← Önceki Madde [168]
[170] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Soruşturma evresinde yapılan işlemlerin tutanağa bağlanması

Madde 169 – (1) Şüphelinin ifadesinin alınması veya sorgusu, tanık ve bilirkişinin dinlenmesi veya bir keşif ve muayene sırasında Cumhuriyet savcısı veya sulh ceza hâkiminin yanında bir zabıt kâtibi bulunur. Acele hâllerde, yemin vermek koşuluyla, başka bir kimse, yazman olarak görevlendirilebilir. (2) Her soruşturma işlemi tutanağa bağlanır. Tutanak, adlî kolluk görevlisi, Cumhuriyet savcısı veya sulh ceza hâkimi ile hazır bulunan zabıt kâtibi tarafından imza edilir. (3) Müdafi veya vekil sıfatıyla hazır bulunduğu işlemlerle ilgili tutanakta avukatın isim ve imzasına da yer verilir. (4) Tutanak, işlemin yapıldığı yeri, tarihi, başlama ve bitiş saatini ve işleme katılan veya ilgisi bulunan kimselerin isimlerini içerir.63 (5) İşlemde hazır bulunan ilgililerce onanmak üzere tutanağın kendilerini ilgilendiren kısımları okunur veya okumaları için kendilerine verilir. Bu husus tutanağa yazılarak ilgililere imza ettirilir. (6) İmzadan kaçınma hâlinde nedenleri tutanağa geçirilir. (7) (Ek: 21/2/2014 – 6526/16 md.)Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının Dört, Beş, Altı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar (318, 319, 324, 325 ve 332 nci maddeler hariç) ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun kapsamına giren suçlarla ilgili yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda, kolluk tarafından düzenlenen tutanaklara, ilgili görevlilerin açık kimlikleri yerine sadece sicil numaraları yazılır. Kolluk görevlilerinin ifadesine başvurulması gerektiği hâllerde çıkarılan davetiye veya çağrı kâğıdı, kolluk görevlisinin iş yeri adresine tebliğ edilir. Bu kişilere ait ifade ve duruşma tutanaklarında 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle; bu fıkrada yer alan “zamanı” ibaresi “tarihi, başlama ve bitiş saatini” şeklinde değiştirilmiştir. 63

adres olarak iş yeri adresleri gösterilir. İKİNCİ KISIM Kamu Davasının Açılması

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

  1. madde, soruşturma evresindeki işlemlerin tutanağa bağlanmasını düzenler. Soruşturma işlemleri (ifade, tanık dinleme, keşif vb.), sonradan denetlenebilmesi ve delil değeri taşıyabilmesi için belgelenmelidir; belgesiz bir işlem, ne olduğu kanıtlanamayan, denetlenemeyen bir işlemdir. Madde, her soruşturma işleminin tutanağa bağlanmasını, tutanağın kimler tarafından imzalanacağını ve içeriğini belirleyerek, soruşturmanın şeffaf ve denetlenebilir biçimde belgelenmesini sağlar.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Zabıt Kâtibi ve Tutanak (Fıkra 1-2)

İfade/sorgu, tanık/bilirkişi dinleme, keşif/muayene sırasında savcı/hâkimin yanında zabıt kâtibi bulunur (acele hâllerde yeminli yazman). Her soruşturma işlemi tutanağa bağlanır; tutanak, işlemi yapan (kolluk/savcı/hâkim) ve zabıt kâtibi tarafından imzalanır. Müdafi/vekil hazır bulunduysa onun da isim ve imzasına yer verilir (m. 169/3).

2.2. Tutanağın İçeriği ve Onanması (Fıkra 4-6)

Tutanak; işlemin yeri, tarihi, başlama-bitiş saati ve katılan/ilgili kişilerin isimlerini içerir. İlgililere, tutanağın kendilerini ilgilendiren kısımları okunur/okumaları için verilir ve imzalattırılır; imzadan kaçınma hâlinde nedenleri tutanağa geçirilir. Bu, ilgililerin tutanağın doğruluğunu denetleyebilmesini ve içeriğin onaylanmasını sağlar.

