← Önceki Madde [139]
[141] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Teknik araçlarla izleme

Madde 140 – (1) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri bulunması ve başka suretle delil elde edilememesi hâlinde, şüpheli veya sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetleri ve işyeri teknik araçlarla izlenebilir, ses veya görüntü kaydı alınabilir:45 a) Türk Ceza Kanununda yer alan;4647

  1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
  2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
  3. (Ek:21/2/2014–6526/14 md.) Nitelikli hırsızlık (madde 142) ve yağma (madde 148,
  1. ile nitelikli dolandırıcılık (madde 158),
  1. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
  2. Parada sahtecilik (madde 197),
  3. (Mülga:21/2/2014–6526/14 md.; Yeniden düzenleme: 24/11/2016-6763/28 md.) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
  4. (Ek: 25/5/2005 – 5353/19 md.) Fuhuş (madde 227)
  5. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
  6. (Ek: 24/11/2016-6763/28 md.) Tefecilik (madde 241),
  7. Rüşvet (madde 252),
  8. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
  9. (Değişik: 2/12/2014-6572/43 md.) Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302),
  10. (Ek: 2/12/2014-6572/43 md.)48 Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
  11. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337), Suçları. b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “hususunda” ibaresinden sonra gelmek üzere “somut delillere dayanan” ibaresi eklenmiş; aynı fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendinden sonra gelmek üzere “3. Nitelikli hırsızlık (madde 142) ve yağma (madde 148, 149),” alt bendi eklenmiş, diğer alt bentler buna göre teselsül ettirilmiş, mevcut (5) numaralı alt bendi yürürlükten kaldırılmış, mevcut (6) numaralı alt bendinde yer alan “, fıkra 3” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. 46 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle, bu bendin (1) numaralı alt bendine “(madde 79, 80)” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile organ veya doku ticareti (madde 91)” ibaresi, (3) numaralı alt bendine “(madde 148, 149)” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile nitelikli dolandırıcılık (madde 158)” ibaresi eklenmiş, aynı bende (8) numaralı alt bendinden sonra gelmek üzere (9) numaralı alt bent eklenmiş ve diğer alt bentler buna göre teselsül ettirilmiştir. 47 25/5/2005 tarihli ve 5353 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle, bu bente (5) numaralı alt bentten sonra gelmek üzere (6) numaralı alt bent eklenmiş, diğer alt bentler buna göre teselsül ettirilmiştir. 48 2/12/2014 tarihli ve 6572 sayılı Kanunun 43 üncü maddesiyle, (11) numaralı alt bentten sonra gelmek üzere alt bent eklenmiş ve diğer alt bent buna göre teselsül ettirilmiştir. 45

kaçakçılığı (madde 12) suçları. c) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar. d) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar. (2) (Değişik: 24/11/2016-6763/28 md.) Teknik araçlarla izlemeye hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir. (3) (Değişik:21/2/2014–6526/14 md.) Teknik araçlarla izleme kararı en çok üç haftalık süre için verilebilir. Bu süre gerektiğinde bir hafta daha uzatılabilir. Ancak, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi hâlinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak her defasında bir haftadan fazla olmamak ve toplam dört haftayı geçmemek üzere uzatılmasına karar verebilir. (Ek cümle: 15/8/2017-KHK-694/143 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/138 md.) Teknik araçlarla izleme tedbiri ile birlikte gizli soruşturmacı görevlendirilmesi halinde bu fıkrada belirtilen süreler bir kat artırılarak uygulanır.49 (4) Elde edilen deliller, yukarıda sayılan suçlarla ilgili soruşturma ve kovuşturma dışında kullanılamaz; ceza kovuşturması bakımından gerekli olmadığı taktirde Cumhuriyet savcısının gözetiminde derhâl yok edilir. (5) Bu madde hükümleri, kişinin konutunda uygulanamaz. Yönetmelik

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

  1. madde, organize/ağır suçlulukla mücadelenin bir başka özel aracı olan teknik araçlarla izlemeyi (gizli kamera/dinleme cihazlarıyla şüphelinin faaliyetlerinin ve işyerinin izlenmesi, ses-görüntü kaydı) düzenler. Bu tedbir, kişinin davranışlarının gizlice gözlenmesi ve kaydedilmesi yoluyla özel hayatına müdahale eder; bu nedenle yine somut delile dayanan kuvvetli şüphe, son çare ilkesi, katalog suçlar, süre sınırı, hâkim güvencesi ve özellikle konut yasağı gibi sıkı güvencelere bağlanmıştır. Maddenin en belirgin sınırı, izlemenin konutta uygulanamamasıdır — konut dokunulmazlığının çekirdek korumasını yansıtır.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Koşullar, Kapsam ve Katalog Suçlar (Fıkra 1)

Sayılan katalog suçlarda (insan ticareti, kasten öldürme, nitelikli hırsızlık/yağma/dolandırıcılık, uyuşturucu, örgüt, terör, casusluk vb.), (i) somut delile dayanan kuvvetli şüphe ve (ii) başka türlü delil elde edilememesi hâlinde, şüpheli/sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetleri ve işyeri teknik araçlarla izlenebilir, ses-görüntü kaydı alınabilir. İzlemenin yeri kamuya açık yerler ve işyeri ile sınırlıdır; bu, mahremiyetin en yüksek olduğu konutu dışarıda bırakır.

