan yemin töreni yaptırmak, hem zaman kaybı hem anlamsız bir formalite olurdu; önceki yeminin hatırlatılması, tanığın yemin yükümlülüğünün sürdüğünü anımsatarak beyanın güvenilirliğini aynı düzeyde korur. "Yetinilebilir" ifadesiyle makama esneklik tanınması da yerindedir. Kanaatimizce madde, biçimcilik ile içerik arasında doğru dengeyi kurar; yemin altında olmanın özünü korur, gereksiz tekrarı eler.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 57; sistematik ilişkilerde m. 52, m. 54-56, m. 209-211.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Aynı evrede tekrar dinlemede önceki yeminin hatırlatılmasının yeterli sayılması, yeminin ciddiyetini koruyan ama gereksiz biçimciliği eleyen, usul ekonomisine hizmet eden isabetli bir tercihtir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Aynı Evrede Tekrar Dinleme
Hüküm, yalnızca aynı soruşturma veya kovuşturma evresinde tekrar dinleme için geçerlidir. Yani tanık, aynı evre içinde yeniden dinlenecekse yeniden yemin gerekmez. Soruşturmadan kovuşturmaya geçiş gibi evre değişikliğinde ise bu kolaylık otomatik uygulanmaz; çünkü farklı evrelerde (örneğin soruşturmada savcı, kovuşturmada mahkeme önünde) yemin rejimi ve makam farklıdır.
2.2. Yeniden Yemin Yerine Hatırlatma
Tanığa yeniden yemin verilmeyip önceki yemini hatırlatılmakla yetinilebilir. "Yetinilebilir" ifadesi, bunun bir zorunluluk değil imkân olduğunu gösterir; makam dilerse yeniden yemin de verdirebilir. Önceki yeminin hatırlatılması, tanığın hâlâ yemin müeyyidesi altında olduğunu ve gerçeği söyleme yükümlülüğünün sürdüğünü tanığa anımsatır; böylece beyanın güvenilirliği korunurken gereksiz tören tekrarı önlenir.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, aynı evrede tekrar dinlenen tanığa önceki yemininin hatırlatılması yeterli sayılır; bu hatırlatmanın tutanağa geçirilmesi, tanığın yemin altında olduğunu belgeler.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Kovuşturma evresinde yeminle dinlenen tanık, sonraki bir oturumda eksik kalan bir hususu açıklamak üzere yeniden dinlenir.
Hukuki analiz: Aynı kovuşturma evresinde tekrar dinleme olduğundan yeniden yemin verilmeyip önceki yemini hatırlatılabilir (m. 57).
Olay 2 (kurmaca senaryo): Soruşturmada savcı önünde yeminle dinlenen tanık, kovuşturmada mahkeme önünde dinlenecektir.
Hukuki analiz: Bu bir evre değişikliğidir; 57. maddenin sağladığı kolaylık burada doğrudan uygulanmaz, mahkemece yemin rejimi yeniden değerlendirilir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Aynı evrede tekrar dinlemede önceki yeminin hatırlatılmasının yeterli sayılması, yeminin ciddiyetini koruyan ama gereksiz biçimciliği eleyen, usul ekonomisine hizmet eden isabetli bir tercihtir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.