1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
- madde, adlî kontrol tedbirinin talep üzerine kaldırılması veya değiştirilmesi usulünü düzenler. 110. madde adlî kontrolün re'sen ve periyodik incelenmesini düzenlerken, 111. madde şüpheli/sanığın kendi talebiyle yükümlülüklerin gözden geçirilmesini sağlar. Adlî kontrol kişinin özgürlüğünü kısıtladığından, kişinin bu kısıtlamanın kaldırılmasını veya hafifletilmesini her zaman isteyebilmesi, tedbirin denetlenebilirliğinin ve ölçülülüğünün gereğidir.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Talep Üzerine Karar ve Beş Günlük Süre (Fıkra 1)
Şüpheli/sanığın istemi üzerine, savcının görüşü alındıktan sonra, hâkim/mahkeme 110/2'ye göre (yükümlülükleri kaldırma/değiştirme/muafiyet) beş gün içinde karar verebilir. Beş günlük kısa süre, talebin makul sürede karara bağlanmasını sağlar; savcının görüşü alınması ise kararın çelişmeli verilmesini güvence altına alır.
2.2. İtiraz (Fıkra 2)
Adlî kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir; böylece bu kararlar üst merci denetimine açıktır.
3. Sistematik İlişkiler
- CMK m. 109-110 — Adlî kontrol ve yükümlülüklerin değiştirilmesi; 111. madde talep üzerine kaldırmayı düzenler.
- CMK m. 104 — Tutuklulukta salıverilme istemi; adlî kontrolde paralel mantık.
- CMK m. 267 vd. — İtiraz.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, adlî kontrolün kaldırılması/hafifletilmesi taleplerinin makul sürede ve gerçek değerlendirmeyle karara bağlanması, tedbirin ölçülülüğü bakımından gözetilir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Adlî kontrol altındaki sanık, yükümlülüklerin kaldırılmasını ister.
Hukuki analiz: Savcının görüşü alındıktan sonra hâkim/mahkeme beş gün içinde karar verir (m. 111/1); karara itiraz edilebilir (m. 111/2).
6. Pratik Uygulama Notları
- Talep: Şüpheli/sanık adlî kontrolün kaldırılmasını/değiştirilmesini isteyebilir.
- Usul: Savcının görüşü alınır; 5 gün içinde karar.
- İtiraz: Karara itiraz edilebilir.
7. Eleştirel Değerlendirme
- madde, adlî kontrolün talep üzerine de gözden geçirilmesini sağlayarak, kişinin özgürlüğüne yönelik kısıtlamanın denetlenebilirliğini güvence altına alan, kısa ama gerekli bir hükümdür. Beş günlük süre, talebin makul sürede karara bağlanmasını sağlar; savcının görüşünün alınması çelişmeyi, itiraz imkânı ise üst merci denetimini güvence altına alır. 110/4'teki re'sen periyodik incelemeyle birlikte, 111. madde adlî kontrolün hem kendiliğinden hem talep üzerine sürekli denetlenmesini sağlayan bütünlüklü bir sistem oluşturur. Kanaatimizce maddenin değeri, kişiyi adlî kontrolün gözden geçirilmesini istemek için periyodik incelemeyi beklemek zorunda bırakmaması; her an talepte bulunabilmesini sağlamasıdır. Bu, ölçülülük ilkesinin ve kişi özgürlüğünün korunmasına hizmet eder.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Ceza muhakemesi hukuku öğretisinin genel kabul görmüş yaklaşımlarına atıfsız genel ifadelerle başvurulmuştur; bu kanun için onaylı yazar listesi bulunmadığından spesifik yazar/eser/sayfa atfı yapılmamıştır.
- Yargıtay kararları: Maddeye özgü doğrulanmış güncel karar temin edilememiştir (bkz. § 4); mevcut tarama altyapısı ceza dairelerini kapsamamaktadır.
- Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 111; sistematik ilişkilerde m. 104, m. 109-110, m. 267 vd.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Adlî kontrolün talep üzerine de kaldırılabilmesi/değiştirilebilmesi; kişiyi periyodik incelemeyi beklemek zorunda bırakmadan, tedbirin denetlenebilirliğini ve ölçülülüğünü güvence altına alan isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.
1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Talep Üzerine Karar ve Beş Günlük Süre (Fıkra 1)
Şüpheli/sanığın istemi üzerine, savcının görüşü alındıktan sonra, hâkim/mahkeme 110/2'ye göre (yükümlülükleri kaldırma/değiştirme/muafiyet) beş gün içinde karar verebilir. Beş günlük kısa süre, talebin makul sürede karara bağlanmasını sağlar; savcının görüşü alınması ise kararın çelişmeli verilmesini güvence altına alır.
2.2. İtiraz (Fıkra 2)
Adlî kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir; böylece bu kararlar üst merci denetimine açıktır.
3. Sistematik İlişkiler
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Bu maddeye doğrudan ilişkin, doğrulanmış güncel bir Yargıtay (CGK / ilgili Ceza Dairesi) kararı künyesi bu çalışmada temin edilememiştir. Mevcut otomatik tarama altyapısı yalnızca hukuk dairelerini sorgulayabildiğinden ceza dairesi kararlarına erişilememiş; kullanıcı tarafından sağlanan ek karar da bulunmamaktadır. Künye uydurmaktan kaçınmak akademik dürüstlüğün gereğidir.
Uygulamada, adlî kontrolün kaldırılması/hafifletilmesi taleplerinin makul sürede ve gerçek değerlendirmeyle karara bağlanması, tedbirin ölçülülüğü bakımından gözetilir.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo): Adlî kontrol altındaki sanık, yükümlülüklerin kaldırılmasını ister.
Hukuki analiz: Savcının görüşü alındıktan sonra hâkim/mahkeme beş gün içinde karar verir (m. 111/1); karara itiraz edilebilir (m. 111/2).
6. Pratik Uygulama Notları
7. Eleştirel Değerlendirme
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yürürlükteki metnine dayanır.
Görüş: Adlî kontrolün talep üzerine de kaldırılabilmesi/değiştirilebilmesi; kişiyi periyodik incelemeyi beklemek zorunda bırakmadan, tedbirin denetlenebilirliğini ve ölçülülüğünü güvence altına alan isabetli bir düzenlemedir.
Güncellik: 01.06.2026 tarihi itibarıyla günceldir. Yeni Yargıtay İBK/CGK kararları veya kanun değişiklikleri sonrası revize edilebilir.