← Önceki Madde [127]
[129] Sonraki Madde →
RESMİ METİN

Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma

Madde 128 – (1) Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunan hallerde, şüpheli veya sanığa ait; a) Taşınmazlara, b) Kara, deniz veya hava ulaşım araçlarına, c) Banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba, d) Gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak ve alacaklara, e) Kıymetli evraka, f) Ortağı bulunduğu şirketteki ortaklık paylarına, g) Kiralık kasa mevcutlarına, h) Diğer malvarlığı değerlerine, Elkonulabilir. Somut olarak belirlenen Bu taşınmaz, hak, alacak ve diğer malvarlığı değerlerinin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması halinde dahi, elkoyma işlemi yapılabilir. (Ek cümle: 21/2/2014 – 6526/10 md.) Bu madde kapsamında

elkoyma kararı alınabilmesi için ilgisine göre Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Mali Suçları Araştırma Kurulu, Hazine Müsteşarlığı ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan, suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır. Bu rapor en geç üç ay içinde hazırlanır. Özel sebepler zorunlu kıldığında bu süre talep üzerine iki ay daha uzatılabilir.27 (2) Birinci fıkra hükmü;28 a) Türk Ceza Kanununda tanımlanan;

  1. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
  2. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
  3. Hırsızlık (madde 141, 142),
  4. Yağma (madde 148, 149),
  5. Güveni kötüye kullanma (madde 155),
  6. Dolandırıcılık (madde 157, 158),
  7. Hileli iflas (madde 161),
  8. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
  9. Parada sahtecilik (madde 197),
  10. (Mülga: 21/2/2014 – 6526/10 md.; Yeniden düzenleme: 24/11/2016-6763/25 md.) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
  11. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
  12. Edimin ifasına fesat karıştırma (madde 236),
  13. (Ek: 24/11/2016-6763/25 md.) Tefecilik (madde 241),
  14. Zimmet (madde 247),
  15. İrtikap (madde 250)
  16. Rüşvet (madde 252),
  17. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 305, 306, 307, 308),
  18. (Değişik: 2/12/2014-6572/41 md.) Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
  19. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337) suçları. b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları, c) Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu, 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “elde edildiğine dair” ibaresinden sonra gelmek üzere “somut delillere dayanan” ve “Elkonulabilir.” ibaresinden sonra gelmek üzere “Somut olarak belirlenen” ibareleri eklenmiştir. 28 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle, bu fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendine “(madde 79, 80)” ibaresinden sonra gelmek üzere “ ile organ veya doku ticareti (madde 91)” ibaresi eklenmiş, aynı bende (12) numaralı alt bendinden sonra gelmek üzere (13) numaralı alt bent eklenmiş ve diğer alt bentler buna göre teselsül ettirilmiştir. 27

d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar, e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar, Hakkında uygulanır. (3) Taşınmaza elkonulması kararı, tapu kütüğüne şerh verilmek suretiyle icra edilir. (4) Kara, deniz ve hava ulaşım araçları hakkında verilen elkoyma kararı, bu araçların kayıtlı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra olunur. (5) Banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba elkonulması kararı, teknik iletişim araçlarıyla ilgili banka veya malî kuruma derhâl bildirilerek icra olunur. Söz konusu karar, ilgili banka veya malî kuruma ayrıca tebliğ edilir. Elkoyma kararı alındıktan sonra, hesaplar üzerinde yapılan bu kararı etkisiz kılmaya yönelik işlemler geçersizdir. (6) Şirketteki ortaklık paylarına elkoyma kararı, ilgili şirket yönetimine ve şirketin kayıtlı bulunduğu ticaret sicili müdürlüğüne teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilerek icra olunur. Söz konusu karar, ilgili şirkete ve ticaret sicili müdürlüğüne ayrıca tebliğ edilir. (7) Hak ve alacaklara elkoyma kararı, ilgili gerçek veya tüzel kişiye teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilerek icra olunur. Söz konusu karar, ilgili gerçek veya tüzel kişiye ayrıca tebliğ edilir. (8) Bu madde hükmüne göre alınan elkoyma kararının gereklerine aykırı hareket edilmesi halinde, Türk Ceza Kanununun "Muhafaza görevini kötüye kullanma" başlıklı 289 uncu maddesi hükümleri uygulanır. (9) (Değişik: 24/11/2016-6763/25 md.) Bu madde hükümlerine göre elkoymaya ve onuncu fıkra uyarınca kayyım atanmasına ancak hâkim karar verebilir. (10) (Ek: 15/8/2016-KHK-674/13 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/13 md.) Bu madde uyarınca elkonulan taşınmaz, hak ve alacakların idaresi gerektiğinde bu malvarlığı değerlerinin yönetimi amacıyla kayyım atanabilir. Bu durumda 133 üncü madde hükümleri kıyasen uygulanır. Bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın askıya alınması ve elkoyma

