← Önceki Madde [128]
[130] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Postada elkoyma

Madde 129 – (1) Suçun delillerini oluşturduğundan şüphe edilen ve gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturma ve kovuşturmada adliyenin eli altında olması zorunlu sayılıp, posta hizmeti veren her türlü resmî veya özel kuruluşta bulunan gönderilere, hâkimin veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararı ile elkonulabilir. (2) Hâkim kararının veya Cumhuriyet savcısının emrinin kendilerine bildirilmesi üzerine elkoyma işlemini yerine getiren kolluk memurları, birinci fıkrada belirtilen gönderilerin içinde bulunduğu zarfları veya paketleri açamazlar. Elkonulan gönderiler, ilgili posta görevlilerinin huzuru ile mühür altına alınıp derhâl elkoyma kararını veya emrini veren hâkim veya Cumhuriyet savcısına teslim edilir.

(3) (Ek:20/11/2017-KHK-696/94 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/89 md.)29 Elkoyma kararı veya emrinin aşağıda sayılan suçlarla ilgili olarak verilmesi halinde gönderilerin bulunduğu zarf veya paketler Cumhuriyet savcısının talimatıyla kolluk memurları tarafından açılabilir. a) 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;

  1. Tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi (madde 174),
  2. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188), suçları. b) 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 12 nci ve 13 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar. c) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 67 nci ve 68 inci maddelerinde tanımlanan suçlar. (4) Soruşturma ve kovuşturmanın amacına zarar vermek olasılığı bulunmadıkça, alınmış tedbirler ilgililere bildirilir. (5) Açılmamasına veya açılıp da içeriği bakımından adliyenin eli altında tutulmasına gerek bulunmadığına karar verilen gönderiler, hemen ilgililerine teslim olunur.
AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

  1. madde, postada elkoymayı düzenler ve haberleşme hürriyetine (Anayasa m. 22) doğrudan müdahale eden bir koruma tedbiridir. Posta gönderileri kişinin özel iletişimini içerdiğinden, bunlara elkoyma ve özellikle içeriğinin okunması (zarfın açılması), haberleşmenin gizliliğini ihlal eder. Madde, bu nedenle postada elkoymayı hâkim kararına bağlar ve kural olarak zarfın açılmasını yasaklayarak içeriğin yargısal makam tarafından değerlendirilmesini sağlar; yalnız belirli ağır suçlarda istisnaî açma imkânı tanır. Böylece haberleşme gizliliği ile delil elde etme menfaati arasında denge kurulur.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Postada Elkoyma Kararı (Fıkra 1)

Suç delili oluşturduğundan şüphe edilen ve adliyenin eli altında olması zorunlu sayılan posta gönderilerine, hâkimin veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının kararıyla elkonulabilir. Kural hâkim kararıdır; aciliyette savcı kararı mümkündür.

2.2. Zarf Açma Yasağı (Fıkra 2)

Elkoyma işlemini yerine getiren kolluk memurları, gönderilerin zarflarını/paketlerini açamazlar. Elkonulan gönderiler, posta görevlilerinin huzurunda mühür altına alınıp derhâl kararı veren hâkim/savcıya teslim edilir. Bu, içeriğin kolluk tarafından okunmasını önleyen, haberleşme gizliliğini koruyan kritik bir güvencedir: İçeriği yalnız yargısal makam değerlendirir.

2.3. İstisnaî Açma (Fıkra 3)

Belirli ağır suçlarda (tehlikeli madde, uyuşturucu ticareti, silah kaçakçılığı, kültür varlıkları suçları) elkoyma kararı verilmişse, zarf/paketler savcının talimatıyla kolluk tarafından açılabilir. Bu istisna, içeriğin tehlikeli madde/uyuşturucu gibi acil müdahale gerektirebilecek nitelikte olabileceği suçlarla sınırlıdır.

2.4. Bildirim ve İade (Fıkra 4-5)

Soruşturmanın amacına zarar vermeyecekse, alınan tedbirler ilgililere bildirilir. Açılmasına/elde tutulmasına gerek olmayan gönderiler hemen ilgililerine teslim edilir; suçla ilgisi olmayan özel iletişim elde tutulamaz.

3. Sistematik İlişkiler

  • CMK m. 123, 127 — Elkoyma; 129 postaya özgü rejim.
  • CMK m. 126 — Elkonulamayacak mektuplar (çekinme hakkı); postada da geçerli.
  • CMK m. 135 — İletişimin denetlenmesi; haberleşme gizliliğine müdahalenin diğer türü.
  • Anayasa m. 22 — Haberleşme hürriyeti; postada elkoymanın anayasal sınırı.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamada, postada elkoymanın hâkim kararına dayanması ve zarfın kolluk tarafından (istisnalar dışında) açılmaması; haberleşme gizliliği bakımından esastır.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Suç delili içerdiğinden şüphe edilen bir posta gönderisine el konulur.

Hukuki analiz: Hâkim kararıyla elkonulur; kolluk zarfı açamaz, gönderi mühürlenip hâkim/savcıya teslim edilir (m. 129/1-2); içeriği yargısal makam değerlendirir.

Olay 2 (kurmaca senaryo): Uyuşturucu ticareti suçunda bir pakete el konulur.

Hukuki analiz: Bu katalog suçta (m. 129/3-a-2) savcının talimatıyla paket kolluk tarafından açılabilir; istisna uygulanır.

6. Pratik Uygulama Notları

  • Karar: Hâkim; acil hâlde savcı.
  • Açma yasağı: Kolluk zarfı açamaz; mühürlenip hâkim/savcıya teslim.
  • İstisna: Belirli ağır suçlarda savcı talimatıyla açma.
  • İade: İlgisiz/gereksiz gönderiler hemen iade.

7. Eleştirel Değerlendirme

  1. madde, postada elkoymayı haberleşme hürriyetini (Anayasa m. 22) gözeten güvencelerle düzenleyen isabetli bir hükümdür. En önemli güvence, kanaatimizce, zarf açma yasağıdır: Kolluğun gönderiyi açamaması, içeriğin yalnız yargısal makam tarafından değerlendirilmesini sağlayarak özel iletişimin gizliliğini korur; bu, postada elkoymayı salt fizikî bir alıkoyma ile sınırlayıp içerik denetimini yargısal güvenceye bağlar. İstisnaî açma yetkisinin yalnız tehlikeli madde/uyuşturucu gibi belirli ağır suçlarla sınırlanması da, içeriğin acil müdahale gerektirebileceği hâllerle sınırlı kalmasını sağlar. İlgisiz gönderilerin iadesi, amaçla sınırlılık ilkesini yansıtır. Kanaatimizce madde, haberleşme gizliliği ile delil elde etme menfaati arasında, içerik denetimini yargısal makama hasrederek dengeli bir koruma sunar.

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

  • Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
  • Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
  • Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 129 (2017/KHK-696 ve 2018/7079 değişikliği dâhil); sistematik ilişkilerde m. 123, m. 126, m. 127, m. 135, Anayasa m. 22.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Postada elkoymada zarf açma yasağı (içerik denetiminin yalnız yargısal makama hasredilmesi) ve ilgisiz gönderilerin iadesi; haberleşme gizliliğini koruyan, delil elde etme menfaatiyle dengeli isabetli güvencelerdir.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.

← Önceki Madde [128]
[130] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.