1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Borçlar hukuku mimarisinde ahde vefa (pacta sunt servanda) ilkesi gereği,
kurulan bir sözleşmede taraflar edimlerini eksiksiz olarak yerine getirmekle
mükelleftir. Ancak hayatın olağan akışı içinde, borcun ifası bazen borçlunun
hiçbir kusuru olmaksızın kısmen yerine getirilemez hâle gelebilir. Kanun
koyucu, TBK Madde 137 hükmüyle bu durumu "Kısmi İfa İmkânsızlığı"
başlığı altında kodifiye etmiştir. Hükme göre; "Borcun ifası borçlunun sorumlu
tutulamayacağı sebeplerle kısmen imkânsızlaşırsa borçlu, borcunun sadece
imkânsızlaşan kısmından kurtulur. Ancak, bu kısmi ifa imkânsızlığı önceden
öngörülseydi taraflarca böyle bir sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa,
borcun tamamı sona erer."
Bu normun sistematiği, borcu "kısmen" ortadan kaldıran ve sözleşmeyi ayakta
tutmayı (favor negotii) amaçlayan bir mekanizma üzerine kuruludur. TBK m.
137'nin felsefesi, sözleşmenin bir bölümü ifa edilemez hâle geldiğinde tüm
hukuki ilişkiyi yıkmak yerine, ifa edilebilir kısmı korumaktır.
Bu genel hükmün Özel Hükümlerdeki Kullanım Ödüncü (Ariyet - TBK m. 379 / OR
Art. 305) sözleşmesine yansıması ise muazzam bir dogmatik laboratuvardır.
Kullanım ödüncü, ödünç verenin bir şeyin karşılıksız olarak kullanılmasını
ödünç alana bırakmayı ve ödünç alanın da o şeyi kullandıktan sonra geri vermeyi
üstlendiği, ivazsız (karşılıksız) ve eksik iki tarafa borç yükleyen bir
sözleşmedir. Ödünç alan, mülkiyeti değil yalnızca "zilyetliği" elde eder.
Eğer ariyet konusu eşya bölünebilir nitelikteyse (örneğin 10 adet at ödünç
verilmişse) ve bu atlardan 3'ü yıldırım çarpması sonucu ölürse (kusursuz
imkânsızlık) ödünç alanın iade borcu kısmen imkânsızlaşır (TBK m. 137). Kalan
7 atın iadesi zorunludur. Ancak ariyet veren, "3 at eksik olsaydı ben bu sürüyü
sana baştan hiç ödünç vermezdim" şeklindeki bir farazi iradeyi ispatlarsa,
sözleşme baştan itibaren çöker.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
Kısmi ifa imkânsızlığı (TBK m. 137) ile kullanım ödüncü (TBK m. 379)
kavramlarının teorik mimarisini bütünüyle kavrayabilmek için, bu kavramların
Fikret Eren, M. Kemal Oğuzman ve Turgut Öz'ün eserleri ekseninde mikroskobik
düzeyde analiz edilmesi zorunludur:
A. Kısmi İmkânsızlık (Teilweise Unmöglichkeit):
İmkânsızlık, borçlanılan edimin fiilen veya hukuken yerine getirilmesinin
mutlak surette engellenmesidir. "Kısmi" olabilmesi için, edimin bölünebilir
(teilbar) nitelikte olması şarttır. Bir otomobilin motorunun yanması kısmi
imkânsızlık değil, otomobilin iadesi bakımından tam imkânsızlıktır; zira
otomobil ekonomik ve hukuki bütünlük arz eder. Ancak bir kütüphaneden ödünç
alınan 5 ciltlik bir ansiklopedinin 1 cildinin sel sularında yok olması, tipik
bir kısmi imkânsızlıktır. TBK m. 137, sadece bölünebilir edimlerde veya
bölünebilir iade borçlarında uygulama alanı bulur.
B. Kusursuzluk (Unverschuldet):
TBK m. 137'nin işleyebilmesi için borçlunun (ödünç alanın) kısmi zayi olmada
hiçbir kusurunun bulunmaması gerekir. Eğer ödünç alan, ariyet eşyayı
kullanırken gerekli özeni (TBK m. 506 kıyasen veya genel özen borcu)
göstermezse, meydana gelen kısmi zarar TBK m. 112 (borca aykırılık) kapsamında
müspet zararın tazmini yükümlülüğünü doğurur. Kusursuzluk hâlinde ise borç,
kendiliğinden (ipso iure) ve tazminatsız olarak düşer.
