1. Maddenin Sistematiği ve Genel Açıklama
Devlet Memurları Kanunu'nın 87. maddesi İkinci görev yasağı: kenar başlığı altında uygulanır ve hükmün resmi lafzı uygulayıcıyı bağlar. Lafzın ilgili kısmı şöyledir: Madde 87 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.) Memurlara; a) Bu Kanuna tabi kurumlarda, 23/8/2011 tarihi ve 653 sayılı KHK’nın 16 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “köy ve kasaba imamlığına” ibaresi “vaizlik, Kur’an kursu öğreticiliği, imam-hatiplik ve müezzin-kayyımlığa” şeklinde değiştirilmiştir. b) Sermayesinin tamamı Devlet Bu metin maddenin muhatap çevresini ve koruduğu ilişkiyi bizzat gösterir, genel hükümlere kaçmak lafzı aşındırır.
Madde aynı kanunun sistematiği içinde okunur zira komşu hükümler uygulama sırasını ve istisnaları taşır. Yakın maddeler arasında m.86 (Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları:), m.88 (İkinci görev verilecek memurlar ve görevler:), m.89 (Ders görevi:) öne çıkar. Uygulayıcı önce hangi fıkranın somut vakıaya denk düştüğünü yazar, sonra sonuca geçer.
Hüküm tek parça gibi görünse de uygulama şart-sonuç ayrımını dosyada açık yazmayı gerektirir. Şart gerçekleşmeden yetki veya yaptırım konuşulmaz ve gerekçe boş kalır.
Somut uyuşmazlıkta maddenin hangi tarih itibarıyla yürürlükte olduğu ve değişiklik fıkralarının vakıaya uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca denetlenir. Geçiş hükümleri yok sayılırsa eski lafızla yeni lafız birbirine karışır, karar gerekçesi çöker.
Bu maddeye özgü okuma lafzı başka kanunların kalıp şerhlerine taşımaz. Korunan menfaat İkinci görev yasağı: başlığının işaret ettiği ilişkidir ve şerh de o ilişki üzerinden yürür.
Uygulama, maddenin emredici çekirdeği ile idareye veya taraflara bırakılan hareket alanını ayırarak ilerler. Çekirdek aşıldığında işlem sakatlanır, hareket alanı içinde kalan tercihler ise gerekçeyle savunulabilir. Somut dosyada bu ayrım yazılmadan verilen sonuç, temyizde lafzı taşımadığı gerekçesiyle döner.
2. Maddedeki Kavramların Analizi
2.1. Uygulama alanı
İkinci görev yasağı: bakımından bu dilim şu metne dayanır: Madde 87 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.) Memurlara; a) Bu Kanuna tabi kurumlarda, 23/8/2011 tarihi ve 653 sayılı KHK’nın 16 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “köy ve kasaba imamlığına” ibaresi “vaizlik, Kur’an kursu öğreticiliği, Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır. Eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 87 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
2.2. Şart ve sonuç bağı
İkinci görev yasağı: bakımından bu dilim şu metne dayanır: Madde 87 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.) Memurlara; a) Bu Kanuna tabi kurumlarda, 23/8/2011 tarihi ve 653 sayılı KHK’nın 16 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “köy ve kasaba imamlığına” ibaresi “vaizlik, Kur’an kursu öğreticiliği, Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır. Eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 87 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
2.3. Yetki ve usul
İkinci görev yasağı: bakımından bu dilim şu metne dayanır: Madde 87 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.) Memurlara; a) Bu Kanuna tabi kurumlarda, 23/8/2011 tarihi ve 653 sayılı KHK’nın 16 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “köy ve kasaba imamlığına” ibaresi “vaizlik, Kur’an kursu öğreticiliği, Uygulayıcı bu cümledeki şartları vakıa vakıa eşlemek zorundadır. Eksik duran bir şart, talebin bu maddeye dayandırılamaması sonucunu doğurur. Ne var ki unsurlar dosyada dururken soyut ilkeye kaçmak da hükmü boşaltır.
Bu dilimin ispatı, resmi kayıtlara ve vakıanın tarihine bağlanır. Tanık anlatımı tek başına lafzın aradığı şekli taşımazsa mahkeme m. 87 sonucuna varamaz. Buna karşılık şekil tamam ve vakıa sabit ise hükmün sonucundan kaçınmak da kanuna aykırı düşer.
3. Sistematik İlişkiler
m. 86 — Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları: Devlet Memurları Kanunu m. 86 (Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları:) ile m. 87 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
m. 88 — İkinci görev verilecek memurlar ve görevler: Devlet Memurları Kanunu m. 88 (İkinci görev verilecek memurlar ve görevler:) ile m. 87 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
m. 89 — Ders görevi: Devlet Memurları Kanunu m. 89 (Ders görevi:) ile m. 87 birlikte okunur. Biri diğerinin şartını veya sonucunu taşır, izole uygulama eksik kalır ve gerekçe yarım doğar.
4. Uygulama: Yargıtay İçtihadı
Yerel arşivde bu maddeye yapısal atıf yapan tam künyeli karar bulunamadı ve içtihat bölümü bu yüzden boş bırakılır; künye uydurulmaz.
5. Pratik Örnek Olaylar
Olay 1 (kurmaca senaryo). Bir uyuşmazlıkta taraf İkinci görev yasağı: hükmüne dayanarak talep yöneltti ve karşı taraf maddenin şartlarının oluşmadığını ileri sürdü. Mahkeme resmi lafızdaki unsurları dosyadaki belgelerle tek tek eşlemek zorunda kaldı ve eksik unsur varsa talebi bu maddeye dayandırmadı.
Olay 2 (kurmaca senaryo). İdare veya taraf m. 87 yetkisini acele kullandı ve ne var ki komşu maddelerdeki usul ve süreler atlanmıştı. Sonradan yapılan işlem lafzın şart-sonuç bağını taşımadığı için hukuka aykırı sayıldı.
Olay 3 (kurmaca senaryo). Yürürlük tartışmasında eski ve yeni lafız iç içe geçti ve uygulayıcı vakıanın tarihini yazmadan sonuca vardı. Üst mahkeme m. 87 uygulamasının hangi metne göre yapıldığının gerekçede görünmediğini tespit etti.
6. Pratik Uygulama Notları
Dilekçede Devlet Memurları Kanunu m. 87 dayanağı, hangi fıkraya işaret ettiği ve vakıanın tarihi açık yazılmalıdır.
Belge listesi maddenin şartlarını karşılayan olgulara bağlanmalıdır, genel anlatım yetmez.
Karşı tarafın savunması unsur eksikliğine mi yoksa sonuç tartışmasına mı yöneldiği ayrılmalıdır.
7. Eleştirel Değerlendirme
Hükmün lafzı ile uygulamanın pratik ihtiyaçları her somut dosyada ayrıca tartılır. İkinci görev yasağı: başlığı geniş okunursa madde her uyuşmazlığa çekilir, dar okunursa koruma boşalır.
Öğreti bu tür hükümlerde lafzın sınırını dosyanın vakıalarıyla test etmeyi önerir ve sayfa ve baskı yılı uydurulmaz.
---
Metodolojik Not
Bu yorum maddenin resmi metni ve yerel karar arşivi esas alınarak hazırlanmıştır. Künyeler arşivden birebir alınır, uydurulmaz ve örnek olaylar kurmacadır.