AKADEMİK YORUM VE ANALİZ

1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama

  1. madde, sıradan eşyaya elkoymadan (m. 123, 127) farklı olarak, taşınmazlara, hak ve alacaklara, banka hesaplarına, şirket paylarına ve diğer malvarlığı değerlerine elkoymayı düzenleyen, malvarlığına yönelik en kapsamlı elkoyma hükmüdür. Bu tür elkoyma, özellikle suç gelirinin (kara para) müsadereye hazır tutulması amacına hizmet eder; suç işleyerek elde edilen malvarlığının failin elinde kalmasını veya kaçırılmasını önler. Ancak bu denli geniş bir malvarlığı müdahalesi, mülkiyet hakkına ağır bir kısıtlama getirdiğinden, madde bunu somut delillere dayanan kuvvetli şüphe, sınırlı katalog suçlar, uzman kurum raporu ve yalnız hâkim kararı gibi sıkı güvencelere bağlar.

2. Maddedeki Kavramların Analizi

2.1. Koşullar ve Kapsam (Fıkra 1)

Elkoyma için: (i) suçun işlendiğine ve bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalıdır. Kapsam geniştir: taşınmazlar, ulaşım araçları, banka hesapları, hak ve alacaklar, kıymetli evrak, şirket payları, kiralık kasa ve diğer malvarlığı değerleri. Değerler somut olarak belirlenmiş olmalıdır. Önemli bir genişletme: Bu değerler şüpheli/sanıktan başka birinin zilyetliğinde olsa dahi elkoyma yapılabilir (suç gelirinin başkasına devredilerek kaçırılmasının önlenmesi). 2014 ekiyle, elkoyma kararı için ilgili uzman kurumdan (BDDK, SPK, MASAK vb.) suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınması şartı getirilmiştir (en geç üç ay, iki ay uzatılabilir); bu, elkoymanın somut bir malî tespite dayanmasını sağlar.

2.2. Katalog Suçlar (Fıkra 2)

Bu elkoyma, yalnız sayılan katalog suçlarda uygulanabilir: soykırım, insan ticareti, hırsızlık, yağma, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, uyuşturucu ticareti, parada sahtecilik, örgüt, ihaleye/edime fesat, tefecilik, zimmet, irtikâp, rüşvet, devlet güvenliği/anayasal düzene karşı suçlar, casusluk ve diğer kanunlardaki belirli suçlar (silah kaçakçılığı, bankacılık zimmeti, kaçakçılık, kültür varlıkları). Bu sınırlama, geniş malvarlığı elkoymasının yalnız ciddi ekonomik/örgütlü suçlarla sınırlı kalmasını sağlar (orantılılık).

2.3. Elkoymanın İcrası (Fıkra 3-7)

Elkoyma, değerin türüne göre farklı icra edilir: taşınmazda tapuya şerh; araçta sicile şerh; banka hesabında bankaya derhâl bildirim (elkoymayı etkisiz kılmaya yönelik işlemler geçersizdir); şirket payında ticaret siciline bildirim; hak/alacakta ilgili kişiye bildirim. Bu icra yöntemleri, elkoymanın üçüncü kişilere karşı da etkili olmasını sağlar.

2.4. Yalnız Hâkim Kararı ve Kayyım (Fıkra 8-10)

En kritik güvence: Bu madde uyarınca elkoymaya ve kayyım atanmasına ancak hâkim karar verebilir (savcı/kolluk yetkisi yoktur). Bu, geniş malvarlığı müdahalesinin yalnız yargısal güvenceyle yapılmasını sağlar. Elkonulan değerlerin idaresi için gerektiğinde kayyım atanabilir (m. 133 kıyasen). Elkoyma kararının gereklerine aykırı hareket, TCK m. 289 (muhafaza görevini kötüye kullanma) kapsamında yaptırıma tabidir.

3. Sistematik İlişkiler

  • CMK m. 123, 127 — Eşyaya elkoyma; 128 malvarlığı değerlerine özgü kapsamlı rejim.
  • CMK m. 133 — Şirket yönetimi için kayyım; 128/10 atfı.
  • TCK m. 54-55 — Eşya ve kazanç müsaderesi; elkoymanın nihai amacı.
  • TCK m. 289 — Muhafaza görevini kötüye kullanma; elkoymaya aykırılık yaptırımı.
  • Anayasa m. 35 — Mülkiyet hakkı; geniş malvarlığı elkoymasının anayasal sınırı.

4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı

Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.