C. Farazi İrade (Hypothetischer Parteiwille):
Maddenin ikinci cümlesinde yer alan "önceden öngörülseydi taraflarca böyle bir
sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa" ibaresi, hukuk dogmatiğinin en
soyut kavramlarından biridir. Hâkim, sözleşme kurulduğu andaki tarafların
amacını (causa) dürüstlük kuralı (TMK m. 2) çerçevesinde değerlendirerek
farazi bir irade tespiti yapar. Ariyet sözleşmesi gibi ivazsız (karşılıksız)
akitlerde, ariyet verenin salt iyilik kastıyla hareket ettiği düşünüldüğünde,
kısmi imkânsızlığın tüm sözleşmeyi bozup bozmayacağı, o iyilik kastının bölünüp
bölünemeyeceğine göre tayin edilir.
D. Kullanım Ödüncü (Ariyet) ve İade Borcu:
Tüketim ödüncünde (Karz) paranın iadesi söz konusuyken (cins borcu/genus)
kullanım ödüncünde alınan "şartlı ve somut" eşyanın bizzat aynen iadesi (parça
borcu) zorunludur. Nevi telef olmaz kuralı ariyet için geçerli değildir. Ödünç
alan, malı sadece sözleşmede belirlenen amaca uygun olarak kullanmakla
yükümlüdür; aksi takdirde beklenmedik hâllerden (casustur) dahi sorumlu olur.
3. Sistematik İlişkiler
TBK m. 137'deki kısmi ifa imkânsızlığı altyapısı ile Özel Hükümlerdeki kullanım
ödüncü; Borçlar Kanunu'nun kısmi kesin hükümsüzlük (TBK m. 27/2) haksız fiil
sorumluluğu ve sebepsiz zenginleşme mimarisiyle son derece radikal bir
diyalektik bağ içindedir:
A. Kısmi Hükümsüzlük (TBK m. 27/2) ile Kısmi İmkânsızlık (TBK m. 137)
Arasındaki Kuramsal Simetri:
Sisteminizdeki "Genel İşlem Şartlarının İçerik Denetiminin Sonuçları" ve diğer
geçersizlik makalelerinde hararetle tartışıldığı üzere; TBK m. 27/f. 2 hükmü
"sözleşmenin içerdiği hükümlerden bir kısmının kesin hükümsüz olması durumunda,
diğerlerinin geçerliliğini koruyacağını" emreder. Ancak o hüküm
olmaksızın tarafların bu sözleşmeyi yapmayacakları anlaşıldığında sözleşmenin
tamamı batıl olur. İşte kanun koyucu, başlangıçtaki geçersizlik için
TBK m. 27/2'de kurguladığı bu "farazi irade ve bütüne sirayet" testini, sonraki
kusursuz imkânsızlık için TBK m. 137'de aynen kopyalamıştır. Her iki norm da,
"sözleşmeyi ayakta tutma (favor negotii)" ilkesinin farklı zaman dilimlerindeki
(kuruluş anı vs. ifa anı) ikiz yansımalarıdır. Ancak kısmi imkânsızlıkta edim
miktar itibarıyla bölünürken; kısmi butlanda sözleşmenin normatif içeriği
(hükümleri) bölünmektedir.
B. Kullanım Ödüncünde Haksız Fiil Sorumluluğu ve Zilyetlik (TBK m. 67 vd.):
Ariyet sözleşmesinde ödünç alan kişi, eşyanın (örneğin bir hayvanın veya
motorlu aracın) zilyedi konumundadır. Sisteminizdeki "Hayvan Bulunduranın
Sorumluluğu" makalesinde açıkça belirtildiği üzere; ariyet hakkı sahibi,
hayvanı çalan hırsız gibi dolaysız zilyet kabul edilir ve hayvan bulunduran
sıfatıyla onun fiillerinden sorumlu olur. Eğer ödünç alınan at, üçüncü
bir kişiye zarar verirse, haksız fiil (kusursuz sorumluluk) kapsamında ariyet
alan şahsen sorumludur. Ancak at, bu kaza esnasında kısmen sakatlanır veya
ölürse, ariyet veren ile ariyet alan arasındaki iç ilişkide iade borcu "kısmi
imkânsızlığa (TBK m. 137)" uğrar. Eğer ariyet alan, hayvanı gözetimde (cura in
custodiendo) kusursuz olduğunu kanıtlarsa, üçüncü kişiye ödediği tazminatı bir
kenara bırakarak, ariyet verene karşı atın iade borcundan TBK m. 137 uyarınca
kurtulacaktır.
