1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, şüpheli/sanık dışındaki diğer kişilerin (üçüncü kişilerin) aranmasını düzenler. 116. madde şüpheli/sanık bakımından "makul şüphe" yeterken, 117. madde suç ilgisi bulunmayan üçüncü kişilerin aranmasını daha sıkı bir koşula bağlar. Çünkü masum bir üçüncü kişinin konutunun/eşyasının aranması, onun özel hayatına haksız müdahale riski taşır; bu nedenle aramaya, aranan kişinin/delilin gerçekten o yerde bulunduğunu kabul ettirecek somut olayların varlığı şartı getirilmiştir. Madde, suçla mücadele menfaati ile masum üçüncü kişilerin korunması arasında özenli bir denge kurar.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Üçüncü Kişide Arama Amacı (Fıkra 1)
Şüpheli/sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla, diğer bir kişinin de üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir. Yani üçüncü kişi suça karışmamış olsa da, fail veya delil onun nezdinde bulunabiliyorsa arama mümkündür.
2.2. Nitelikli Koşul: Olayların Varlığı (Fıkra 2)
Üçüncü kişide arama, aranan kişinin veya delillerin belirtilen yerlerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır. Bu, 116'daki "makul şüphe"den daha somut ve güçlü bir koşuldur: Sadece genel bir şüphe değil, failin/delilin o yerde bulunduğunu gösteren somut olaylar gerekir. Bu nitelikli koşul, masum üçüncü kişilerin keyfî biçimde aranmasını önler.
2.3. İstisna: Şüphelinin Bulunduğu/Girdiği Yerler (Fıkra 3)
Bu nitelikli sınırlama, şüpheli/sanığın bulunduğu yerler ile izlendiği sırada girdiği yerler için geçerli değildir. Yani fail bir yere kaçıp girmişse, o yer üçüncü kişiye ait olsa bile, sıkı koşul aranmadan arama yapılabilir; çünkü failin orada olduğu zaten bilinmektedir.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 116 — Şüpheli/sanıkta arama (makul şüphe); 117 üçüncü kişide daha sıkı koşul.
- CMK m. 118-122 — Arama usulü, kararı, hazır bulunanlar.
- CMK m. 120/2 — Üçüncü kişiye aramanın amacının bildirilmesi.
- Anayasa m. 20-21 — Özel hayat ve konut dokunulmazlığı.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, üçüncü kişide aramanın, failin/delilin orada bulunduğunu gösteren somut olaylara dayanması; masum kişilerin keyfî aranmaması esastır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Somut bilgiler, kaçak sanığın bir akrabasının evinde saklandığını göstermektedir.
Hukuki analiz: Failin orada bulunduğunu gösteren somut olaylar bulunduğundan, üçüncü kişi olan akrabanın konutu aranabilir (m. 117/1-2).
Olay 2 (kurmaca senaryo): İzlenen şüpheli, bir komşunun evine kaçıp girer.
Hukuki analiz: İzlenirken girdiği yer için sıkı koşul aranmaz (m. 117/3); o yer aranabilir.
6. Pratik Uygulama Notları
- Amaç: Fail veya delil üçüncü kişide bulunabiliyorsa.
- Sıkı koşul: Failin/delilin orada bulunduğunu gösteren somut olaylar.
- İstisna: Şüphelinin bulunduğu/izlenirken girdiği yerlerde sıkı koşul aranmaz.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, masum üçüncü kişilerin korunmasına özel önem veren, isabetli ve dengeli bir hükümdür. Üçüncü kişide aramayı 116'daki "makul şüphe"den daha sıkı bir koşula (failin/delilin orada bulunduğunu gösteren somut olaylar) bağlaması, suça karışmamış kişilerin özel hayatının keyfî biçimde ihlal edilmesini önler; bu, ölçülülük ve özel hayatın korunması ilkeleriyle uyumludur. Şüphelinin bulunduğu/izlenirken girdiği yerlerde sıkı koşulun aranmaması ise, failin zaten orada olduğu bilindiğinden mantıklı bir istisnadır. Kanaatimizce madde, suçla mücadele etkinliği ile masum üçüncü kişilerin korunması arasında, şüpheli/sanığa göre daha yüksek bir koruma eşiği belirleyerek özenli bir denge kurar; bu farklılaştırma, kişinin suçla ilişkisinin derecesine göre koruma düzeyini ayarlayan isabetli bir yaklaşımdır.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 117; sistematik ilişkilerde m. 116, m. 118-122, m. 120/2, Anayasa m. 20-21.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Üçüncü kişide aramanın şüpheli/sanığa göre daha sıkı (somut olaylar) koşula bağlanması; masum kişilerin özel hayatını koruyan, suçla ilişki derecesine göre koruma düzeyini ayarlayan isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Üçüncü Kişide Arama Amacı (Fıkra 1)
Şüpheli/sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla, diğer bir kişinin de üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir. Yani üçüncü kişi suça karışmamış olsa da, fail veya delil onun nezdinde bulunabiliyorsa arama mümkündür.
2.2. Nitelikli Koşul: Olayların Varlığı (Fıkra 2)
Üçüncü kişide arama, aranan kişinin veya delillerin belirtilen yerlerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır. Bu, 116'daki "makul şüphe"den daha somut ve güçlü bir koşuldur: Sadece genel bir şüphe değil, failin/delilin o yerde bulunduğunu gösteren somut olaylar gerekir. Bu nitelikli koşul, masum üçüncü kişilerin keyfî biçimde aranmasını önler.
2.3. İstisna: Şüphelinin Bulunduğu/Girdiği Yerler (Fıkra 3)
Bu nitelikli sınırlama, şüpheli/sanığın bulunduğu yerler ile izlendiği sırada girdiği yerler için geçerli değildir. Yani fail bir yere kaçıp girmişse, o yer üçüncü kişiye ait olsa bile, sıkı koşul aranmadan arama yapılabilir; çünkü failin orada olduğu zaten bilinmektedir.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, üçüncü kişide aramanın, failin/delilin orada bulunduğunu gösteren somut olaylara dayanması; masum kişilerin keyfî aranmaması esastır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Somut bilgiler, kaçak sanığın bir akrabasının evinde saklandığını göstermektedir.
Hukuki analiz: Failin orada bulunduğunu gösteren somut olaylar bulunduğundan, üçüncü kişi olan akrabanın konutu aranabilir (m. 117/1-2).
Olay 2 (kurmaca senaryo): İzlenen şüpheli, bir komşunun evine kaçıp girer.
Hukuki analiz: İzlenirken girdiği yer için sıkı koşul aranmaz (m. 117/3); o yer aranabilir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Üçüncü kişide aramanın şüpheli/sanığa göre daha sıkı (somut olaylar) koşula bağlanması; masum kişilerin özel hayatını koruyan, suçla ilişki derecesine göre koruma düzeyini ayarlayan isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.