← Önceki Madde [133]
[135] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

ve elkoyma3132

Madde 134 – (1) Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından

21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “soruşturmada,” ibaresinden sonra gelmek üzere “somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve” ibaresi eklenmiş ve dördüncü fıkrasında yer alan “İstemesi halinde, bu” ibaresi “Üçüncü fıkraya göre alınan” şeklinde değiştirilmiştir. 32 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Cumhuriyet savcısının istemi üzerine” ibaresi “hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından” şeklinde değiştirilmiş, fıkrada yer alan “hâkim tarafından” ibaresi madde metninden çıkarılmış, ikinci fıkrasına “bilgilere ulaşılamaması” ibaresinden sonra gelmek üzere “ya da işlemin uzun sürecek olması” ibaresi eklenmiştir. 31

şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına, bu kayıtların çözülerek metin hâline getirilmesine karar verilir. (Ek üç cümle: 25/7/2018-7145/16 md.) Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhâl imha edilir. (2) Bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması ya da işlemin uzun sürecek olması halinde çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için, bu araç ve gereçlere elkonulabilir. Şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde, elkonulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir. (3) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma işlemi sırasında, sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır. (4) Üçüncü fıkraya göre alınan yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır. (5) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaksızın da, sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. Kopyası alınan veriler kâğıda yazdırılarak, bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer tarafından imza altına alınır.

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

  1. madde, dijital çağın en önemli koruma tedbirlerinden biri olan bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoymayı düzenler. Bugün suç delillerinin büyük bölümü dijital ortamda bulunduğundan, bu tedbir maddî gerçeğe ulaşmada hayatî önem taşır. Ancak dijital cihazlar (bilgisayar, telefon vb.) kişinin en mahrem bilgilerini — yazışmalar, fotoğraflar, sağlık/finans verileri, konum geçmişi — yoğun biçimde barındırdığından, bu tedbir özel hayatın gizliliğine (Anayasa m. 20) ağır müdahale oluşturur. Madde, bu nedenle dijital aramayı somut delillere dayanan kuvvetli şüphe, başka türlü delil elde edememe (ikincillik/son çare) ve hâkim güvencesi gibi sıkı koşullara bağlar.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Koşullar ve Hâkim Onayı (Fıkra 1)

Dijital arama için: (i) somut delillere dayanan kuvvetli şüphe; (ii) başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması (ikincillik ilkesi — dijital arama son çaredir). Karar, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı tarafından verilir; savcı kararı 24 saatte hâkim onayına sunulur, hâkim 24 saatte karar verir. Onay alınmazsa veya aksine karar verilirse, çıkarılan kopyalar ve metinler derhâl imha edilir. Bu, dijital aramada hâkim güvencesini ve hukuka aykırı elde edilen verinin yok edilmesini sağlar.

2.2. Elkoyma — Yalnız Zorunlu Hâlde ve İade (Fıkra 2)

Cihaza elkoyma, ancak şifrenin çözülememesi, gizli bilgilere ulaşılamaması ya da işlemin uzun sürecek olması hâlinde mümkündür. Kural, cihaza el koymadan yerinde kopyalama; elkoyma istisnadır. Şifre çözülüp kopyalar alınınca, cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir. Bu, kişinin cihazından (ve dolayısıyla mesleki/özel hayatından) gereksiz yere mahrum bırakılmamasını sağlar.

2.3. Yedekleme ve Şüpheliye Kopya (Fıkra 3-4)

Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeği alınır; bu yedekten bir kopya şüpheliye/vekiline verilir ve tutanağa geçirilir. Bu çok önemli bir güvencedir: Hem verinin bütünlüğü (delilin değiştirilmediğinin denetimi) hem savunmanın aynı veriye erişimi (silahların eşitliği) sağlanır; soruşturma makamının verdiyi seçici kullanması veya manipüle etmesi denetlenebilir kılınır.

2.4. Elkoymadan Kopyalama (Fıkra 5)

Cihaza elkoymaksızın da verilerin tamamı/bir kısmı kopyalanabilir; kopya kâğıda yazdırılıp tutanağa kaydedilir. Bu, en az müdahaleci yöntemdir (cihaz kişide kalır, yalnız veri kopyalanır).