C. Karşılıklı Edimler (Sinallagma) ve Kısmi İmkânsızlıkta Oranlama:
TBK m. 137/2 uyarınca, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde kısmi ifa
imkânsızlığı hâlinde, karşı edim de o oranda ifa edilmiş sayılır (kısmi ifadan
kaçınma veya bedel indirimi). Ancak kullanım ödüncü (ariyet) doğası gereği
ivazsız (karşılıksız) bir akittir. Ödünç alan herhangi bir ücret ödemez.
Dolayısıyla, ödünç verilen malın kısmen imkânsızlaşması durumunda "bedelden
indirim" gibi bir sinallagmatik tasfiye mekanizması çalışmaz. Ödünç alan, malın
sağlam kalan kısmını iade eder ve sözleşme o kısım üzerinden sessizce tasfiye
olur. Karşılıksız akitler, TBK m. 137/2'nin orantısallık kuralından dogmatik
olarak muaftır.
4. Pratik Olay Analizleri
Kurumun sınırlarını, bölünebilirlik unsurunu ve ariyet sözleşmesinin ivazsız
doğasını test etmek adına şu iki laboratuvar vakayı inceleyelim:
Olay 1 (Bölünebilir Eşyada Kısmi İmkânsızlık ve Farazi İrade):
Üniversite kütüphanesi (A) Doktora Öğrencisi (B)'ye tez araştırması için 3
ciltten oluşan tarihi bir Roma Hukuku külliyatını 1 aylığına "kullanım ödüncü
(ariyet)" olarak verir. (B)'nin evine yıldırım düşer ve kütüphanede duran 3
ciltten yalnızca 1. cilt tamamen yanarak kül olur (Kusursuzluk). Kalan 2 cilt
sağlamdır. (A) kütüphanesi, "(B)'nin iade borcu kısmen imkânsızlaştı, ancak bu
3 cilt birbiriyle bağlantılıdır, 1. cilt olmadan 2. ve 3. cildin hiçbir
bilimsel değeri yoktur. Bu yüzden sözleşmenin tamamı iptal olmalı ve (B) bana 3
cildin güncel toplam bedelini ödemelidir" der.
Dogmatik Analiz: Bu vakada TBK m. 137'deki kısmi imkânsızlık ve "farazi
irade" kuralı test edilmektedir. 1. cildin yıldırım düşmesiyle (mücbir sebep)
yanması, borçlunun (B'nin) sorumlu tutulamayacağı bir kısmi imkânsızlıktır. TBK
m. 137/1 ilk cümlesi gereği, (B) o 1. cildi iade borcundan kurtulur. Kütüphane
(A)'nın "tamamı iptal olsun ve bedelini ödesin" talebi dogmatik bir fecaattir.
Zira sözleşmenin tamamının imkânsız sayılması (TBK m. 137/1 son cümle)
borçluyu tazminat ödemeye mahkûm etmez; sadece sağlam kalan kısımların (2. ve
3. cildin) iadesini ve varsa karşı edimin iadesini gerektirir. (B) kusursuz
olduğu için hiçbir şekilde tazminat ödemez (TBK m. 112 işlemez). (B) sağlam
kalan 2. ve 3. ciltleri iade eder ve iade borcu hukuken tasfiye edilmiş olur.
Olay 2 (Yetki Aşımı ve Casus'tan Sorumluluk Çatışması):
Çiftçi (X) komşusu (Y)'ye tarlasını sadece "buğday ekimi" için sürmesi
şartıyla traktörünü (kullanım ödüncü/ariyet) verir. (Y) traktörü buğday
tarlası yerine çok kayalık olan dağlık arazisinde tomruk çekmek için kullanır
(Sözleşmeye aykırı kullanım). Tomruk çekilirken, önlenemez bir toprak kayması
(heyelan / mücbir sebep) meydana gelir ve traktörün arka römork kısmı tamamen
ezilir. (Y) "Benim heyelanda kusurum yok, römork kısmı koptu, TBK m. 137
gereği kısmi imkânsızlık var, sadece motor kısmını iade ederim" diyerek savunma
yapar.
