1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, sanığın kanunî temsilcisinin ve eşinin duruşmada hazır bulunabilmesini düzenler. Yargılama, sanık için yalnız hukukî değil, ağır psikolojik ve sosyal sonuçları olan bir süreçtir; sanığın en yakınlarının (kanunî temsilci, eş) duruşmada yanında bulunabilmesi, ona manevî destek sağlar ve savunmasına dolaylı katkıda bulunabilir. Madde, bu kişilere duruşmadan haberdar edilme ve dinlenme imkânı tanıyarak, yargılamanın sanığı yalnız bırakmayan, aile bağını gözeten bir boyut kazanmasını sağlar.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Kanunî Temsilcinin Hazır Bulunması (Fıkra 1)
Sanığın kanunî temsilcisine duruşma gün ve saati bildirilir; duruşmaya kabul edilerek istemi üzerine dinlenebilir. Bu, özellikle sanığın küçük veya kısıtlı olduğu hâllerde önemlidir; kanunî temsilci, hem sanığı destekler hem onun durumu/lehine hususlar hakkında mahkemeyi aydınlatabilir. Dinlenme "istemi üzerine" olur; yani zorunlu değil, temsilcinin talebine bağlı bir imkândır.
2.2. Eşin Hazır Bulunması (Fıkra 2)
Sanığın eşi hakkında da, tebligat yapılmaksızın, aynı hüküm uygulanır; eş duruşmaya kabul edilip istemi üzerine dinlenebilir. Eş için tebligat şartının aranmaması, eşin kendiliğinden gelip katılabilmesini sağlar.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 45, 51 — Yakınların tanıklıktan/yeminden çekinmesi; aile bağının korunması mantığı.
- CMK m. 149/1 — Kanunî temsilcinin müdafi seçebilmesi.
- CMK m. 233-236 — Duruşmaya katılma ve mağdur/sanık hakları.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, özellikle çocuk/kısıtlı sanıkların yargılamasında kanunî temsilcinin hazır bulunması ve dinlenmesi, sanığın korunması ve durumunun anlaşılması bakımından gözetilir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Çocuk sanığın annesi (kanunî temsilcisi) duruşmaya katılıp çocuğun durumu hakkında bilgi vermek ister.
Hukuki analiz: Kanunî temsilciye duruşma günü bildirilir; duruşmaya kabul edilip istemi üzerine dinlenebilir (m. 155/1); çocuk sanık manevî destek ve aydınlatıcı beyan imkânı bulur.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Sanığın eşi, kendiliğinden duruşmaya gelir.
Hukuki analiz: Eş hakkında tebligat aranmaksızın aynı hüküm uygulanır (m. 155/2); eş duruşmaya kabul edilip istemi üzerine dinlenebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
- Kanunî temsilci: Duruşma günü bildirilir; istemi üzerine dinlenebilir.
- Eş: Tebligat aranmaksızın aynı imkân.
- Nitelik: Dinlenme istemi üzerine; manevî destek ve aydınlatma işlevi.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, yargılamayı sanığın yalnız başına göğüslediği teknik bir süreç olmaktan çıkarıp, en yakınlarının (kanunî temsilci, eş) destek verebildiği insanî bir boyuta taşıyan, isabetli bir hükümdür. Özellikle çocuk veya kısıtlı sanıklar bakımından kanunî temsilcinin hazır bulunması ve dinlenmesi, hem sanığın korunmasına hem mahkemenin onun durumunu (gelişimi, koşulları, lehine hususlar) anlamasına hizmet eder. Eş için tebligat şartının aranmaması da katılımı kolaylaştırır. Kanaatimizce madde, aile bağının ve sosyal destekin yargılamadaki değerini tanıyan, sanığın savunmasını dolaylı biçimde güçlendiren bir düzenlemedir; dinlenmenin "istemi üzerine" olması da bu imkânı zorlama değil, bir hak olarak konumlandırır.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 155; sistematik ilişkilerde m. 45, m. 51, m. 149/1, m. 233-236.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Sanığın kanunî temsilcisi ve eşinin duruşmada hazır bulunabilmesi; özellikle çocuk/kısıtlı sanıklarda manevî destek ve mahkemenin aydınlatılması işlevi gören, aile bağının değerini tanıyan isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Kanunî Temsilcinin Hazır Bulunması (Fıkra 1)
Sanığın kanunî temsilcisine duruşma gün ve saati bildirilir; duruşmaya kabul edilerek istemi üzerine dinlenebilir. Bu, özellikle sanığın küçük veya kısıtlı olduğu hâllerde önemlidir; kanunî temsilci, hem sanığı destekler hem onun durumu/lehine hususlar hakkında mahkemeyi aydınlatabilir. Dinlenme "istemi üzerine" olur; yani zorunlu değil, temsilcinin talebine bağlı bir imkândır.
2.2. Eşin Hazır Bulunması (Fıkra 2)
Sanığın eşi hakkında da, tebligat yapılmaksızın, aynı hüküm uygulanır; eş duruşmaya kabul edilip istemi üzerine dinlenebilir. Eş için tebligat şartının aranmaması, eşin kendiliğinden gelip katılabilmesini sağlar.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, özellikle çocuk/kısıtlı sanıkların yargılamasında kanunî temsilcinin hazır bulunması ve dinlenmesi, sanığın korunması ve durumunun anlaşılması bakımından gözetilir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Çocuk sanığın annesi (kanunî temsilcisi) duruşmaya katılıp çocuğun durumu hakkında bilgi vermek ister.
Hukuki analiz: Kanunî temsilciye duruşma günü bildirilir; duruşmaya kabul edilip istemi üzerine dinlenebilir (m. 155/1); çocuk sanık manevî destek ve aydınlatıcı beyan imkânı bulur.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Sanığın eşi, kendiliğinden duruşmaya gelir.
Hukuki analiz: Eş hakkında tebligat aranmaksızın aynı hüküm uygulanır (m. 155/2); eş duruşmaya kabul edilip istemi üzerine dinlenebilir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Sanığın kanunî temsilcisi ve eşinin duruşmada hazır bulunabilmesi; özellikle çocuk/kısıtlı sanıklarda manevî destek ve mahkemenin aydınlatılması işlevi gören, aile bağının değerini tanıyan isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.