1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, hâkim veya mahkemeler arasında çıkan yetki uyuşmazlıklarının çözüm merciini belirler: Birkaç hâkim veya mahkeme arasında olumlu veya olumsuz yetki uyuşmazlığı çıkarsa, ortak yüksek görevli mahkeme yetkili hâkim veya mahkemeyi belirler. Bu, yetki konusunda doğan tıkanıklıkların hızlı ve bağlayıcı biçimde çözülmesini sağlar.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Olumlu ve Olumsuz Yetki Uyuşmazlığı
- Olumlu uyuşmazlık: Birden çok mahkemenin kendisini yetkili sayması (aynı davaya birden fazla mahkemenin sahip çıkması).
- Olumsuz uyuşmazlık: Mahkemelerin tamamının kendisini yetkisiz sayması (hiçbir mahkemenin davaya bakmak istememesi). Olumsuz uyuşmazlık, davanın hiçbir mahkemede görülememesi riski taşıdığından özellikle önemlidir.
2.2. Ortak Yüksek Görevli Mahkemenin Belirleyiciliği
Her iki tür uyuşmazlıkta da yetkili mahkemeyi, uyuşmazlığa düşen mahkemelerin ortak yüksek görevli mahkemesi belirler. Bu mercie her iki mahkeme de bağlı olduğundan, kararı bağlayıcıdır ve uyuşmazlık kesin biçimde çözülür.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 4 — Görev uyuşmazlığında ortak yüksek görevli mahkemenin belirleyiciliği; 17. madde aynı mantığı yetki uyuşmazlığına taşır.
- CMK m. 16 — Bağlantılı suçlarda yetki ve uyuşmazlığın çözümü.
- CMK m. 18 — Yetkisizlik iddiası; uyuşmazlığın doğmasına yol açabilen usulî zemin.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada özellikle olumsuz yetki uyuşmazlıkları (mahkemelerin karşılıklı yetkisizlik kararları) sık görülür; bunlar ortak yüksek görevli mahkemece çözülerek davanın görülememesi önlenir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): İki mahkeme de aynı davaya kendisini yetkili görür (olumlu uyuşmazlık).
Hukuki analiz: Ortak yüksek görevli mahkeme, hangi mahkemenin yetkili olduğunu belirler (m. 17); böylece aynı davanın iki mahkemede yürümesi önlenir.
Olay 2 (kurmaca senaryo): İki mahkeme de yetkisizlik kararı vererek davaya bakmaktan kaçınır (olumsuz uyuşmazlık).
Hukuki analiz: Ortak yüksek görevli mahkeme yetkili mahkemeyi belirler (m. 17); dava, hiçbir mahkemede görülememe çıkmazından kurtarılır.
6. Pratik Uygulama Notları
- İki tür: Olumlu (herkes yetkili) ve olumsuz (kimse yetkili değil) uyuşmazlık.
- Çözüm mercii: Ortak yüksek görevli mahkeme; kararı bağlayıcıdır.
- Önem: Özellikle olumsuz uyuşmazlıkta davanın görülememesi riski bu mekanizmayla bertaraf edilir.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, yetki uyuşmazlıklarını ortak yüksek görevli mahkeme eliyle kesin biçimde çözerek, davanın yetki tartışmaları içinde kilitlenmesini önleyen isabetli ve gerekli bir hükümdür. Özellikle olumsuz uyuşmazlıkta, davanın hiçbir mahkemede görülememesi gibi adalete erişimi engelleyecek bir sonucu engeller. Kanaatimizce madde, görev uyuşmazlığındaki çözümle (m. 4) tutarlı, yargılamanın kesintisiz yürümesini güvence altına alan bir düzenlemedir.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 17; sistematik ilişkilerde m. 4, m. 16, m. 18.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Yetki uyuşmazlıklarının ortak yüksek görevli mahkemece kesin çözümü, özellikle olumsuz uyuşmazlıkta adalete erişimi koruyan gerekli bir mekanizmadır.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Olumlu ve Olumsuz Yetki Uyuşmazlığı
2.2. Ortak Yüksek Görevli Mahkemenin Belirleyiciliği
Her iki tür uyuşmazlıkta da yetkili mahkemeyi, uyuşmazlığa düşen mahkemelerin ortak yüksek görevli mahkemesi belirler. Bu mercie her iki mahkeme de bağlı olduğundan, kararı bağlayıcıdır ve uyuşmazlık kesin biçimde çözülür.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada özellikle olumsuz yetki uyuşmazlıkları (mahkemelerin karşılıklı yetkisizlik kararları) sık görülür; bunlar ortak yüksek görevli mahkemece çözülerek davanın görülememesi önlenir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): İki mahkeme de aynı davaya kendisini yetkili görür (olumlu uyuşmazlık).
Hukuki analiz: Ortak yüksek görevli mahkeme, hangi mahkemenin yetkili olduğunu belirler (m. 17); böylece aynı davanın iki mahkemede yürümesi önlenir.
Olay 2 (kurmaca senaryo): İki mahkeme de yetkisizlik kararı vererek davaya bakmaktan kaçınır (olumsuz uyuşmazlık).
Hukuki analiz: Ortak yüksek görevli mahkeme yetkili mahkemeyi belirler (m. 17); dava, hiçbir mahkemede görülememe çıkmazından kurtarılır.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Yetki uyuşmazlıklarının ortak yüksek görevli mahkemece kesin çözümü, özellikle olumsuz uyuşmazlıkta adalete erişimi koruyan gerekli bir mekanizmadır.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.