Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 145

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

145. madde, "İfade ve Sorgu" kısmının açılış hükmü olarak, ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişinin çağrılma usulünü düzenler. İfade/sorgu, şüpheli/sanığın savunma hakkını kullandığı ve aleyhindeki şüpheyi giderme imkânı bulduğu temel bir aşamadır. Kişinin bu aşamaya usulüne uygun çağrılması, hem onu hazırlıklı (müdafi temini vb.) hâle getirir hem zorla getirme gibi ağır tedbirlerin meşruiyetini sağlar. Madde, çağrının davetiyeyle ve nedeni açıkça belirtilerek yapılmasını öngörerek bu temel güvenceyi kurar.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Davetiye ile Çağrı ve Nedenin Belirtilmesi

İfadesi alınacak/sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır; çağrılma nedeni açıkça belirtilir; gelmezse zorla getirileceği yazılır. Çağrı nedeninin belirtilmesi önemlidir: Kişi, neyle ilgili çağrıldığını bilerek savunmasını (ve gerekirse müdafiini) hazırlayabilir. Zorla getirme ihtarı ise, gelmemenin sonucunu önceden bildirir; bu, sonraki zorla getirmenin (m. 146) dayanağını oluşturur.

3. Sistematik İlişkiler

• CMK m. 146 — Zorla getirme; çağrıya uymamanın sonucu.
• CMK m. 147 — İfade ve sorgunun tarzı; çağrı sonrası aşama.
• CMK m. 43 — Tanığın çağrılması; benzer çağrı mantığı.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamada, çağrının davetiyeyle ve nedeni belirtilerek yapılması; usulüne uygun çağrılmadan zorla getirme kararı verilmemesi gözetilir.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir şüphelinin ifadesi alınacaktır.

Hukuki analiz: Şüpheli davetiyeyle, çağrılma nedeni açıkça belirtilerek çağrılır; gelmezse zorla getirileceği yazılır (m. 145); böylece şüpheli savunmasını ve müdafiini hazırlayabilir.

6. Pratik Uygulama Notları

• Çağrı: Davetiye ile; çağrılma nedeni açıkça belirtilir.
• İhtar: Gelmezse zorla getirileceği yazılır.
• İşlev: Kişinin hazırlıklı (müdafi temini) olması ve zorla getirmenin dayanağı.

7. Eleştirel Değerlendirme

145. madde, ifade/sorgu aşamasına çağrının usulünü belirleyerek, kişinin savunmasını hazırlama imkânını ve sürecin düzenli işlemesini güvence altına alan, sade ama gerekli bir hükümdür. Çağrılma nedeninin açıkça belirtilmesi, kişinin neyle ilgili çağrıldığını bilerek müdafi temini gibi hazırlıkları yapmasını sağlayan, savunma hakkına hizmet eden isabetli bir kuraldır. Zorla getirme ihtarının önceden yapılması da, sonraki zorlamanın öngörülebilir ve meşru olmasını sağlar. Kanaatimizce maddenin değeri, ifade/sorgu gibi kritik bir savunma aşamasına geçişin, kişiyi bilgilendirerek ve hazırlık imkânı tanıyarak yapılmasını güvence altına almasıdır.

---

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
• Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
• Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 145 (2024/7499 değişikliği dâhil); sistematik ilişkilerde m. 43, m. 146, m. 147.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: İfade/sorgu çağrısının davetiyeyle ve nedeni açıkça belirtilerek yapılması; kişinin savunmasını hazırlama imkânını ve sürecin düzenli işleyişini koruyan isabetli bir düzenlemedir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.