3. Sistematik İlişkiler

  • CMK m. 116-122 — Genel arama; 134 dijital ortama özgü rejim.
  • CMK m. 123-128 — Elkoyma; dijital elkoymanın özel hâli.
  • CMK m. 135 — İletişimin denetlenmesi; dijital iletişime müdahalenin diğer türü.
  • Anayasa m. 20 — Özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması.
  • AİHS m. 8 — Özel hayata saygı.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamanın yerleşik ilkesi, dijital aramanın hâkim kararına (veya savcı kararının süresinde onaylanmasına) dayanması, imaj/yedek alınıp şüpheliye kopya verilmesi gerektiğidir; bu güvencelere (özellikle yedekleme ve kopya verme) uyulmadan elde edilen dijital delilin güvenilirliği ve hukuka uygunluğu tartışmalı sayılır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir suçta, delilin yalnızca şüphelinin bilgisayarında bulunabileceği ve başka türlü elde edilemeyeceği anlaşılır.

Hukuki analiz: Somut delile dayanan kuvvetli şüphe ve başka türlü delil elde edilememesi koşuluyla, hâkim kararıyla dijital arama yapılabilir (m. 134/1); yedek alınır ve bir kopya şüpheliye verilir (m. 134/3-4).

Olay 2 (kurmaca senaryo): Cihazın şifresi çözülemediğinden yerinde inceleme mümkün değildir.

Hukuki analiz: Bu zorunlu hâlde cihaza elkonulabilir (m. 134/2); şifre çözülüp kopyalar alınınca cihaz gecikme olmaksızın iade edilir.

6. Pratik Uygulama Notları

  • Koşul: Somut delile dayanan kuvvetli şüphe + başka türlü delil elde edilememesi (son çare).
  • Karar: Hâkim; acil hâlde savcı (24 saatte onay; yoksa kopyalar imha).
  • Elkoyma: Yalnız şifre/gizli bilgi/uzun işlem hâlinde; sonra cihaz derhâl iade.
  • Yedek + kopya: Tüm veri yedeklenir; bir kopya şüpheliye verilir (silahların eşitliği).

7. Eleştirel Değerlendirme

  1. madde, dijital delillerin hayatî önemi ile dijital cihazların barındırdığı yoğun mahrem veri arasındaki gerilimi, güçlü güvencelerle dengelemeye çalışan, çağdaş ve kritik bir hükümdür. İkincillik (başka türlü delil elde edememe) koşulu, dijital aramayı son çare kılarak ölçülülüğü sağlar; hâkim onayı ve onaylanmayan kopyaların imhası, hukuka aykırı veri elde edilmesini engeller. En değerli güvence, kanaatimizce, tüm verinin yedeklenmesi ve bir kopyasının şüpheliye verilmesidir: Bu, hem verinin bütünlüğünü (delilin sonradan değiştirilmediğinin denetimini) hem savunmanın aynı veriye erişimini (silahların eşitliği) güvence altına alır. Cihaza elkoymanın istisna tutulması ve iade zorunluluğu da kişiyi cihazından gereksiz mahrumiyetten korur.

Bununla birlikte, kanaatimizce maddenin uygulamadaki en büyük zorluğu, dijital cihazların devasa ve karışık veri içermesidir: Bir suç delili ararken, kişinin tüm özel hayatına erişilmesi riski vardır. Bu nedenle, aramanın somut şüpheyle ilgili veriyle sınırlı tutulması, ilgisiz mahrem verilerin (sağlık, özel yazışma vb.) gözardı edilmesi ve "genel dijital tarama"ya (fishing expedition) dönüşmemesi büyük önem taşır. Madde, güvenceleriyle güçlü bir koruma sunsa da, dijital aramanın kapsamının orantılı tutulması, uygulamadaki asıl sınavdır.

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

  • Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku ve dijital delil öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
  • Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır. Yedekleme/kopya verme güvencesinin önemi, yerleşik içtihat yaklaşımı olarak atıfsız ifade edilmiştir.
  • Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 134 (2014/6526, 2018/7145 değişiklikleri); sistematik ilişkilerde m. 116-122, m. 123-128, m. 135, Anayasa m. 20, AİHS m. 8.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Dijital aramanın ikincillik (son çare) koşuluna, hâkim güvencesine ve özellikle tüm verinin yedeklenip bir kopyasının şüpheliye verilmesine bağlanması; veri bütünlüğünü ve silahların eşitliğini koruyan isabetli güvencelerdir. Asıl sınav, aramanın somut şüpheyle sınırlı tutulup "genel dijital taramaya" dönüşmemesidir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.

← Önceki Madde [133]
[135] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.