Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 146

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

146. madde, çağrıya uymayan veya hakkında tutuklama/yakalama gerektiren nedenler bulunan şüpheli/sanığın zorla getirilmesini düzenler. Zorla getirme, kişiyi geçici olarak özgürlüğünden alıkoyarak ifade/sorgu için yargı önüne getirmeyi sağlayan bir tedbirdir. Yakalamadan farkı, amacının yalnız kişiyi ifade/sorgu için hazır bulundurmak olması ve süresinin bu işlemle sınırlı kalmasıdır. Madde, zorla getirmenin koşullarını, içeriğini ve özellikle süre sınırını belirleyerek, kişi özgürlüğüne müdahalenin amaçla sınırlı ve kısa kalmasını güvence altına alır.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Koşullar ve İçerik (Fıkra 1-3)

Zorla getirme; (i) hakkında tutuklama kararı/yakalama emri için yeterli neden bulunan veya (ii) çağrıldığı hâlde gelmeyen şüpheli/sanık hakkında verilebilir. Karar, kişinin kimliğini, suçu, gerektiğinde eşkâlini ve zorla getirilme nedenlerini içerir; bir örneği kişiye verilir. İçeriğin belirliliği, tedbirin denetlenebilirliğini sağlar.

2.2. Süre Sınırı: Yirmidört Saat (Fıkra 4-5)

Zorla getirilen kişi derhâl, olanak yoksa yol süresi hariç en geç yirmidört saat içinde çağıran hâkim/mahkeme/savcının önüne götürülür ve sorguya çekilir/ifadesi alınır. Zorla getirme, haklı bir zamanda başlar ve ifade/sorgu sonuna kadar devam eder — yani işlem bitince sona erer. Bu süre sınırı kritiktir: Zorla getirme, ifade/sorgu bahanesiyle uzun süreli bir özgürlük kısıtlamasına dönüşemez; amacı gerçekleşince (ifade alınınca) kişi serbest kalır.

2.3. Tutanak ve Diğer Kişiler (Fıkra 6-7)

Zorla getirme kararının yerine getirilememesi, muhtar ve kolluk görevlisinin birlikte imzaladığı tutanakla saptanır. Ayrıca çağrıya gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi için de zorla getirme kararı verilebilir (m. 44 ile uyumlu).

3. Sistematik İlişkiler

• CMK m. 145 — İfade/sorgu için çağrı; 146 çağrıya uymamanın sonucu.
• CMK m. 90, 98 — Yakalama ve yakalama emri; zorla getirmeden farkları.
• CMK m. 147 — İfade ve sorgunun tarzı; zorla getirilenin dinlenmesi.
• CMK m. 44 — Çağrıya uymayan tanık; 146/7 ile paralel.
• Anayasa m. 19 — Kişi özgürlüğü; zorla getirmenin süre sınırı.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamada, zorla getirmenin yirmidört saatlik (yol hariç) süreyle ve ifade/sorgu amacıyla sınırlı kalması; bu sürenin aşılmasının veya işlem bitince serbest bırakılmamasının kişi özgürlüğünü ihlal ettiği esastır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Usulüne uygun çağrılan şüpheli gelmez.

Hukuki analiz: Çağrıldığı hâlde gelmediğinden zorla getirilmesine karar verilebilir (m. 146/1); kişi derhâl (yol hariç en geç 24 saatte) yargı önüne götürülüp ifadesi alınır (m. 146/4).

Olay 2 (kurmaca senaryo): Zorla getirilen kişinin ifadesi alındıktan sonra alıkonulmaya devam edilir.

Hukuki analiz: Zorla getirme, ifade/sorgu sonuna kadar devam eder (m. 146/5); işlem bitince tedbirin dayanağı kalmaz, kişi serbest kalmalıdır (tutuklama/yakalama ayrı karar gerektirir).

6. Pratik Uygulama Notları

• Koşul: Tutuklama/yakalama için yeterli neden veya çağrıya gelmeme.
• İçerik: Kimlik, suç, eşkâl, zorla getirilme nedenleri; örneği kişiye verilir.
• Süre: Yol hariç en geç 24 saatte yargı önüne; ifade/sorgu sonuna kadar.
• Diğer kişiler: Tanık/bilirkişi/mağdur/şikâyetçi için de mümkün.

7. Eleştirel Değerlendirme

146. madde, zorla getirmeyi amaçla (ifade/sorgu) ve süreyle sınırlayarak, kişi özgürlüğüne müdahalenin kısa ve denetlenebilir kalmasını sağlayan isabetli bir hükümdür. En önemli güvence, kanaatimizce, tedbirin ifade/sorgu sonuna kadar devam etmesi ve yirmidört saatlik (yol hariç) süre sınırıdır: Zorla getirme, ifade/sorgu bahanesiyle fiilî bir gözaltıya veya uzun süreli alıkoymaya dönüşemez; amacı gerçekleşince (kişi dinlenince) sona erer. Kararın içeriğine ilişkin gereklilikler (kimlik, suç, neden) de tedbirin belirli ve denetlenebilir olmasını sağlar. Kanaatimizce maddenin uygulamadaki kritik noktası, zorla getirmenin ifade/sorgu tamamlandıktan sonra sona erdirilmesi, kişinin alıkonulmaya devam edilmemesidir; aksi hâlde zorla getirme, ayrı bir karar gerektiren gözaltı/tutuklamanın yerini almış olur ki bu, kişi özgürlüğünün ihlali olur. Madde, doğru uygulandığında ifade/sorgunun sağlanması ile kişi özgürlüğü arasında dengeli bir çözüm sunar.

---

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
• Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
• Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 146 (2006/5560 değişikliği dâhil); sistematik ilişkilerde m. 44, m. 90, m. 98, m. 145, m. 147, Anayasa m. 19.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Zorla getirmenin amaçla (ifade/sorgu) ve yirmidört saatlik süreyle sınırlanması, işlem bitince sona ermesi; kişi özgürlüğüne müdahaleyi kısa ve denetlenebilir tutan isabetli bir düzenlemedir. Tedbir, ifade/sorgu sonrası fiilî gözaltıya dönüştürülmemelidir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.