1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, güvencenin (m. 113) geri verilmesini ve hangi hâllerde Hazineye gelir yazılacağını düzenler. Güvence, geçici bir teminattır; amacına ulaşıldığında (kişi yükümlülüklerini yerine getirmişse) iade edilmelidir. Madde, güvencenin iki kısmını (katılım teminatı ve malî teminat) ayrı ayrı ele alarak, hangi koşulda hangi kısmın geri verileceğini netleştirir; ayrıca yükümlülüklerin haksız ihlali hâlinde güvencenin Hazineye gelir yazılmasını öngörerek caydırıcılık sağlar.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Katılım Teminatının İadesi (Fıkra 1)
Hükümlü, 113/1-a'daki bütün yükümlülükleri (usul işlemlerinde, infazda hazır bulunma vb.) yerine getirmişse, güvencenin bu kısmı (katılım teminatı) kendisine geri verilir. Yani kişi yargılamaya/infaza usulüne uygun katıldıysa, bu teminatın elde tutulmasının gereği kalmaz.
2.2. Malî Teminatın İadesi ve Hazineye Gelir Yazma (Fıkra 2)
Güvencenin, mağdura/nafaka alacaklısına verilmemiş ikinci kısmı (malî teminat), kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararlarında da şüpheli/sanığa geri verilir; çünkü malî sorumluluk doğmamıştır. Aksi hâlde, geçerli mazereti dışında, güvence Devlet Hazinesine gelir yazılır. Yani yükümlülüklerin geçerli mazeret olmaksızın ihlali hâlinde, güvence kaybedilir; bu, güvencenin caydırıcı işlevidir.
2.3. Hükümlülükte Kullanım (Fıkra 3)
Hükümlülük hâlinde güvence, 113/1-b'deki ödeme sırasına göre (mağdur zararı → kamusal gider → para cezası) kullanılır, fazlası geri verilir. Böylece güvence, mahkûmiyet hâlinde malî yükümlülüklerin karşılanmasında kullanılır.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 113 — Güvencenin kapsamı ve ödeme sırası; 115. madde iadesini düzenler.
- CMK m. 114 — Önceden ödetme; iade öncesi mağdura ödenmiş kısımlar.
- CMK m. 109/3-f — Güvence yükümlülüğü.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, yükümlülüklerini yerine getiren kişiye güvencenin iade edilmesi; beraat/KYOK hâlinde malî kısmın da geri verilmesi; geçerli mazeret olmaksızın ihlalde Hazineye gelir yazılması esastır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Güvence yatıran sanık tüm usul işlemlerine katılır ve beraat eder.
Hukuki analiz: Katılım teminatı yükümlülükler yerine getirildiğinden (m. 115/1), malî teminat ise beraat nedeniyle (m. 115/2) sanığa geri verilir.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Sanık, geçerli mazereti olmadan duruşmalara gelmez ve yükümlülüklerini ihlal eder.
Hukuki analiz: Geçerli mazeret dışında ihlal nedeniyle güvence Devlet Hazinesine gelir yazılır (m. 115/2); bu, güvencenin caydırıcı işlevidir.
6. Pratik Uygulama Notları
- Katılım teminatı: Yükümlülükler yerine getirilince iade.
- Malî teminat: Beraat/KYOK'ta iade; geçerli mazeretsiz ihlalde Hazineye gelir.
- Hükümlülükte: Ödeme sırasına göre kullanılır, fazlası iade.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, güvencenin geçici teminat niteliğini koruyarak, amacına ulaşıldığında iade edilmesini sağlayan dengeli bir hükümdür. Yükümlülüklerini yerine getiren veya beraat eden kişiye güvencenin iade edilmesi adildir; güvencenin sonsuza dek elde tutulması, masumiyet karinesi ve mülkiyet hakkıyla bağdaşmazdı. Öte yandan, geçerli mazeret olmaksızın yükümlülükleri ihlal eden kişinin güvenceyi kaybetmesi, güvencenin caydırıcı işlevini hayata geçirir ve adlî kontrolün etkinliğini destekler. Kanaatimizce madde, güvenceyi hem kişinin malvarlığı hakkını koruyan (amaca ulaşılınca iade) hem yükümlülüklere uymayı teşvik eden (ihlalde kayıp) çift yönlü bir mekanizma olarak isabetle düzenler.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 115; sistematik ilişkilerde m. 109/3-f, m. 113, m. 114.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Güvencenin amacına ulaşıldığında iadesi, geçerli mazeretsiz ihlalde Hazineye gelir yazılması; hem malvarlığı hakkını koruyan hem yükümlülüklere uymayı teşvik eden çift yönlü, isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Katılım Teminatının İadesi (Fıkra 1)
Hükümlü, 113/1-a'daki bütün yükümlülükleri (usul işlemlerinde, infazda hazır bulunma vb.) yerine getirmişse, güvencenin bu kısmı (katılım teminatı) kendisine geri verilir. Yani kişi yargılamaya/infaza usulüne uygun katıldıysa, bu teminatın elde tutulmasının gereği kalmaz.
2.2. Malî Teminatın İadesi ve Hazineye Gelir Yazma (Fıkra 2)
Güvencenin, mağdura/nafaka alacaklısına verilmemiş ikinci kısmı (malî teminat), kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararlarında da şüpheli/sanığa geri verilir; çünkü malî sorumluluk doğmamıştır. Aksi hâlde, geçerli mazereti dışında, güvence Devlet Hazinesine gelir yazılır. Yani yükümlülüklerin geçerli mazeret olmaksızın ihlali hâlinde, güvence kaybedilir; bu, güvencenin caydırıcı işlevidir.
2.3. Hükümlülükte Kullanım (Fıkra 3)
Hükümlülük hâlinde güvence, 113/1-b'deki ödeme sırasına göre (mağdur zararı → kamusal gider → para cezası) kullanılır, fazlası geri verilir. Böylece güvence, mahkûmiyet hâlinde malî yükümlülüklerin karşılanmasında kullanılır.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, yükümlülüklerini yerine getiren kişiye güvencenin iade edilmesi; beraat/KYOK hâlinde malî kısmın da geri verilmesi; geçerli mazeret olmaksızın ihlalde Hazineye gelir yazılması esastır.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Güvence yatıran sanık tüm usul işlemlerine katılır ve beraat eder.
Hukuki analiz: Katılım teminatı yükümlülükler yerine getirildiğinden (m. 115/1), malî teminat ise beraat nedeniyle (m. 115/2) sanığa geri verilir.
Olay 2 (kurmaca senaryo): Sanık, geçerli mazereti olmadan duruşmalara gelmez ve yükümlülüklerini ihlal eder.
Hukuki analiz: Geçerli mazeret dışında ihlal nedeniyle güvence Devlet Hazinesine gelir yazılır (m. 115/2); bu, güvencenin caydırıcı işlevidir.
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Güvencenin amacına ulaşıldığında iadesi, geçerli mazeretsiz ihlalde Hazineye gelir yazılması; hem malvarlığı hakkını koruyan hem yükümlülüklere uymayı teşvik eden çift yönlü, isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.