1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, tanık/bilirkişinin (duruşma dışında, örneğin naip/istinabe veya keşifte) dinleneceği günün taraflara bildirilmesini ve tarafların bu işlemde hazır bulunabilmesini düzenler. Çelişmeli yargılamanın gereği olarak, taraflar (savcı, suçtan zarar gören, sanık ve müdafileri) delilin elde edildiği işlemde hazır bulunup soru sorabilmeli, gözlem yapabilmelidir. Madde, dinleme gününün bildirilmesini sağlayarak bu hazır bulunma ve çelişme hakkını güvence altına alır.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Dinleme Gününün Bildirilmesi (Fıkra 1-2)
Tanık/bilirkişi dinlemesi için belirlenen gün; savcıya, suçtan zarar görene, vekiline, sanığa ve müdafiine bildirilir. Tutanağın örneği hazır bulunan savcı ve müdafie verilir. Yeniden keşif/muayene gerekirse aynı hüküm uygulanır. Bu, tarafların işlemden haberdar edilip hazır bulunabilmesini (çelişme hakkı) sağlar.
2.2. Tutuklu Sanığın Hazır Bulunması (Fıkra 3)
Tutuklu sanık, ancak tutuklu bulunduğu yer mahkemesinde yapılacak işlerde hazır bulundurulmasını isteyebilir; ancak mahkeme zorunlu sayarsa başka yerlerde de hazır bulundurulmasına karar verebilir. Bu, tutuklunun nakil güçlükleri ile hazır bulunma hakkı arasında bir denge kurar.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 180 — Naip/istinabe ve SEGBİS ile dinleme; 181 tarafların hazır bulunmasını düzenler.
- CMK m. 84 — Keşifte hazır bulunabilecekler; benzer çelişme güvencesi.
- AİHS m. 6/3-d — Tanık sorgulama (çelişme) hakkı.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, duruşma dışı dinleme/keşif gününün taraflara bildirilmesi ve hazır bulunma imkânının sağlanması; çelişme hakkı bakımından gözetilir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir tanık istinabe yoluyla dinlenecektir.
Hukuki analiz: Dinleme günü savcıya, suçtan zarar görene, sanığa ve müdafilere bildirilir (m. 181/1); böylece taraflar hazır bulunup soru sorabilir (çelişme).
6. Pratik Uygulama Notları
- Bildirim: Dinleme/keşif günü taraflara bildirilir.
- Tutanak: Örneği hazır savcı ve müdafie verilir.
- Tutuklu: Kural olarak bulunduğu yer mahkemesinde; zorunlu hâlde başka yerde de.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, duruşma dışında yapılan dinleme/keşif gibi işlemlerde tarafların hazır bulunma ve çelişme hakkını koruyan, isabetli bir hükümdür. Delilin elde edildiği işlemden tarafların haberdar edilmesi ve hazır bulunabilmesi, çelişmeli yargılamanın (tanığa soru sorma, gözlem yapma) gereğidir; aksi hâlde delil, savunmanın denetimi dışında oluşturulur. Tutuklu sanık için hazır bulunma imkânının nakil güçlükleriyle dengelenmesi de makuldür. Kanaatimizce maddenin değeri, çelişme hakkını yalnız duruşmayla sınırlamayıp, duruşma dışı delil elde etme işlemlerine de yaymasıdır; etkili çelişme, delilin nerede elde edilirse edilsin tarafların katılımıyla mümkündür. Madde, m. 180 ile birlikte, duruşma dışı dinlemenin de hak güvenceli yürütülmesini sağlar.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına (çelişme/yüzleştirme hakkı) atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 181; sistematik ilişkilerde m. 84, m. 180, AİHS m. 6/3-d.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Duruşma dışı dinleme/keşif gününün taraflara bildirilmesi ve hazır bulunma imkânı; çelişme hakkını duruşma dışı işlemlere de yayan, delilin tarafların katılımıyla elde edilmesini sağlayan isabetli bir güvencedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Dinleme Gününün Bildirilmesi (Fıkra 1-2)
Tanık/bilirkişi dinlemesi için belirlenen gün; savcıya, suçtan zarar görene, vekiline, sanığa ve müdafiine bildirilir. Tutanağın örneği hazır bulunan savcı ve müdafie verilir. Yeniden keşif/muayene gerekirse aynı hüküm uygulanır. Bu, tarafların işlemden haberdar edilip hazır bulunabilmesini (çelişme hakkı) sağlar.
2.2. Tutuklu Sanığın Hazır Bulunması (Fıkra 3)
Tutuklu sanık, ancak tutuklu bulunduğu yer mahkemesinde yapılacak işlerde hazır bulundurulmasını isteyebilir; ancak mahkeme zorunlu sayarsa başka yerlerde de hazır bulundurulmasına karar verebilir. Bu, tutuklunun nakil güçlükleri ile hazır bulunma hakkı arasında bir denge kurar.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, duruşma dışı dinleme/keşif gününün taraflara bildirilmesi ve hazır bulunma imkânının sağlanması; çelişme hakkı bakımından gözetilir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir tanık istinabe yoluyla dinlenecektir.
Hukuki analiz: Dinleme günü savcıya, suçtan zarar görene, sanığa ve müdafilere bildirilir (m. 181/1); böylece taraflar hazır bulunup soru sorabilir (çelişme).
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Duruşma dışı dinleme/keşif gününün taraflara bildirilmesi ve hazır bulunma imkânı; çelişme hakkını duruşma dışı işlemlere de yayan, delilin tarafların katılımıyla elde edilmesini sağlayan isabetli bir güvencedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.