1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, sanığın savunma delillerinin (tanık, bilirkişi) toplanmasını isteme hakkını düzenler. Adil yargılanmanın ve silahların eşitliğinin gereği olarak, sanık yalnız aleyhindeki delilleri çürütmekle kalmaz, kendi lehine delilleri de mahkemeye sunabilmelidir. İddia makamının delil toplama imkânına karşılık, savunmanın da delil getirme/toplatma hakkı bulunmalıdır. Madde, sanığın bu hakkını, savunma delillerinin toplanmasını isteyebileceği bir usule bağlayarak güvence altına alır.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Savunma Delili İsteme (Fıkra 1)
Sanık, tanık/bilirkişinin davetini veya savunma delillerinin toplanmasını isterse, bunların ilişkin olduğu olayları göstererek dilekçesini duruşmadan en az beş gün önce mahkemeye verir. Olayların gösterilmesi şartı, talebin somut ve davayla ilgili olmasını sağlar; beş günlük süre ise mahkemenin değerlendirme ve hazırlık yapmasına imkân tanır.
2.2. Kararın Bildirilmesi (Fıkra 2-3)
Bu dilekçe üzerine verilecek karar sanığa derhâl bildirilir; kabul edilen istemler savcıya da bildirilir. Böylece hem sanık talebinin akıbetini öğrenir hem savcı, savunmanın getireceği delillerden haberdar olur (silahların eşitliği — iki taraf da diğerinin delillerini bilir).
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 178 — Reddedilen tanığın doğrudan getirilmesi; savunma delilinin tamamlayıcısı.
- CMK m. 179 — Tanık ad/adreslerinin bildirilmesi.
- CMK m. 67/6 — Uzman (özel bilirkişi) mütalaası; savunmanın delil sunma hakkı.
- Anayasa m. 36 — Savunma hakkı; AİHS m. 6/3-d tanık çağırma/sorgulama.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, sanığın somut ve davayla ilgili savunma delili taleplerinin değerlendirilmesi; haklı taleplerin reddinin savunma hakkı ihlali sayılması esastır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Sanık, lehine tanıklık edecek bir kişinin dinlenmesini ister.
Hukuki analiz: Sanık, tanığın ilişkin olduğu olayları göstererek dilekçesini duruşmadan en az beş gün önce verir (m. 177/1); karar kendisine derhâl, kabul edilirse savcıya da bildirilir (m. 177/2-3).
6. Pratik Uygulama Notları
- İstem: Tanık/bilirkişi daveti veya savunma delili; olaylar gösterilerek.
- Süre: Duruşmadan en az 5 gün önce.
- Bildirim: Karar sanığa derhâl; kabul edilen istem savcıya da.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, savunmanın kendi lehine delil sunma/toplatma hakkını güvence altına alarak, silahların eşitliği ve adil yargılanma ilkelerine hizmet eden isabetli bir hükümdür. Yargılama yalnız iddia makamının delillerinden oluşmaz; sanığın da lehine delilleri mahkemeye getirebilmesi, çelişmeli ve dengeli bir yargılamanın gereğidir. Olayların gösterilmesi şartı, talebin somut olmasını sağlayarak davayı geciktirme amaçlı soyut taleplerin önüne geçer; beş günlük süre mahkemenin hazırlığına imkân tanır. Kabul edilen istemlerin savcıya bildirilmesi de silahların eşitliğini iki yönlü kılar. Kanaatimizce maddenin uygulamadaki kritik noktası, sanığın somut ve davayla ilgili savunma delili taleplerinin gerçek bir değerlendirmeye tabi tutulmasıdır; haklı taleplerin keyfî reddi, savunma hakkını ve maddî gerçeğe ulaşmayı zedeler. Madde, m. 178 (reddedilen tanığın doğrudan getirilmesi) ile birlikte, savunmanın delil sunma hakkını etkili biçimde korur.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına (silahların eşitliği, savunmanın delil sunma hakkı) atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 177; sistematik ilişkilerde m. 67/6, m. 178, m. 179, Anayasa m. 36, AİHS m. 6/3-d.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Sanığın savunma delillerinin toplanmasını isteme hakkı; silahların eşitliğini ve çelişmeli yargılamayı koruyan, savunmanın kendi lehine delil sunabilmesini güvence altına alan isabetli bir düzenlemedir. Haklı talepler gerçek bir değerlendirmeyle ele alınmalıdır.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Savunma Delili İsteme (Fıkra 1)
Sanık, tanık/bilirkişinin davetini veya savunma delillerinin toplanmasını isterse, bunların ilişkin olduğu olayları göstererek dilekçesini duruşmadan en az beş gün önce mahkemeye verir. Olayların gösterilmesi şartı, talebin somut ve davayla ilgili olmasını sağlar; beş günlük süre ise mahkemenin değerlendirme ve hazırlık yapmasına imkân tanır.
2.2. Kararın Bildirilmesi (Fıkra 2-3)
Bu dilekçe üzerine verilecek karar sanığa derhâl bildirilir; kabul edilen istemler savcıya da bildirilir. Böylece hem sanık talebinin akıbetini öğrenir hem savcı, savunmanın getireceği delillerden haberdar olur (silahların eşitliği — iki taraf da diğerinin delillerini bilir).
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, sanığın somut ve davayla ilgili savunma delili taleplerinin değerlendirilmesi; haklı taleplerin reddinin savunma hakkı ihlali sayılması esastır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Sanık, lehine tanıklık edecek bir kişinin dinlenmesini ister.
Hukuki analiz: Sanık, tanığın ilişkin olduğu olayları göstererek dilekçesini duruşmadan en az beş gün önce verir (m. 177/1); karar kendisine derhâl, kabul edilirse savcıya da bildirilir (m. 177/2-3).
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Sanığın savunma delillerinin toplanmasını isteme hakkı; silahların eşitliğini ve çelişmeli yargılamayı koruyan, savunmanın kendi lehine delil sunabilmesini güvence altına alan isabetli bir düzenlemedir. Haklı talepler gerçek bir değerlendirmeyle ele alınmalıdır.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.