2.2. Karar, Hâkim Onayı (Fıkra 2)

İzlemeye hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı karar verir; savcı kararı 24 saatte hâkim onayına sunulur, hâkim 24 saatte karar verir, aksi hâlde kayıtlar derhâl imha edilir. Bu, m. 135'tekiyle paralel hâkim güvencesidir.

2.3. Süre Sınırı (Fıkra 3)

İzleme en çok üç hafta; bir hafta daha uzatılabilir. Örgüt suçlarında, her seferinde bir haftayı geçmemek ve toplam dört haftayı geçmemek üzere ek uzatma mümkündür. Gizli soruşturmacıyla birlikte uygulanırsa süreler bir kat artar. Süre sınırı, izlemenin sınırsız sürmesini engeller.

2.4. Veri Sınırı ve Konut Yasağı (Fıkra 4-5)

Elde edilen deliller, sayılan suçların soruşturma/kovuşturması dışında kullanılamaz; gerekli olmadığında savcı gözetiminde derhâl yok edilir. Ve en kritik sınır: Bu madde hükümleri kişinin konutunda uygulanamaz (5. fıkra). Konut, mahremiyetin çekirdek alanı olduğundan, teknik izleme konutta kesinlikle yapılamaz; bu mutlak yasak, konut dokunulmazlığının (Anayasa m. 21) güçlü bir korumasıdır.

3. Sistematik İlişkiler

  • CMK m. 135, 139 — İletişim denetimi ve gizli soruşturmacı; örgütlü suç tedbirleri ailesi.
  • CMK m. 118 — Gece araması yasağı; konut korumasının başka yansıması.
  • Anayasa m. 20, m. 21 — Özel hayat ve konut dokunulmazlığı; konut yasağının temeli.
  • AİHS m. 8 — Özel hayata saygı.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamada, teknik izlemenin konutta yapılamayacağı (m. 140/5); kamuya açık yer/işyeri ile sınırlı olduğu; katalog dışı suçlarda veya konutta yapılan izlemeyle elde edilen delilin hukuka aykırı sayılacağı esastır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir uyuşturucu örgütü soruşturmasında, şüphelinin işyerindeki faaliyetleri teknik araçlarla izlenmek istenir.

Hukuki analiz: Katalog suç, somut delile dayanan kuvvetli şüphe ve son çare koşulu karşılandığından, hâkim kararıyla işyeri izlenebilir (m. 140/1-2); süre en çok üç hafta + uzatma (m. 140/3).

Olay 2 (kurmaca senaryo): Şüphelinin konutuna gizli kamera yerleştirilmek istenir.

Hukuki analiz: Teknik izleme kişinin konutunda uygulanamaz (m. 140/5); bu mutlak yasak nedeniyle konutta izleme yapılamaz.

6. Pratik Uygulama Notları

  • Koşul: Katalog suç + somut delile dayanan kuvvetli şüphe + son çare.
  • Yer: Kamuya açık yerler ve işyeri (konut hariç).
  • Karar: Hâkim; acil hâlde savcı + 24 saatte onay (yoksa imha).
  • Süre: En çok 3 hafta + 1 hafta; örgütte toplam +4 hafta.
  • Mutlak yasak: Konutta teknik izleme yapılamaz (m. 140/5).

7. Eleştirel Değerlendirme

  1. madde, teknik izlemeyi organize/ağır suçlulukla mücadeleye tahsis ederken, özel hayatın gizliliğini katmanlı güvencelerle koruyan dengeli bir hükümdür. Katalog suç sınırı, son çare ilkesi, süre sınırı ve hâkim güvencesi, tedbirin istisnaî kalmasını sağlar. Maddenin en belirleyici ve isabetli sınırı, kanaatimizce, konut yasağıdır (m. 140/5): İzlemenin yalnız kamuya açık yerler ve işyeriyle sınırlanması, konutu — mahremiyetin çekirdek alanını — teknik izlemenin tümüyle dışında tutar. Konut, kişinin en mahrem yaşam alanı olduğundan, bu mutlak yasak konut dokunulmazlığının (Anayasa m. 21) güçlü bir teyididir; suçla mücadele menfaati dahi konutta gizli izlemeyi haklı kılamaz.

Kanaatimizce maddenin uygulamadaki kritik noktaları, konut yasağının ve kamuya açık yer/işyeri sınırının titizlikle gözetilmesi ile son çare ilkesinin gerçekten uygulanmasıdır. Teknik izleme, en mahrem alana (konuta) sızmadığı ve yalnız başka türlü delil elde edilemeyen ağır suçlarda kullanıldığı sürece meşru bir araçtır; bu sınırlar gevşetilirse, gözetim devletine doğru tehlikeli bir kayma riski doğar. Verilerin görevle sınırlı kullanımı ve gereksiz olanların imhası da kişisel verilerin korunmasına hizmet eden isabetli güvencelerdir.

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

  • Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına (konut dokunulmazlığı, son çare ilkesi) atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
  • Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
  • Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 140 (2005/5353, 2014/6526, 2014/6572, 2016/6763, 2017/KHK-694 değişiklikleri dâhil); sistematik ilişkilerde m. 118, m. 135, m. 139, Anayasa m. 20 ve m. 21, AİHS m. 8.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Teknik izlemenin katalog suç, son çare ve süre sınırına bağlanması; özellikle konutta uygulanamaması (m. 140/5), konut dokunulmazlığının güçlü bir teyididir. Konut yasağı ve kamuya açık yer/işyeri sınırı titizlikle gözetilmeli; aksi hâlde gözetim devletine kayma riski doğar.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.

← Önceki Madde [139]
[141] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.