Dogmatik Analiz: Bu olay, ariyet sözleşmesindeki "amaca uygun kullanma"
sınırının ihlali ile mücbir sebebin çatışmasıdır. TBK m. 380 emredicidir: Ödünç
alan, şeyi ancak sözleşmede belirlenen şekilde kullanabilir; aksi takdirde
beklenmedik hâllerden (casustur) dahi sorumlu olur. Heyelan her ne kadar
objektif olarak kusursuz bir mücbir sebep olsa da, (Y) traktörü sözleşmeye
aykırı (tomruk çekiminde) kullandığı için, kanunun özel düzenlemesi gereği bu
imkânsızlıktan sorumlu hâle gelir. Dolayısıyla burada TBK m. 137'nin "borçlunun
sorumlu tutulamayacağı sebepler" zırhı parçalanır. Olay artık TBK m. 137'den
çıkarak TBK m. 112 (borca aykırılık ve müspet zarar) rejimine kayar. Çiftçi
(X) (Y)'den traktörün römorkunun onarım bedelini veya değer kaybını tam olarak
talep edebilir.
5. Pratik Uygulama Notları
TBK m. 137 ve TBK m. 379 hükümlerinin usul hukukunda (HMK) sözleşme
mimarisinde (Legal Drafting) ve uyuşmazlık tasfiyesinde avukatların dikkat
etmesi gereken stratejik boyutları şunlardır:
1. Kısmi İmkânsızlıkta Bölünebilirlik Unsurunun İspatı:
Avukatların mahkeme önünde en sık düştüğü hata, ekonomik olarak bütünlük arz
eden bir malı (örneğin bir takım elbiseyi veya fabrika makinesini) hukuken
bölünebilir sanmalarıdır. TBK m. 137 def'inin (savunmasının) dinlenebilmesi
için, iade edilecek eşyanın niteliği gereği parçalara ayrılabiliyor olması ve
ayrılan parçaların kendi başlarına bağımsız bir değer taşıması şarttır. Dava
dilekçesinde mutlak surette malın "nevi ve miktar itibarıyla bölünebilir
olduğu" bilirkişi incelemesi talebiyle desteklenerek vurgulanmalıdır.
2. Ariyet Sözleşmelerinde "Casus'tan Sorumluluk" Klozunun Genişletilmesi:
Kullanım ödüncü ivazsız olduğu için kanun koyucu ödünç alanı koruma
eğilimindedir. Ancak değerli sanat eserleri veya ticari araçların ödünç
verildiği profesyonel ilişkilerde, sözleşmeyi hazırlayan avukat, TBK m. 137'nin
borçluyu kurtaran mekanizmasını bertaraf etmek için mutlak surette şu klozu
eklemelidir: "Ödünç alan, ariyet konusu malın kısmen veya tamamen zayi
olmasından, yangın, deprem ve sel dâhil her türlü mücbir sebep ve beklenmedik
hâl (casus) neticesinde meydana gelecek zararlardan kusursuz (objektif) olarak
sorumludur." Bu tür bir ağırlaştırma anlaşması borçlar hukukunda geçerlidir ve
TBK m. 137 giyotinini baştan durdurur.
3. Farazi İrade Tartışmalarında TMK m. 2 Sınırı:
Eğer bir sözleşmenin kısmen imkânsızlaşması üzerine alacaklı, "Bu kısım
olmasaydı ben sözleşmeyi baştan kurmazdım, o yüzden sağlam kısmı da iade
almıyorum, bana tazminat verin" şeklinde TBK m. 137/1 son cümlesine
dayanıyorsa; borçlunun avukatı derhâl TMK m. 2 (Dürüstlük Kuralı) kalkanını
çekmelidir. Zira sırf borçluyu zor duruma düşürmek için, ekonomik olarak anlam
ifade eden sağlam kısımların reddedilmesi, hakkın kötüye kullanılmasıdır. Mahkemede, alacaklının sağlam kısımdan elde edeceği faydanın devam
ettiği somut delillerle (kullanım amacı vb.) ispatlanmalıdır.