2.3. Kolluk Görevlilerinin Sicil Numarası (Fıkra 7)

Belirli ağır suçlarda (devlet güvenliği, terör vb.), kolluk tutanaklarında görevlilerin açık kimlikleri yerine sicil numaraları yazılır; ifadeleri gerekirse iş yeri adresine tebliğ edilir. Bu, terör/örgüt gibi suçlarda görev alan kolluğun ve ailesinin güvenliğini koruyan bir tedbirdir.

3. Sistematik İlişkiler

  • CMK m. 147 — İfade/sorgu tutanağı; 169 genel tutanak rejimini düzenler.
  • CMK m. 160-161 — Soruşturma işlemleri; bunların belgelenmesi.
  • CMK m. 209-219 — Duruşma tutanağı; kovuşturmadaki karşılığı.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamada, soruşturma işlemlerinin usulüne uygun tutanağa bağlanması; tutanağın gerekli imzaları taşıması ve içeriği belgelemesi, işlemin denetlenebilirliği ve delil değeri bakımından esastır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Soruşturmada bir tanık dinlenir.

Hukuki analiz: İşlem zabıt kâtibi huzurunda yapılır ve tutanağa bağlanır; tutanak yer/tarih/saat ve katılanları içerir, ilgililere okunup imzalattırılır (m. 169).

Olay 2 (kurmaca senaryo): Terör suçu soruşturmasında kolluk tutanağı düzenlenir.

Hukuki analiz: Görevlilerin açık kimliği yerine sicil numarası yazılır (m. 169/7); bu, görevlinin güvenliğini korur.

6. Pratik Uygulama Notları

  • Zabıt kâtibi: İşlemlerde bulunur (acelede yeminli yazman).
  • İmza: İşlemi yapan + zabıt kâtibi (+ varsa müdafi/vekil).
  • İçerik: Yer, tarih, başlama-bitiş saati, katılanlar; ilgililere okunup imzalattırılır.
  • Sicil no: Belirli ağır suçlarda kolluk kimliği yerine sicil numarası.

7. Eleştirel Değerlendirme

  1. madde, soruşturma işlemlerinin belgelenmesini sağlayarak şeffaflık, denetlenebilirlik ve delil değerini güvence altına alan, temel bir usul hükmüdür. Her işlemin tutanağa bağlanması ve ilgililere okunup imzalattırılması, işlemin gerçekte ne olduğunun sonradan denetlenebilmesini ve içeriğin onaylanmasını sağlar; belgesiz bir soruşturma işlemi, hukuken kanıtlanamaz ve denetlenemez. Tutanağa başlama-bitiş saatinin yazılması (2014 değişikliği), özellikle ifade sürelerinin denetlenmesi (yorma/baskı iddiaları) bakımından önemli bir iyileştirmedir. Kolluk görevlilerinin belirli ağır suçlarda sicil numarasıyla anılması ise, görev güvenliği ile denetlenebilirlik arasında makul bir dengedir (sicil numarası yine de kimliğin tespitini mümkün kılar). Kanaatimizce madde, soruşturmayı "kayıt altında" tutarak hem hak güvencelerini hem delil güvenilirliğini koruyan, sade ama işlevsel bir düzenlemedir.

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

  • Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
  • Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
  • Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 169 (2014/6526 değişikliği dâhil); sistematik ilişkilerde m. 147, m. 160-161, m. 209-219.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Her soruşturma işleminin tutanağa bağlanması, ilgililere okunup imzalattırılması ve başlama-bitiş saatinin yazılması; soruşturmayı şeffaf, denetlenebilir kılan ve delil değerini koruyan isabetli güvencelerdir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.

← Önceki Madde [168]
[170] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.