1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, savunma hakkını güçlendiren önemli bir hükümdür: Mahkemenin, sanık veya katılanın gösterdiği tanık/uzman kişinin çağrılmasını reddetmesi hâlinde, sanık/katılanın o kişileri doğrudan mahkemeye getirebilmesi. Bu, mahkemenin tanık çağırma talebini reddetmesinin, savunmanın o tanığı dinletme imkânını tümüyle ortadan kaldırmasını engeller; taraf, mahkeme çağırmasa bile tanığı kendisi getirip dinletebilir. Bu, silahların eşitliği ve tanık dinletme hakkının (AİHS m. 6/3-d) etkili bir güvencesidir.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Doğrudan Getirme Hakkı
Mahkeme, sanık veya katılanın gösterdiği tanık/uzman kişinin çağrılması dilekçesini reddettiğinde, sanık/katılan o kişileri mahkemeye getirebilir ve bu kişiler duruşmada dinlenir. Bu, mahkemenin reddi karşısında tarafa tanınan bir "kendi imkânıyla dinletme" hakkıdır; mahkeme çağırmasa da, taraf tanığı bizzat hazır ederse dinlenir. Böylece tanık dinletme hakkı, mahkemenin takdirine tam bağlı olmaktan çıkar.
2.2. Davayı Uzatma Amaçlı Taleplerin Reddi
2016 ekiyle: Davayı uzatmak amacıyla yapılan talepler reddedilir. Bu, doğrudan getirme hakkının kötüye kullanılarak (sürekli yeni tanık getirme yoluyla) yargılamanın sürüncemede bırakılmasını engeller; hak ile yargılamanın makul sürede tamamlanması arasında denge kurar.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 177 — Savunma delillerinin toplanması istemi; 178 reddi hâlinde doğrudan getirme.
- CMK m. 179 — Tanık ad/adreslerinin bildirilmesi.
- CMK m. 206 — Delillerin reddi; davayı uzatma amaçlı talep.
- AİHS m. 6/3-d — Aleyhindeki/lehindeki tanıkları sorgulama/çağırma hakkı.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, mahkemenin reddine rağmen tarafın getirdiği tanığın dinlenmesi (savunma hakkı); ancak davayı uzatma amaçlı taleplerin reddi esastır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Mahkeme, sanığın gösterdiği bir tanığın çağrılması talebini reddeder.
Hukuki analiz: Sanık o tanığı mahkemeye bizzat getirebilir ve tanık duruşmada dinlenir (m. 178); savunmanın tanık dinletme hakkı mahkemenin reddiyle ortadan kalkmaz.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Sanık, açıkça davayı uzatmak için art arda tanık getirmeye çalışır.
Hukuki analiz: Davayı uzatma amaçlı talepler reddedilir (m. 178); hakkın kötüye kullanımı engellenir.
6. Pratik Uygulama Notları
- Hak: Reddedilen tanığı/uzmanı taraf doğrudan getirip dinletebilir.
- Sınır: Davayı uzatma amaçlı talepler reddedilir.
- Kapsam: Sanık ve katılan için geçerli.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, tanık dinletme hakkını mahkemenin takdirine tam bağlı olmaktan çıkararak, savunmaya (ve katılana) güçlü bir güvence sağlayan isabetli bir hükümdür. Mahkemenin tanık çağırma talebini reddetmesi, taraf o tanığı bizzat getirebildiğinden, dinletme hakkını ortadan kaldırmaz; bu, silahların eşitliği ve AİHS m. 6/3-d (tanık çağırma/sorgulama hakkı) bakımından önemli bir korumadır. Davayı uzatma amaçlı taleplerin reddi ise, bu hakkın yargılamayı sürüncemede bırakma aracına dönüşmesini engelleyen makul bir dengedir. Kanaatimizce maddenin uygulamadaki hassas noktası, "davayı uzatma amacı" değerlendirmesinin gerçek bir savunma talebini engelleme aracı olarak kullanılmamasıdır; tarafın getirdiği tanık gerçekten davayla ilgiliyse, salt "uzatma" gerekçesiyle reddedilmemelidir. Madde, doğru uygulandığında, tanık dinletme hakkını etkili kılan, savunma hakkını güçlendiren bir düzenlemedir.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına (tanık dinletme hakkı, silahların eşitliği) atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 178 (2016/KHK-676 ve 2018/7070 değişikliği dâhil); sistematik ilişkilerde m. 177, m. 179, m. 206, AİHS m. 6/3-d.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Reddedilen tanığın taraf tarafından doğrudan getirilip dinletilebilmesi; tanık dinletme hakkını mahkemenin takdirine tam bağlı olmaktan çıkaran, savunmayı güçlendiren isabetli bir güvencedir. "Davayı uzatma amacı" değerlendirmesi, gerçek savunma taleplerini engelleme aracı olmamalıdır.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Doğrudan Getirme Hakkı
Mahkeme, sanık veya katılanın gösterdiği tanık/uzman kişinin çağrılması dilekçesini reddettiğinde, sanık/katılan o kişileri mahkemeye getirebilir ve bu kişiler duruşmada dinlenir. Bu, mahkemenin reddi karşısında tarafa tanınan bir "kendi imkânıyla dinletme" hakkıdır; mahkeme çağırmasa da, taraf tanığı bizzat hazır ederse dinlenir. Böylece tanık dinletme hakkı, mahkemenin takdirine tam bağlı olmaktan çıkar.
2.2. Davayı Uzatma Amaçlı Taleplerin Reddi
2016 ekiyle: Davayı uzatmak amacıyla yapılan talepler reddedilir. Bu, doğrudan getirme hakkının kötüye kullanılarak (sürekli yeni tanık getirme yoluyla) yargılamanın sürüncemede bırakılmasını engeller; hak ile yargılamanın makul sürede tamamlanması arasında denge kurar.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, mahkemenin reddine rağmen tarafın getirdiği tanığın dinlenmesi (savunma hakkı); ancak davayı uzatma amaçlı taleplerin reddi esastır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Mahkeme, sanığın gösterdiği bir tanığın çağrılması talebini reddeder.
Hukuki analiz: Sanık o tanığı mahkemeye bizzat getirebilir ve tanık duruşmada dinlenir (m. 178); savunmanın tanık dinletme hakkı mahkemenin reddiyle ortadan kalkmaz.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Sanık, açıkça davayı uzatmak için art arda tanık getirmeye çalışır.
Hukuki analiz: Davayı uzatma amaçlı talepler reddedilir (m. 178); hakkın kötüye kullanımı engellenir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Reddedilen tanığın taraf tarafından doğrudan getirilip dinletilebilmesi; tanık dinletme hakkını mahkemenin takdirine tam bağlı olmaktan çıkaran, savunmayı güçlendiren isabetli bir güvencedir. "Davayı uzatma amacı" değerlendirmesi, gerçek savunma taleplerini engelleme aracı olmamalıdır.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.