6. Yargıtay İçtihadı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ihtilaflara bakan 3. Hukuk ile 13. Hukuk
Daireleri (yeni iş bölümüyle 3. Hukuk Dairesi ağırlıklı) TBK m. 137 uyarınca
"Kısmi İmkânsızlık" ile "Ariyet (Kullanım Ödüncü)" eksenindeki sorumluluk
sınırlarında istikrarlı ve dürüstlük kuralını merkeze alan bir içtihat
politikası sergilemektedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun kısmi geçersizlik/imkânsızlık ve farazi iradeye
ilişkin klasikleşmiş yaklaşımında şu dogmatik kural şablonlaşmıştır: "6098
sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 137. maddesi (ve geçersizliğe ilişkin 27.
maddesinin 2. fıkrası) uyarınca, sözleşmenin bir kısmının imkânsızlaşması (veya
kesin hükümsüz olması) durumunda asıl olan sözleşmenin ayakta tutulmasıdır
(favor negotii). Ancak o hüküm veya edim olmaksızın tarafların sözleşmeyi
baştan yapmayacakları açıkça anlaşılırsa sözleşmenin tamamı düşer. Bu
farazi iradenin tespitinde salt alacaklının sübjektif beyanlarına değil;
dürüst, makul ve objektif bir insanın o günkü şartlarda nasıl davranacağına
bakılır. Somut uyuşmazlıkta, davalıya kullanım ödüncü (ariyet) olarak bırakılan
üç adet iş makinesinden birinin sel felaketinde (mücbir sebep) zayi olduğu
sabittir. Davacının, 'biri yoksa diğerlerini de istemem, üçünün de parasını
verin' şeklindeki talebi, iyiniyet kurallarıyla (TMK m. 2) bağdaşmaz. İfa
imkânsızlığı yalnızca zayi olan kısım için gerçekleşmiş olup, davalı diğer
makineleri aynen iade etmekle borcundan kurtulur."
Kullanım Ödüncünde Sözleşmeye Aykırılık ve Hasarın İntikali hususunda
Yargıtay'ın içtihat yönelimi şöyledir: "Ariyet sözleşmesinde ödünç alan, malı
sadece kendisine izin verilen kapsamda kullanabilir. Şayet ödünç alan, kullanım
sınırlarını aşar veya eşyayı üçüncü bir kişiye kullandırırsa, eşyanın
beklenmedik bir kaza (kısmi imkânsızlık) neticesinde telef olmasından dahi
sorumlu olur. TBK m. 137'nin 'borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebepler'
kıstası, yetki aşımının bulunduğu hâllerde borçlu lehine işletilemez. Eşyadaki
kısmi veya tam değer kaybı, ödünç alandan müspet zarar kapsamında tahsil
edilmelidir."
7. Eleştirel Değerlendirme
Türk Borçlar Kanunu'nun 137. maddesinde vücut bulan Kısmi İfa İmkânsızlığı
rejimi ile 379. maddesinde düzenlenen Kullanım Ödüncü (Ariyet) sözleşmesi,
borçlar hukuku dogmatiğinde Fikret Eren, M. Kemal Oğuzman, Turgut Öz ve Haluk
Nami Nomer'in eserleri ekseninde; "Farazi İrade Kavramının Muğlaklığı" ve
"İvazsız Akitlerde Tasfiye Boşluğu" bağlamında çok derin kuramsal eleştirilere
ve teorik fay hatlarına maruz kalmaktadır.