Uygulamada, bu kapsamlı elkoymanın yalnız katalog suçlarda, somut delillere dayanan kuvvetli şüpheyle, uzman kurum raporuna ve yalnız hâkim kararına dayanması esastır; bu güvencelere uyulmadan yapılan elkoyma, mülkiyet hakkının ihlali sayılabilir.

5. Pratik Örnek Olaylar

Olay 1 (kurmaca senaryo): Bir dolandırıcılık (katalog suçu) soruşturmasında, suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunan banka hesaplarına elkonulmak istenir.

Hukuki analiz: Katalog suç (m. 128/2-a-6) kapsamında, uzman kurum raporu alınarak (m. 128/1) ve hâkim kararıyla (m. 128/9) banka hesaplarına elkonulabilir; karar bankaya derhâl bildirilir ve elkoymayı etkisiz kılan işlemler geçersizdir (m. 128/5).

Olay 2 (kurmaca senaryo): Suç geliri, şüpheli tarafından bir yakınının üzerine geçirilmiştir.

Hukuki analiz: Değerler şüpheliden başkasının zilyetliğinde olsa dahi elkoyma yapılabilir (m. 128/1); böylece suç gelirinin devirle kaçırılması önlenir.

6. Pratik Uygulama Notları

  • Koşul: Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe + suçtan elde edilme.
  • Suçlar: Yalnız sayılan katalog suçlar.
  • Rapor: Uzman kurumdan (BDDK/SPK/MASAK vb.) değer raporu.
  • Karar: Yalnız hâkim (savcı/kolluk yetkisi yok).
  • İcra: Tapu/sicil şerhi, bankaya/şirkete bildirim; üçüncü kişide bile mümkün.

7. Eleştirel Değerlendirme

  1. madde, suç gelirinin müsadereye hazır tutulması ve organize/ekonomik suçlarla mücadele bakımından son derece önemli bir araçtır; suç işleyerek elde edilen malvarlığının failin elinde kalmasını veya kaçırılmasını önler. Madde, bu güçlü aracı sıkı güvencelere bağlamakla isabetli davranır: Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe eşiği, katalog suçlarla sınırlama, uzman kurum raporu şartı ve özellikle yalnız hâkim kararı (savcı/kolluk yetkisinin bulunmaması), geniş malvarlığı müdahalesinin keyfî olmasını önler.

Bununla birlikte, kanaatimizce maddenin hassas noktaları vardır. Birincisi, elkoymanın üçüncü kişilerin zilyetliğindeki değerlere de uzanması, suç geliriyle ilgisiz iyiniyetli üçüncü kişilerin mülkiyet hakkını zedeleme riski taşır; bu nedenle "somut olarak belirlenmiş" ve "suçtan elde edildiğine dair somut delil" koşulları titizlikle aranmalıdır. İkincisi, banka hesapları, şirket payları gibi değerlere elkoyma, kişinin ekonomik hayatını ve hatta bir şirketin faaliyetini felç edebileceğinden, ölçülülük ilkesi (elkoymanın kapsamının suç geliriyle sınırlı tutulması) özenle gözetilmelidir. Uzman kurum raporu şartı, bu bakımdan elkoymanın somut bir malî temele oturmasını sağlayan değerli bir güvencedir. Sonuç olarak madde, suç gelirine karşı etkili bir mücadele aracı sunarken, mülkiyet hakkının korunması için gerekli güvenceleri içerir; etkinliği ve adilliği, bu güvencelerin (özellikle hâkim kararı, somut delil ve uzman raporu) gerçekten uygulanmasına ve elkoymanın suç geliriyle orantılı tutulmasına bağlıdır.

Metodolojik Not

Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kullanılan kaynaklar:

  • Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku ve suç geliriyle mücadele öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
  • Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
  • Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 128 (2014/6526, 2014/6572, 2016/KHK-674 ve 6758, 2016/6763 değişiklikleri dâhil); sistematik ilişkilerde m. 123, m. 127, m. 133, 5237 sayılı TCK m. 54-55, m. 289, Anayasa m. 35.

Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.

Görüş: Malvarlığı değerlerine elkoyma, suç geliriyle mücadelede etkili bir araçtır ve somut delil, katalog suç, uzman raporu ve yalnız hâkim kararı güvenceleriyle çerçevelenmiştir. Ancak üçüncü kişilerin malvarlığına uzanması ve ekonomik hayatı felç etme riski nedeniyle, elkoyma suç geliriyle orantılı tutulmalı ve güvenceler titizlikle uygulanmalıdır.

Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.

← Önceki Madde [127]
[129] Sonraki Madde →

Metodolojik Not

Bu çalışma, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik, güncel kanun değişiklikleri ve yüksek yargı kararları ışığında revize edilmektedir.