Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 132

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

132. madde, elkonulan eşyanın muhafazasını ve gerektiğinde elden çıkarılmasını düzenler. Elkonulan eşya, uzun süre elde tutulabilir; bu süre içinde eşyanın bozulması, değer kaybetmesi veya bakım gerektirmesi söz konusu olabilir. Bozulabilecek veya değer yitirebilecek bir eşyanın körü körüne saklanması, hem o eşyanın hem sahibinin (iade ihtimalinde) hem devletin (müsadere ihtimalinde) zararına olur. Madde, bu nedenle değer kaybı tehlikesinde eşyanın elden çıkarılmasını ve eşyanın yediemine (muhafaza için bir kişiye) bırakılmasını öngörerek, elkonulan eşyanın değerinin korunmasını sağlar.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Elden Çıkarma (Fıkra 1-3)

Elkonulan eşya, zarara uğraması veya değerinde esaslı kayıp tehlikesinin varlığı hâlinde, hükmün kesinleşmesinden önce elden çıkarılabilir. Karar, soruşturmada hâkim, kovuşturmada mahkeme tarafından verilir. Karar öncesi eşya sahibi (şüpheli/sanık/ilgili) dinlenir ve elden çıkarma kararı kendilerine bildirilir. Böylece bozulabilecek eşya değer kaybetmeden paraya çevrilir; bu para, iade veya müsadere konusu olur.

2.2. Değerin Korunması ve Yediemine Bırakma (Fıkra 4-5)

Elkonulan eşyanın değerinin korunması için gerekli tedbirler alınır. Eşya, bakım/gözetim tedbirleri alınmak ve istendiğinde derhâl iade edilmek koşuluyla, şüpheliye, sanığa veya başka bir kişiye (yediemin) muhafaza için teslim edilebilir; bu, teminat koşuluna da bağlanabilir. Böylece eşyanın adliye yerine uygun bir kişide muhafazası mümkün olur.

2.3. Rayiç Değer Karşılığı Teslim (Fıkra 6)

Elkonulan eşya, delil olarak saklanmasına gerek kalmaması hâlinde, rayiç değerinin derhâl ödenmesi karşılığında ilgiliye teslim edilebilir. Bu durumda müsadere kararının konusunu ödenen rayiç değer oluşturur. Böylece ilgili, eşyaya kavuşurken, müsadere ihtimaline karşı eşyanın değeri güvence altına alınır.

3. Sistematik İlişkiler

• CMK m. 123, 127, 131 — Elkoyma ve iade; 132 muhafaza/elden çıkarmayı düzenler.
• CMK m. 133 — Şirket yönetimi için kayyım; malvarlığı idaresinin diğer hâli.
• TCK m. 54-55 — Müsadere; elden çıkarmada paranın müsadere konusu olması.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamada, bozulabilecek/değer yitirebilecek eşyanın elden çıkarılması ve değerinin korunması; eşyanın yediemine bırakılması veya rayiç değer karşılığı teslimi, hem mülkiyet hakkı hem müsadere menfaati bakımından gözetilir.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): El konulan ve hızla bozulabilecek bir mal söz konusudur.

Hukuki analiz: Değer kaybı tehlikesi nedeniyle, eşya sahibi dinlenip hükmün kesinleşmesinden önce elden çıkarılabilir (m. 132/1-3); elde edilen para, iade/müsadere konusu olur.

Olay 2 (kurmaca senaryo): El konulan bir araç, delil olarak saklanmasına gerek kalmadan ilgiliye verilmek istenir.

Hukuki analiz: Rayiç değerinin derhâl ödenmesi karşılığında ilgiliye teslim edilebilir; müsadere kararının konusunu ödenen rayiç değer oluşturur (m. 132/6).

6. Pratik Uygulama Notları

• Elden çıkarma: Değer kaybı tehlikesinde, sahip dinlenerek, hâkim/mahkeme kararıyla.
• Yediemin: Eşya, bakım koşuluyla (gerekirse teminatla) bir kişiye bırakılabilir.
• Rayiç değerle teslim: Delil gereği yoksa, rayiç değer ödenerek ilgiliye; müsadere konusu para olur.

7. Eleştirel Değerlendirme

132. madde, elkonulan eşyanın körü körüne saklanması yerine, değerinin korunmasını gözeten pratik ve isabetli bir hükümdür. Bozulabilecek/değer yitirebilecek eşyanın elden çıkarılması, hem eşya sahibinin (iade ihtimalinde) hem devletin (müsadere ihtimalinde) menfaatini korur; değer, eşyanın kendisi yerine paraya dönüşerek güvence altına alınır. Elden çıkarma öncesi sahibin dinlenmesi ve karara bağlanması, hak güvencesi sağlar. Yediemine bırakma ve rayiç değer karşılığı teslim, eşyanın adliyede atıl biçimde tutulmasını önleyerek hem mülkiyet hakkına hem ekonomik verimliliğe hizmet eder. Kanaatimizce madde, elkoymanın eşyanın değerini yitirmesine yol açmasını engelleyen, mülkiyet hakkı ile müsadere menfaatini dengeleyen, pratik değeri yüksek bir düzenlemedir.

---

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

• Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
• Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
• Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 132; sistematik ilişkilerde m. 123, m. 127, m. 131, m. 133, 5237 sayılı TCK m. 54-55.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Değer kaybı tehlikesinde elkonulan eşyanın (sahip dinlenerek) elden çıkarılması, yediemine bırakma ve rayiç değerle teslim; eşyanın değerini koruyan, mülkiyet hakkı ile müsadere menfaatini dengeleyen pratik ve isabetli düzenlemelerdir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.