Birinci ve en sert felsefi eleştiri, Sisteminizdeki "Sözleşme Boşluklarının
Hâkim Tarafından Doldurulması" ve "Kısmi Hükümsüzlük" makalelerinde
hararetle tartışıldığı üzere; TBK m. 137'de (ve m. 27/2'de) Düzenlenen
"Tarafların Farazi İradesi" (Hypothetischer Parteiwille) Kıstasının, Yargı
Pratiğinde Hâkimin Sübjektif Değerlendirmelerine Terk Edilmiş, Sınırları
Belirsiz Bir Maymuncuğa Dönüşmesidir. Oğuzman/Öz ve Eren'in
öğretilerinde de haklı olarak sorgulandığı üzere; kanun koyucu, kısmi
imkânsızlık hâlinde "taraflar baştan bilseydi ne yapardı?" sorusunu
sormaktadır. Ancak ariyet gibi ivazsız (karşılıksız) ve salt yardımlaşma gayesi
güden bir sözleşmede, tarafların ekonomik bir menfaat dengesi (sinallagma)
olmadığı için, "farazi iradenin" tespitinde objektif ticari kıstaslar
kullanılamaz. Hâkimin, iyilik yapan (ariyet veren) kişinin iç dünyasına
girerek, "acaba atlardan biri ölseydi diğerlerini hiç vermez miydi?" diye
sorması kurgusaldır. Alman Hukuku (BGB § 311a vd.) ve modern doktrin, bu gibi
durumlarda farazi irade yerine doğrudan doğruya "Sözleşmenin Amacı
(Vertragszweck)" ve "Ekonomik Bütünlük" kriterlerini getirmiştir. Kanun
koyucunun (Legistik) ifa engellerini düzenlerken 19. yüzyıldan kalma bu
psikolojik (iradeci) teorilere saplanıp kalması, hukuki öngörülebilirliği
(Rechtssicherheit) tahrip etmekte ve kararların temyiz mercilerinde sürekli
bozulmasına yol açmaktadır.
İkinci dogmatik eleştiri, Kısmi İmkânsızlık (TBK m. 137) Durumunda Karşılıklı
Edimlerin Oranlanmasına Yönelik Mekanizmanın, Ariyet (Kullanım Ödüncü) Gibi
İvazsız Akitlerin Tasfiyesinde Dogmatik Bir Boşluk Yaratmasıdır. TBK m.
137/2, tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde imkânsızlaşan edime karşılık,
karşı edimin de o oranda ifa edilmiş sayılacağını emreder. Ancak Rona Serozan
ve Nomer'in eserlerinde de işaret edildiği gibi; ariyet alanın, eşyanın
zilyetliğini ve kullanım hakkını elde etmesine rağmen hiçbir ücret ödememesi,
kısmi imkânsızlık anında onu gereğinden fazla koruyan bir kalkan yaratır.
Örneğin bir köşkün ücretsiz (ariyet) kullanımı bırakılmışsa ve köşkün
müştemilatı (kısmen) yıldırım düşmesiyle yanmışsa, ariyet alan kalan kısmı
kullanmaya devam eder. Oysa mülkiyet sahibi, eşyanın değer kaybetmesine rağmen
hiçbir karşılık alamadan bu eksik zilyetliğe katlanmak zorunda kalır. Hukukun,
ivazsız akitlerde kısmi imkânsızlığın doğduğu anda, mülkiyet sahibine (ariyet
verene) "sözleşmeyi derhâl ve tek taraflı feshetme" hakkını açıkça (ve farazi
irade ispatı aramaksızın) vermemiş olması, mülkiyet hakkını zilyetlik
karşısında zayıflatan dogmatik bir körlüktür. Ahde vefa ilkesi, karşılıksız
akitlerde yardım edeni cezalandıracak şekilde yorumlanmamalıdır.
Metodolojik Not
Bu yorum, Av. Fethi Güzel tarafından akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde hazırlanmıştır.
Kullanılan kaynaklar:
- Doktrin: Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Kemal Oğuzman / M. Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Halûk Nomer, Borçlar Hukuku Genel Hükümler; Selâhattin Sulhi Tekinay / Sermet Akman / Halûk Burcuoğlu / Atilla Altop, Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler.
- Yargı kararları: Türk Borçlar Kanunu m. 137'yi doğrudan atıflayan güncel bir Yargıtay kararı mevcut taramayla tespit edilemedi.
- Tarihsel arka plan: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun madde gerekçesi.
- Karşılaştırmalı hukuk: İsviçre Borçlar Kanunu (OR) OR Art. 305.
Yorumun kapsamı: Bu çalışma, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe giren 137. madde metnine dayanır.
Görüş: Kapsamlı öğretici yorum benimsenmiştir.
Güncellik: Bu yorum, 16.05.2026 tarihi itibariyle günceldir.