Hukuk Muhakemeleri Kanunu · HMK 117
Arama adları: HMK 117 · HMK madde 117 · HMK m. 117 · HMK m 117 — resmî metin ve akademik şerh: Av. Fethi Güzel Hukuk Portalı.
Resmî metin — HMK Madde 117
**c) (Mülga:22/7/2020-7251/8 md.)
İleri sürülmesi ve incelenmesi**
---
MADDE 117- (1) İlk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır;
aksi hâlde dinlenemez.
(2) İlk itirazlar, dava şartlarından sonra incelenir.
(3) İlk itirazlar, ön sorunlar gibi incelenir ve karara bağlanır.
---
Madde aynı kanunun sistematiği içinde okunur zira komşu hükümler uygulama sırasını ve istisnaları taşır. Yakın maddeler arasında m.116 (İKİNCİ AYIRIM · İlk İtirazlar · Konusu), m.118 (ÜÇÜNCÜ KISIM · Yazılı Yargılama Usulü · BİRİNCİ BÖLÜM · Davanın Açılması · Davan), m.119 (Dava dilekçesinin içeriği) öne çıkar. Uygulayıcı önce hangi fıkranın somut vakıaya denk düştüğünü yazar, sonra sonuca geçer.
Hükmün ikinci katmanı şu cümlede toplanır: (2) İlk itirazlar, dava şartlarından sonra incelenir. Bu katman birinci fıkradaki ana kuralı tamamlar veya sınırlar, ikisini birbirine karıştırmak yanlış hukuki sonuç doğurur.
Somut uyuşmazlıkta maddenin hangi tarih itibarıyla yürürlükte olduğu ve değişiklik fıkralarının vakıaya uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca denetlenir. Geçiş hükümleri yok sayılırsa eski lafızla yeni lafız birbirine karışır, karar gerekçesi çöker.
Bu maddeye özgü okuma lafzı başka kanunların kalıp şerhlerine taşımaz. Korunan menfaat c) (Mülga:22/7/2020-7251/8 md.) · İleri sürülmesi ve incelenmesi başlığının işaret ettiği ilişkidir ve şerh de o ilişki üzerinden yürür.
Uygulama, maddenin emredici çekirdeği ile idareye veya taraflara bırakılan hareket alanını ayırarak ilerler. Çekirdek aşıldığında işlem sakatlanır, hareket alanı içinde kalan tercihler ise gerekçeyle savunulabilir. Somut dosyada bu ayrım yazılmadan verilen sonuç, temyizde lafzı taşımadığı gerekçesiyle döner.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 117 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 117 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 117 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
m. 118 — ÜÇÜNCÜ KISIM · Yazılı Yargılama Usulü · BİRİNCİ BÖLÜM · Davanın Açılması · Davan Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 118 (ÜÇÜNCÜ KISIM · Yazılı Yargılama Usulü · BİRİNCİ BÖLÜM · Davanın Açılması · Davan) ile m. 117 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
m. 119 — Dava dilekçesinin içeriği Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 119 (Dava dilekçesinin içeriği) ile m. 117 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
Olay 2 (kurmaca senaryo). İdare veya taraf m. 117 yetkisini acele kullandı ve ne var ki komşu maddelerdeki usul ve süreler atlanmıştı. Sonradan yapılan işlem lafzın şart-sonuç bağını taşımadığı için hukuka aykırı sayıldı.
Olay 3 (kurmaca senaryo). Yürürlük tartışmasında eski ve yeni lafız iç içe geçti ve uygulayıcı vakıanın tarihini yazmadan sonuca vardı. Üst mahkeme m. 117 uygulamasının hangi metne göre yapıldığının gerekçede görünmediğini tespit etti.
Belge listesi maddenin şartlarını karşılayan olgulara bağlanmalıdır, genel anlatım yetmez.
Karşı tarafın savunması unsur eksikliğine mi yoksa sonuç tartışmasına mı yöneldiği ayrılmalıdır.
Öğreti bu tür hükümlerde lafzın sınırını dosyanın vakıalarıyla test etmeyi önerir ve sayfa ve baskı yılı uydurulmaz.
---